Liber.

ſionēª. ¶ Itē ꝑ liberosᵇ homines⁊ alienos ẜuos quos bona fide poſſidetis acquiritur vobis: ſed tm̄ exduabus cauſis .i. ſi quid ex operibꝰſuis vel ex re veſtra acꝗrant. Pereum quoqꝫ ſeruum in quo vſufructumᶜ vel vſum habetis: ſil̓r ex duabus iſtis cauſis acquiritur vobis.¶ Cōem ſeruuꝫ pro dn̄icaᵇ partedn̄is acquirere certū eſt: excepto eoqd̓ noīatī vni ſtipulando: aut ꝑ traditionē accipiēdo: illi ſoli acquirit:veluti cum ita ſtipuletur. ticio dn̄omeo dare ſpondes. Sꝫ ſi dn̄i vniꝰiuſſu ſeruus fuerit ſtipulatusᵉ lꝫ antea dubitabatur: tamen poſt noſtrādeciſionē res expedita eſt: vt illi tm̄acꝗrat: qui hec ei facere iuſſit: vtſupra dictum eſtᶠ.¶ Quibꝰ modis tollit̉ obligatiOlliturʰ aūt oīs obligatio ſolutiōe eius qd̓ debet̉: vel ſi ꝗsꝯſentiēteᵏ creditore aliud ꝓ alio ſoluerit: nec tn̄ intereſt ꝗs ſoluat vtruꝫipſe ꝗ debet an alius pro eo liberat̉enim ⁊ alio ſoluente ſiue ſciētē ſiueignorāte debitore: vel inuito eo ſolutioˡ fiat. ¶ Item ſi reus ſoluit etiam hi qui pro eo interuenerūtᵐ liberant̉. Idē ecōtrario ꝯtingit ſi fi-

deiuſſor ſoluerit. nō eniꝫ ip̄eⁿ ſolusliberat̉ ſed etiā reus. ¶ Itē ꝑ acceptilationeꝫº tollitur obligatio. Eſtauteꝫ acceptilatio imaginaria ſolutio. qd̓ eniꝫ ex verboꝝ obligationeticio debet̉: id ſi velit ticius remittere: poterit ſic fieri vt patiat̉ᵖ hec verba debitorem dicere: qd̓ ego promiſi tibi habes ne acceptum; ⁊ ticiusrn̄deat: habeo. ¶ Sꝫ ētq grece acceptilatio pōt fieri dūmodo ſic fiatvt latinis v̓bis ſolet exigi.¶ Quo genere vt ita diximusʸ tm̄he ſoluunt̉ obligationes que ex verbis ꝯſiſtunt: non etiā cetereˢ. ꝯſentaneūᵗ .n. viſum ē v̓bis factā obligationē alijs poſſe verbis diſſolui. ſed⁊ id qd̓ ex alia cauſa debet̉: pōt in ſtipulationē deduci ⁊ ꝑ acceptilationēdiſſoluiʳ. ¶ Sicutʸ aūt qd̓ debeturpro parte recte ſoluitur ita in partedebiti acceptilatio fieri p̄t. ¶ Eſtꝰauteꝫ prodita ſtipulatio que vulgoaquiliana appellatur: ꝑ quam contingit ſtipulationē: vt oīum rerumobligatio in ſtipulatū deducat̉: ⁊ eaꝑ acceptilationē tollatur. ſtipulatioenim aꝗliana nouat oēs obligationes: ⁊ a Gallo aquilio ita compoſita ē. ¶ Quicquid te mihi ex qua-

