Liber
rātia tibi dānū afferretᶜ. ¶ Et huicⁱſimile ē qd̓ placuit ſi d̓bitores māumiſſo diſpēſatore Ticij ꝑ ignorantiā lib̓toᵉ ſoluerīt libariᶠ eos: cū alioꝗn ſtricta iuris ratiōe nō poſſent liberariˢ: qꝛ alij ſoluiſſent qͣꝫᶠ cui ſolue̓ debuerīt. ¶ Mandatū ſuſciꝑecuilibet liberū eſt. ſuſceptū aūt ꝯſumādū ē: aut qͣꝫ pͥmūᵖ renūciādū eſt:vt ꝑ ſemetipſuꝫ aut ꝑ aliū eādē reꝫmādator exequat̉. Nā niſi ita renūciet̉ vt ītegra cā mādatori reſeruet̉ eādē rē explicādi: nihilominusmādati actio locū hꝫ niſi iuſta cāⁱ interceſſerit aut non renūciādi: aut intēpeſtiue renūciādi. Mandatū ēt ⁊in dieꝫ deferri pōt ⁊ ſub ꝯditione.¶ In ſūmaˣ ſciēdū eſt mādatū niſigratuitū ſit: ī aliā formā negocijⁱ cadere. nam mercēde ꝯſtituta incipitlocatio ⁊ ꝯductio eſſe. ⁊ ut generaliter dicimꝰ ꝗbus caſibus ſin̄ mercedeᵐ ſuſcepto offō mādati ſiue d̓poſiti ꝯtrahit̉ negociū his caſibꝰ mercede īterueniēteⁿ locatio ⁊ ꝯductiointelligit̉ ꝯtrahi. ⁊ iō ſi fulloniᵈ polliēda curādaue ꝗs dederit ueſtimēta: aut ſarcinatori ſarcienda nullamercede ꝯſtituta neqꝫ ꝓmiſſa mādati competit actioᵖ.¶ De obligationibus que ex quaſi contractu naſcuntur.D Oſt generaª ꝯtractuū enumerata diſpiciamꝰ d̓ ip̄is obligatiōibꝰ q̄ ꝗdē nō ꝓprie naſci ex contractu ītelligunt̉: ſꝫ tn̄ qꝛ nō exʳ maleficio ſubſtātiā capiūt qͣſi ex contractu naſciuident̉. ¶ Igit̉ᶠ cum quisnegocia abn̄tis geſſerit: ultro citroqꝫᵗ iter eos naſcunt̉ actiōes q̄ appellant̉ negocioꝝ geſtoꝝ. ſꝫ dn̄o ꝗdeꝫrei geſte aduerſꝰ eū ꝗ geſſit directacōpetit actio: negocioꝝʸ aūt geſtoꝝ
contraria qͣs ex nullo ꝯtractu ꝓpͥenaſci manifeſtū ē. ¶ Quippe ita naſcunt̉ iſte actiones: ſi ſine mādatoˣꝗſqꝫ aliēis negocijs gerēdis ſe obtulerit. ex qͣ cā hi quoꝝ negocia geſta fuerīt ēt ignorātes obligant̉: idqꝫ utilitatisʳ cā receptū eſt: ne abſentiū ꝗ ſubita feſtīatōe coacti nulli demādata negocioꝝ ſuoꝝ admīſtratōe ꝑegre ꝓfecti eēt d̓ſererent̉ᶻ negocia: q̄ ſāe nēo curaturꝰ eēt: ſi deeo qd̓ ꝗs īpēdiſſet: nullaꝫª habiturꝰeēt actionē. ¶ Sicut āt is ꝗ vtilitergeſſerit negocia dn̄m hꝫ obligatūⁱnegocioꝝ geſtoꝝ: ita ⁊ econtra iſteqͦqꝫ tenet̉ vt admīſtratōis r̄ddat rōnē: quo cāu ad exactiſſimāᶜ ꝗſqꝫ diligētiā cōpellit̉ redde̓ rōneꝫ. nec ſufficit talē diligētiā adhibe̓ qͣlem ſuisrebꝰ adhibe̓ ſolet: ſi mō aliꝰ diligētior eo ꝯmodiꝰ admīſtraturꝰ eēt negocia. ¶ Tutoresᵍ quoqꝫ ꝗ tuteleiudicio tenēt̉ nō ꝓpͥe ex ꝯtractu obligati eē ītelligunt̉. nullū .n. negociūinter tutorē ⁊ pupillū ꝯͣhit̉. ſed qꝛ ſane nō exᵉ maleficio tenent̉ qͣſi ex contractu teneri vident̉. hͦ aūt caſu mutuc ſūt actiōes: nō tm̄ .n. pupillꝰ cuꝫtutore hꝫ tutele actiōeꝫᶠ. Sꝫ ex ꝯtrario tutor cū pupillo hꝫ ꝯͣriāᵍ tutele.ſi vl̓ īpēderit aliꝗd ī rē pupilli vl̓ ꝓeo fuerit obligatꝰʰ: aut rē ſuā credtoribꝰ eius obligauerit. ¶ Itē ſi inter aliquos cōis res ſit ſine ſocietateⁱ: veluti ꝙ pariter eis legata dōataue eēt: ⁊ alter eoꝝ alteri ideo teneat̉ cōi diuidūdo iudicio ꝙ ſolusfructus ex ea re ꝑceꝑit: aut ꝙ ſociꝰeiusᵏ ſolus ī eā rē neceſſarias impēſas fecerit: nō ītelligit̉ ex ꝯtractu ꝓprie obligatꝰ eē. ꝗppe nihil inter ſeꝯtraxerūt: ſꝫ qꝛ ex maleficio non tenent̉ qͣſi ex ꝯtractu teneri vidētur.
