Druckschrift 
Corpus iuris civilis : Justiniani Insitutiones. Mit der Glossa ordinaria des Franciscus Accursius und den Summaria des Hieronymus Clarius
Seite
56v
Einzelbild herunterladen
 

Liber

rātia tibi dānū afferretᶜ. Et huicⁱſimile ē qd̓ placuit ſi d̓bitores māumiſſo diſpēſatore Ticij ignorantiā lib̓toᵉ ſoluerīt libariᶠ eos: alioꝗn ſtricta iuris ratiōe poſſent liberariˢ: qꝛ alij ſoluiſſent qͣꝫᶠ cui ſolue̓ debuerīt. Mandatū ſuſciꝑecuilibet liberū eſt. ſuſceptū aūt ꝯſumādū ē: aut qͣꝫ pͥmūᵖ renūciādū eſt:vt ſemetipſuꝫ aut aliū eādē reꝫmādator exequat̉. niſi ita renūciet̉ vt ītegra mādatori reſeruet̉ eādē explicādi: nihilominusmādati actio locū hꝫ niſi iuſta cāⁱ interceſſerit aut non renūciādi: aut intēpeſtiue renūciādi. Mandatū ētin dieꝫ deferri pōt ſub ꝯditione. In ſūmaˣ ſciēdū eſt mādatū niſigratuitū ſit: ī aliā formā negocijⁱ cadere. nam mercēde ꝯſtituta incipitlocatio ꝯductio eſſe. ut generaliter dicimꝰ ꝗbus caſibus ſin̄ mercedeᵐ ſuſcepto offō mādati ſiue d̓poſiti ꝯtrahit̉ negociū his caſibꝰ mercede īterueniēteⁿ locatio ꝯductiointelligit̉ ꝯtrahi. ſi fulloniᵈ polliēda curādaue ꝗs dederit ueſtimēta: aut ſarcinatori ſarcienda nullamercede ꝯſtituta neqꝫ ꝓmiſſadati competit actioᵖ. De obligationibus que ex quaſi contractu naſcuntur.D Oſt generaª ꝯtractuū enumerata diſpiciamꝰ ip̄is obligatiōibꝰ ꝗdē ꝓprie naſci ex contractu ītelligunt̉: ſꝫ tn̄ qꝛ exʳ maleficio ſubſtātiā capiūt qͣſi ex contractu naſciuident̉. Igit̉ᶠ cum quisnegocia abn̄tis geſſerit: ultro citroqꝫᵗ iter eos naſcunt̉ actiōes appellant̉ negocioꝝ geſtoꝝ. ſꝫ dn̄o ꝗdeꝫrei geſte aduerſꝰ geſſit directacōpetit actio: negocioꝝʸ aūt geſtoꝝ

contraria qͣs ex nullo ꝯtractu ꝓpͥenaſci manifeſtū ē. Quippe ita naſcunt̉ iſte actiones: ſi ſine mādatoˣꝗſqꝫ aliēis negocijs gerēdis ſe obtulerit. ex hi quoꝝ negocia geſta fuerīt ēt ignorātes obligant̉: idqꝫ utilitatisʳ receptū eſt: ne abſentiū ſubita feſtīatōe coacti nulli demādata negocioꝝ ſuoꝝ admīſtratōe ꝑegre ꝓfecti eēt d̓ſererent̉ᶻ negocia: ſāe nēo curaturꝰ eēt: ſi deeo qd̓ ꝗs īpēdiſſet: nullaꝫª habiturꝰeēt actionē. Sicut āt is vtilitergeſſerit negocia dn̄m hꝫ obligatūⁱnegocioꝝ geſtoꝝ: ita econtra iſteqͦqꝫ tenet̉ vt admīſtratōis r̄ddat: quo cāu ad exactiſſimāᶜ ꝗſqꝫ diligētiā cōpellit̉ redde̓ rōneꝫ. nec ſufficit talē diligētiā adhibe̓ qͣlem ſuisrebꝰ adhibe̓ ſolet: ſi aliꝰ diligētior eo ꝯmodiꝰ admīſtraturꝰ eēt negocia. Tutoresᵍ quoqꝫ tuteleiudicio tenēt̉ ꝓpͥe ex ꝯtractu obligati ītelligunt̉. nullū .n. negociūinter tutorē pupillū ꝯͣhit̉. ſed qꝛ ſane exᵉ maleficio tenent̉ qͣſi ex contractu teneri vident̉. aūt caſu mutuc ſūt actiōes: tm̄ .n. pupillꝰ cuꝫtutore hꝫ tutele actiōeꝫᶠ. Sꝫ ex ꝯtrario tutor pupillo hꝫ ꝯͣriāᵍ tutele.ſi vl̓ īpēderit aliꝗd ī pupilli vl̓eo fuerit obligatꝰʰ: aut ſuā credtoribꝰ eius obligauerit. Itē ſi inter aliquos cōis res ſit ſine ſocietateⁱ: veluti pariter eis legata dōataue eēt: alter eoꝝ alteri ideo teneat̉ cōi diuidūdo iudicio ſolusfructus ex ea re ꝑceꝑit: aut ſociꝰeiusᵏ ſolus ī neceſſarias impēſas fecerit: ītelligit̉ ex ꝯtractuprie obligatꝰ. ꝗppe nihil inter ſeꝯtraxerūt: ſꝫ qꝛ ex maleficio non tenent̉ qͣſi ex ꝯtractu teneri vidētur.

per heredē cepta negocia debēt cōſumari: vt. ff. ſocio. l. fi. licꝫ noua īcohare neceſſe ſit: vt. ff. de nego. ge. ſeruus. §. ſi vino. ff. pro ſocio heres ſocij: qd̓ eſt re ītegra cōceptum ſit. a Alioꝗn .i. ſi poſſet agere.b Probabilis. eſt in facto alieno vt hic.. ff. e. idēqꝫ. §. pe. alias eſt non probabilis. vt. ff. ad velle. ꝙͣꝙͣ.. C. de reſcin. vendi. quiſquis.. ff. de edi. edic. l. i.§. cauſa.c Afferret. qd̓ eſſe debetd Et huic .ſ. ꝓximo caſuie Liberto. prīo diſpenſato ſeruo.f Liberari eos. facit. ff. ſi cer pe. eius qui.. C. de ſolū. ſi ſeruis.z Liberari. niſi in caſibꝰ. vt.. qui. mo. tol. ob. in prīcipidicemū Mandatum. Mādatūpoteſt ab initio non acceptariSed poſtꝙͣ eſt ſuſceptuꝫ dꝫ executioni mandari niſi iuſtacongruo tempore recuſetur. h.h Mādatū. ꝙͣ pͥmū. p̓t fierii Iuſta. puta caſus fortuitus. naꝫ de dolo tenetur lataculpa leui leuiſſima ẜꝫ B. Io. vt. C. e. l. ī re mādata.l. a procuratore. Alij dicuntleuiſſima mādatariuꝫ teneri ſꝫ de dolo tm̄ qn̄ gr̄a tm̄dantis ſit: vel de leui culpa qn̄vtriuſqꝫ gr̄a ad īſtar aliorumcōtractuū: vt. ff. de re iu. ꝯtractus. Sꝫ primū vr̄ v̓ius ꝯͣctus multuꝫ diſcrepat ab alijscontractibus. Inſuma. Mādatum dꝫ gratuitū: al̓s trāſit in aliumcontractum. h. d. are.k In ſumma .i. breuiter amōhunc ti. expediamus.l Negocij .i. contractus.m Mercede .ſ. vt mercede vtqꝛ al̓s non erat pariturus mandato: ſi aūt al̓s pariturus erat cōſtituat̉ aliquod ſalariū gr̄aremunerandi: ideo minuserat mādatū: vt. ff. e. ſi remūrādi .i. rn̄. ad huiꝰ rei euidētiā diſtīguet̉: qꝛ aūt eſt incertuꝫre genere: puta ſi dicam tibibn̄ retribuā tibi hoc ſeruitiunvel recognoſcā: tunc non pōtpeti ꝗcꝙͣ. vt. C. e. ſalariū.. ff.e. mutuā. §. ſalariuꝫ. aut cer genere lꝫ īcertū ſpē: vt dabotibi equuꝫ vel par veſtimentorum. tūc pōt dici valeatuentio ſalarij: cum non ſit prorſus īcertū. vt. ff. e. ſi fideiuſſore. ſecus in his pondere numero cōſiſtūt. vt. ff.de le. i. l. ſi hominē. ſi aūt certū oīo: tūc aūt ſtipulatiōe ꝓmittit̉: tūc certi cōdiction petitur. ſi aūt ſine ſtipulatione incōtinenti ante mandatū vel poſt: petit̉ actione ex eo cōtractu .