per heredē cepta negocia debēt cōſumari: vt. ff. ꝓ ſocio. l. fi. licꝫ noua īcohare neceſſe nō ſit: vt. ff. de nego. ge. nā ⁊ ſeruus. §. ſi vino. ff. pro ſocio heres ſocij: qd̓nō eſt re ītegra cū cōceptum nō ſit. a ¶ Alioꝗn .i. ſi nō poſſet agere.b ¶ Probabilis. q̄ eſt in facto alieno vt hic. ⁊. ff. e. idēqꝫ. §. pe. alias eſt non probabilis. vt. ff. ad velle. ꝙͣꝙͣ. ⁊. C. de reſcin. vendi. quiſquis. ⁊. ff. de edi. edic. l. i.§. cauſa.c ¶ Afferret. qd̓ eſſe nō debetd ¶ Et huic .ſ. ꝓximo caſuie ¶ Liberto. prīo diſpenſato⁊ ſeruo.f ¶ Liberari eos. facit. ff. ſi certū pe. eius qui. ⁊. C. de ſolū. ſicū ſeruis.z ¶ Liberari. niſi in caſibꝰ. vt.jͣ. qui. mo. tol. ob. in prīcipidicemū¶ Mandatum. Mādatūpoteſt ab initio non acceptariSed poſtꝙͣ eſt ſuſceptuꝫ dꝫ executioni mandari niſi iuſta cā ⁊congruo tempore recuſetur. h.h ¶ Mādatū. ꝙͣ pͥmū. p̓t fierii ¶ Iuſta cā. puta caſus fortuitus. naꝫ de dolo tenetur ⁊ lataculpa ⁊ leui ⁊ leuiſſima ẜꝫ B.⁊ Io. vt. C. e. l. ī re mādata. ⁊l. a procuratore. Alij dicunt d̓leuiſſima mādatariuꝫ nō teneri ſꝫ de dolo tm̄ qn̄ gr̄a tm̄ mādantis ſit: vel de leui culpa qn̄vtriuſqꝫ gr̄a ad īſtar aliorumcōtractuū: vt. ff. de re iu. ꝯtractus. Sꝫ primū vr̄ v̓ius cū h̓ ꝯͣctus multuꝫ diſcrepat ab alijscontractibus.¶ Inſuma. Mādatum dꝫeē gratuitū: al̓s trāſit in aliumcontractum. h. d. are.k ¶ In ſumma .i. breuiter amōhunc ti. expediamus.l ¶ Negocij .i. contractus.m ¶ Mercede .ſ. vt mercede vtqꝛ al̓s non erat pariturus mandato: ſi aūt al̓s pariturus erat⁊ cōſtituat̉ aliquod ſalariū gr̄aremunerandi: nō ideo minuserat mādatū: vt. ff. e. ſi remūrādi .i. rn̄. ⁊ ad huiꝰ rei euidētiā diſtīguet̉: qꝛ aūt eſt incertuꝫre ⁊ genere: puta ſi dicam tibibn̄ retribuā tibi hoc ſeruitiunvel recognoſcā: ⁊ tunc non pōtpeti ꝗcꝙͣ. vt. C. e. ſalariū. ⁊. ff.e. ꝗ mutuā. §. ſalariuꝫ. aut certū genere lꝫ īcertū ſpē: vt dabotibi equuꝫ vel par veſtimentorum. ⁊ tūc pōt dici ꝙ valeat cōuentio ſalarij: cum non ſit prorſus īcertū. vt. ff. e. ſi ꝓ fideiuſſore. ſecus in his q̄ pondere numero cōſiſtūt. vt. ff.de le. i. l. ſi hominē. ſi aūt certū oīo: tūc aūt ſtipulatiōe ꝓmittit̉: ⁊ tūc certi cōdiction petitur. ſi aūt ſine ſtipulatione ⁊ incōtinenti ante mandatū vel poſt: petit̉ actione ex eo cōtractu .ſ. ꝯͣria mādati informata. ſi aūt ex interuallo .ſ. poſtꝙͣ ꝯͣbentes ad alia diuertiſſent negocia petit̉ offō iudicis: vt. C. eo. l. i. ⁊. ff. e. l. ſalariū. ⁊C. de pac. petēs. ⁊. ff. d̓ duo. reis. l. duos. §. fi. n ¶ Interueniēte mercēde .