ſ. ꝯͣria mādati informata. ſi aūt ex interuallo .ſ. poſtꝙͣ ꝯͣbentes ad alia diuertiſſent negocia petit̉ offō iudicis: vt. C. eo. l. i.. ff. e. l. ſalariū.C. de pac. petēs.. ff. duo. reis. l. duos. §. fi. n Interueniēte mercēde .ſ. inpecūia nūerata: vt diximꝰ.. locati in pͥn. Itē hec regula gn̓alis ē v̓a: niſi ſit talis ꝑſona cōſueuerat locare oꝑas ſuas: vel res talis ꝯſueuerat locaritūc .n. locati. ſꝫ p̄ſcri.. agit̉. vt. ff. preſcri.. ſi tibi.. l. naͣlis. §. at do.o Fulloni. ſullo ē lauat tīgit pānos. ēt polit eleuando ſuꝑflua. ſed ſarcinator eꝯͣ ſarcit addit vbi eſt ſciſſum veſtimētū vel pānū conſuit: vnde dr̄ iſtehꝫ ſarta tecta. qꝛ eēnt fracta ſūt reꝑata ex ꝗbuſdā adiūctionibꝰ: vt. ff. de uſufr.hactenp Actio. īmo vr̄ p̄ſcri.. ꝯpetere. vt.. lo. §. i. ſol. vt ibi.atiōibꝰ ex qͣſi ꝯͣctu. Iſta Ru. ꝯtinuat̉.. in tex. de obligatiōibusqōne fi. qꝛ dictū eſt.. de obligationibus ex cōtractu. Et ēt hic continuat̉ in tex.S nuationē Ru. Scd̓o illud exēpla declarat. Secūda ibi. Igitur cuꝫ quisO ſt. Totus iſte titulus diuidit̉ principal̓r in duas ꝑtes. Prīo ponit cōtiEt. h. d. Ualet argumētū a ſufficiēti ꝑtium enumeratione. h. d. Genera .i. maneries vel diuerſitates contractuū vt.. de ob. §. ff. vſqꝫ huc.y Ex maleficio. ſubaudi vl̓ qͣſi vt ſit bona argumētatio. ſic.. de ob. ex quaſimale. in prin.gitur. Ex geſtione negociorū abn̄tis orit̉ hinc īde actio negocioꝝ geſtoruꝫque dat̉ directa dn̄o ēt ignorāti contraria v̓o gerenti. h. d. are.

s Igit̉. qꝛ de his ob. ex quaſi cōtractu ſunt dicere debemus incipiamus de hac ex ſola ꝓuenit amicitia: vt.. e. §. t Ultro citroqꝫ .i.hinc inde poſſibile eas naſci: nam ex vna ꝑte tm̄ qn̄qꝫ agit̉: vt ſi alterius īterſit: lꝫ ſua tm̄. v Negocioꝝ geſtoꝝ. lꝫ ēt vnum negocium ſitgeſtū. ff. de nego. ge. l. iij. §. negociū. ſic.. vi bo. rap. ī prin.. ff. vi bo.rap. l. ij. §. qd̓ ait pretor.x Mādato .ſ. eiꝰ cuiusnegocia geſſerit ſic ſoluitur ꝯͣrium: vt. C. de nego. ge. ſi mādatuꝫ ē ꝯͣ.y Utilitatis .ſ. vt repetat qd̓ impēdit niſi denūciatio inhibeat. vt. C. eo.l. fi. vel paterna affectio.vt. C. e. ſi pr̄no.. l. qd̓ īvxoreꝫ. vt. ff. eo. is. velobſeꝗū qd̓ eſt ſi libertuspr̄oni negocia gerat: vt.C. eo. l. officio. his .n. caſibꝰ nil repetit̉ al̓s quandoqꝫ repetit̉ īquātū locupletior ē: vt dicemus..proximo.z Deſſererent̉. negociaqd̓ in multis noceret: vtff. eo. l. i.a Nullā. cuꝫ neminemſit viſil̓e ſuaꝫ pecuniā iactare vl̓ effundere. vt. ff. ꝓba. de īdebito. §. i.b Sicut aūt. obligatuꝫ.