ſ. inpecūia nūerata: vt diximꝰ. sͣ. locati in pͥn. Itē hec regula gn̓alis ē v̓a: niſi ſit talis ꝑſona q̄ nō cōſueuerat locare oꝑas ſuas: vel res talis q̄ nō ꝯſueuerat locaritūc .n. nō locati. ſꝫ p̄ſcri. v̓. agit̉. vt. ff. d̓ preſcri. v̓. ſi tibi. ⁊. l. naͣlis. §. at cū do.o ¶ Fulloni. ſullo ē ꝗ lauat ⁊ tīgit pānos. ⁊ ēt polit eleuando ſuꝑflua. ſed ſarcinator eꝯͣ ꝗ ſarcit ⁊ addit vbi eſt ſciſſum veſtimētū vel pānū ⁊ conſuit: vnde ⁊ dr̄ iſtehꝫ ſarta tecta. qꝛ cū eēnt fracta ſūt reꝑata ex ꝗbuſdā adiūctionibꝰ: vt. ff. de uſufr.hactenp ¶ Actio. īmo vr̄ p̄ſcri. v̓. ꝯpetere. vt. sͣ. lo. §. i. ſol. vt ibi.¶atiōibꝰ q̄ ex qͣſi ꝯͣctu. Iſta Ru. ꝯtinuat̉. sͣ. in tex. de obligatiōibusqōne fi. qꝛ dictū eſt. sͣ. de obligationibus ex cōtractu. Et ēt hic continuat̉ in tex.S nuationē Ru. Scd̓o illud ꝑ exēpla declarat. Secūda ibi. Igitur cuꝫ quisO ſt. Totus iſte titulus diuidit̉ principal̓r in duas ꝑtes. Prīo ponit cōtiEt. h. d. Ualet argumētū a ſufficiēti ꝑtium enumeratione. h. d.¶ Genera .i. maneries vel diuerſitates contractuū vt. sͣ. de ob. §. ff. vſqꝫ huc.y ¶ Ex maleficio. ſubaudi vl̓ qͣſi vt ſit bona argumētatio. ſic. jͣ. de ob. q̄ ex quaſimale. in prin.gitur. Ex geſtione negociorū abn̄tis orit̉ hinc īde actio negocioꝝ geſtoruꝫque dat̉ directa dn̄o ēt ignorāti contraria v̓o gerenti. h. d. are.
s ¶ Igit̉. qꝛ de his ob. qͦ ex quaſi cōtractu ſunt dicere debemus incipiamus de hac q̄ ex ſola ꝓuenit amicitia: vt. jͣ. e. §. t ¶ Ultro citroqꝫ .i.hinc inde poſſibile eas naſci: nam ex vna ꝑte tm̄ qn̄qꝫ agit̉: vt ſi alteriusnō īterſit: lꝫ ſua tm̄. v ¶ Negocioꝝ geſtoꝝ. lꝫ ēt vnum negocium ſitgeſtū. ff. de nego. ge. l. iij. §. negociū. ſic. jͣ. vi bo. rap. ī prin. ⁊. ff. vi bo.rap. l. ij. §. qd̓ ait pretor.x ¶ Mādato .ſ. eiꝰ cuiusnegocia geſſerit ⁊ ſic ſoluitur ꝯͣrium: vt. C. de nego. ge. ſi mādatuꝫ q̄ ē ꝯͣ.y ¶ Utilitatis .ſ. vt repetat qd̓ impēdit niſi denūciatio inhibeat. vt. C. eo.l. fi. vel paterna affectio.vt. C. e. ſi pr̄no. ⁊. l. qd̓ īvxoreꝫ. vt. ff. eo. is ꝗ. velobſeꝗū qd̓ eſt ſi libertuspr̄oni negocia gerat: vt.C. eo. l. officio. his .n. caſibꝰ nil repetit̉ al̓s quandoqꝫ repetit̉ īquātū locupletior ē: vt dicemus. jͣ.proximo.z ¶ Deſſererent̉. negociaqd̓ in multis noceret: vtff. eo. l. i.a ¶ Nullā. cuꝫ neminemſit viſil̓e ſuaꝫ pecuniā iactare vl̓ effundere. vt. ff.d̓ ꝓba. cū de īdebito. §. i.b ¶ Sicut aūt. obligatuꝫ.