ſ. inſolidum dummō ſitvtiliter ceptū negocium:lꝫ diuerſus exitꝰ ſit ſecutꝰ: vt. ff. eo. ſed an vltro.§. i. ī caſibꝰ tn̄ non tenet̉ī ſolidū: vt ſi pupillus eſtcuius negocia ſūt geſta.Item ſi aīmo depredādigeſſit: vt. ff. e. ſi pupillꝰ.i. rn̄.. §. ſi quis negociamea. Item ſi ad nouanegocia gerēda acceſſit:vt. ff. eo. ſi quis negocia.Item ſi pacto hoc actumē: vt. C. co. negociū. Itē ſi fuit in culpa gerēs vtff. eo. l. ſiue hereditaria.Itē ſi fuit in mora: vt. ff.de le. i. res. §. fi.c Ad exactiſſimam.ta geſtorē īterdum de dolo ſolo lata culpa tenerivt ſi ad deſerta negociaacceſſit: vt. ff. de neg. ge.l. iij. §. interdum. qn̄qꝫdolo lata culpa leuihoc regulariter: vt. C. e.tutori.. ff. eo. l. ſi pupilli§. fi. qn̄qꝫ de leuiſſima: vt qn̄ alius diligentiꝰ volebat admīſtrare: vt hicdr̄.. ff. e. ſi pupilli. §. videamꝰ. qn̄qꝫ de caſu vt in his caſibus vbi agit̉ īquātū dn̄s locupletior eſt vt ſupra diximꝰ in. e. §.Tutores. Actio vtilis directa ꝯtraria orit̉ ex quaſi cōtractu tutelle. h. d. Are.d Tutores .ſ. quōdā: ꝙͣdiu eſt tutor orit̉ obligatio: vt. ff. de tu. ra. diſ. ſi tutor. §. fi.. l. ſꝫ dat̉. azo. e Ex maleficio. ſubaudi vl̓qͣſi vt bōa ſit illatio. f Actionē .ſ. directā. tenet̉ .n. alijs actiōinbꝰ tutor vt diximꝰ.. de attil. tu. §. fi. ita hēs in hoc. §. actionem tutele directā ꝯrrariā ex quaſi ꝯtractu. ꝗd de actione ꝓtutele; rn̄. idē cum ad inſtarctiōis tutele ſit īducta. vt. ff. de eo tu. neg. ge. l. i. §. pro tutore.g Cōtrariā. quā finita tutela demū intendit: vt diximus de directavt. ff. ꝯͣ. vti. ac. tu. l. i. §. finito.h Obligatꝰ. vnde abfutuꝝ ē ꝑin̄ ē ac ſi abeēt vt. ff. ne. ge. l. ij. ī fi... l. ſi quis mandato in fi.Item. Actio familie herciſcūde vel cōi diuidūdo orit̉ ex cōtractu.i Societate. tunc .n. ageret̉ ſocio .ſ. ſi eſſet ſocietas. vr̄ tn̄ hic. §. ſibiſed ex quaſi cōtractu. h. d. are.ipſi cōtradicat. nūc dicit eſt ſocietas poſtea dicit ſocius eius eſt.ſꝫ dic eſt ſocietas v̓a: ſed quedam īcidens. v̓a contrahit̉ conſenſu.vt.. de ob. ex cōſenſu in prin. hic aūt preter ſpē. vt in hoc. §. dr̄.k Eius .i. cōſors eius īproprie .n. ponit̉: vt modo diximus.l Ex maleficio. ſubaudi vel quaſi vt ſit bona illatio: vt.. e. in pͥn. facit ad hūc. §. ff. fa. her. heredes. §. non tm̄ in ni.. §. i.. ff. cōi. di. l. ij. in fi.