ſ. inſolidum dummō ſitvtiliter ceptū negocium:lꝫ diuerſus exitꝰ ſit ſecutꝰ: vt. ff. eo. ſed an vltro.§. i. ī caſibꝰ tn̄ non tenet̉ī ſolidū: vt ſi pupillus eſtcuius negocia ſūt geſta.Item ſi aīmo depredādigeſſit: vt. ff. e. ſi pupillꝰ.i. rn̄. ⁊. §. ſi quis negociamea. Item ⁊ ſi ad nouanegocia gerēda acceſſit:vt. ff. eo. ſi quis negocia.Item ſi pacto hoc actumē: vt. C. co. negociū. Itē⁊ ſi fuit in culpa gerēs vtff. eo. l. ſiue hereditaria.Itē ſi fuit in mora: vt. ff.de le. i. cū res. §. fi.c ¶ Ad exactiſſimam. nōta geſtorē īterdum de dolo ſolo ⁊ lata culpa tenerivt ſi ad deſerta negociaacceſſit: vt. ff. de neg. ge.l. iij. §. interdum. qn̄qꝫ d̓dolo lata culpa ⁊ leui ⁊hoc regulariter: vt. C. e.tutori. ⁊. ff. eo. l. ſi pupilli§. fi. qn̄qꝫ de leuiſſima: vt qn̄ alius diligentiꝰ volebat admīſtrare: vt hicdr̄. ⁊. ff. e. ſi pupilli. §. videamꝰ. qn̄qꝫ de caſu vt in his caſibus vbi agit̉ īquātū dn̄s locupletior eſt vt mō ſupra diximꝰ in. e. §.Tutores. Actio vtilis directa ⁊ ꝯtraria orit̉ ex quaſi cōtractu tutelle. h. d. Are.d ¶ Tutores .ſ. quōdā: nā ꝙͣdiu eſt tutor nō orit̉ obligatio: vt. ff. de tu.⁊ ra. diſ. ſi tutor. §. fi. ⁊. l. ſꝫ nō dat̉. azo. e ¶ Ex maleficio. ſubaudi vl̓qͣſi vt bōa ſit illatio. f ¶ Actionē .ſ. directā. tenet̉ .n. alijs actiōinbꝰ tutor vt diximꝰ. sͣ. de attil. tu. §. fi. ⁊ ita hēs in hoc. §. actionem tutele directā ⁊ ꝯrrariā ex quaſi ꝯtractu. ꝗd de actione ꝓtutele; rn̄. idē cum ad inſtarctiōis tutele ſit īducta. vt. ff. de eo ꝗ ꝓ tu. neg. ge. l. i. §. pro tutore.g ¶ Cōtrariā. quā finita tutela demū intendit: vt mō diximus de directavt. ff. d̓ ꝯͣ. ⁊ vti. ac. tu. l. i. §. finito.h ¶ Obligatꝰ. vnde abfutuꝝ ēd̓ ꝑin̄ ē ac ſi iā abeēt vt. ff. d̓ ne. ge. l. ij. ī fi. ⁊. ⁊. l. ſi quis mandato in fi.Item. Actio familie herciſcūde vel cōi diuidūdo nō orit̉ ex cōtractu.i ¶ Societate. tunc .n. ageret̉ ꝓ ſocio .ſ. ſi eſſet ſocietas. vr̄ tn̄ ꝙ hic. §. ſibiſed ex quaſi cōtractu. h. d. are.ipſi cōtradicat. nā nūc dicit ꝙ nō eſt ſocietas ⁊ poſtea dicit ſocius eius eſt.ſꝫ dic ꝙ nō eſt ſocietas v̓a: ſed quedam īcidens. nā v̓a contrahit̉ conſenſu.vt. sͣ. de ob. ex cōſenſu in prin. hic aūt preter ſpē. vt in hoc. §. dr̄.k ¶ Eius .i. cōſors eius īproprie .n. ponit̉: vt modo diximus.l ¶ Ex maleficio. ſubaudi vel quaſi vt ſit bona illatio: vt. sͣ. e. in pͥn. ⁊ facit ad hūc. §. ff. fa. her. heredes. §. non tm̄ in ni. ⁊. §. i. ⁊. ff. cōi. di. l. ij. in fi.