ipſi filio proprietas. vt hic dicitur.a ¶ Diuiſionem. quam diuiſionem longum eſſet hic dicere. ſed dicit̉ plene perordinem in. d. l. C. de bo. qꝫ lib. l. fi.rij ⁊ vſuarij acquirunt nobis ex re noſtra ⁊ ex opere ipſoꝝ. h. d. arti.ī per liberos Liberi ⁊ ſerui alieni bona fide poſſeſſi ⁊ ẜui vſufructuaPer liberos. no. ꝙ liberhō qn̄qꝫ bona fide poſſideturvt qn̄ poſſeſſor credit eū ſeruuꝫeſſe ⁊ ſuum. qn̄qꝫ mala fide. vtqn̄ credo eū ſeruū eſſe ⁊ ſcio meum nō eſſe: vt. ff. d̓ acꝗ. poſ. l..i. §. ſꝫ ⁊ eū. qn̄qꝫ nullo modopoſfidet̉ lꝫ detineat̉: vt qn̄ ſciteū liberū eē. vt. ff. de acꝗ. poſ.qui vniuerſas. §. i. ⁊. ff. de proba. ſi quis liberum.c ¶ Per eum quoqꝫ. vſufru. īꝗbuſdam libris eſt ī lr̄a vſufr.vel uſuꝫ: ⁊ ẜm hoc vr̄ ꝙ ꝑ euꝫſeruum in quo hꝫ vſuꝫ ex duabus cauſis acꝗrat. Sed contra.ff. de vſu ⁊ ha. ꝑ ẜuuꝫ. in pͥn.ſolū. dicūt ꝗdā illud corrigi. vdic ẜm Io. ꝙ illud verbum. eduabus. referat̉ ſolum ad vſufru. alterum v̓o ſi ex re ad vſuariū: ⁊ ſic erit in lr̄a confuſio ſicut. C. de colla. illā. ⁊ sͣ. ꝗ da.tu. poſ. §. ſi ꝗs. ſꝫ ī alijs librisnō eſt. Uel vſuꝫ ⁊ tūc planuꝫ ē⁊ nullum eſt cōtrarium.¶ Cōmuneꝫ. Seruꝰ cōisacꝗrit dominis cōiter ꝓ portione dn̄ica: niſi vni vel iuſſuvnius fuit ſtipulatꝰ. h. d. are.d ¶ Pro dn̄ica. niſi cū ꝓprianoīa eorū ſtipulationi inſeruitvbi pro virilibus portionibusacꝗrit: vt. ff. de ſtipula. ẜuo. ſicōmunis ſeruus.e ¶ Stipulatus .ſ. alteri ſimpliciter vel ſibi dn̄o. vt ſtatimſeꝗtur al̓s nullum eſſet dubiuꝫvt. sͣ. de ſti. ſeruo. §. pe.f ¶ Supra. dictum eſt. sͣ. de ſtipu. ſeruo. §. preterea.dis tollit̉ obligatio Uiſum eſt. sͣ. de obligatiōe inducenda ſeꝗQuitur videre de obligatione diſſoluenda: ſiue tollenda: quia nihil taꝫ naturale eſtꝙͣ vt vnumquodqꝫ vinculo quo ligat̉ diſſolui poſſit. l. nihil tam naturale. ff. dereg. iur̄. h. d. areti.g. ¶ Obligatio. ergo nō renaſcitur decetero. vt. ff. de ſol. qui res. §. aream. ⁊ de noxa. l. ſi alienos. ⁊. C. de remiſ. pig. cumex cā. ⁊. C. de ſen. paſ. debitor. vbi magis ſuſcitat̉ ſolutio eius quod debet̉ ꝙͣ tollat̉. vt. ff. de noxa. l. electio. §. fi. ſed ibi equitatis rōne nec ſublata dicitur.lit̓ ī quatuor partes. Prīo quaIalm Totus iſte titulus dne tollat̉ obligatio. Sptilatione. Tertio qualiter nouatione. Quarto qualiternda ibi. Itē ꝑ acceptilationeꝫTertia ibi. preterea nouatione. Quarta ibi. hoc amplius. ⁊. h. d. Si ſoluitur idqd̓ debet̉ vel aliud loco illius conſentiēte creditore oīs tollitur obligatio tā rei pͥnciꝑaliꝙͣ fideiuſſoris. h. d. are.h ¶ Tollit̉. al̓s tollit̉ al̓s ſoluitur.i. ¶ Obligatio. ſiue re ſiue verbis. ſiue litteris. ſiue conſenſu. naꝫ de his ſupra dictum eſt a ti. de ob. vſqꝫ huc. ſed nūꝗd eſt idē in his q̄ ex maleficio ſunt vel quaſi; rn̄. ſic. Item hec ſunt vera ſiue ciuilis ⁊ naturalis fuerit obligatio ſimul. ſiuenaturalis tantum: vt hic. ⁊. ff. ad. l. fal. ſi pupillus. in prin. ſed nūquid ciuilis tm̄tollitur ſolutione eius qd̓ debetur. videtur ꝙ non. vt. ff. de ſol. qui hominem. §.fi. ⁊ hoc quidā dicūt. ſed cōtra dico. ſi .n. ſciens me debere ciuiliter tm̄ ſoluam. ſicut ecōtra ſi nudo pacto tibi decē debeam ⁊ ſoluā ex cauſa mee fidei implēde. quare non liberor: ut. ff. de condi. inde. l. fideicō. Quod autē. in. d. l. qui hominemdicitur. ideo eſt quia aliud operabatur ſolutio ꝙͣ crederet ſoluens .ſ. repetitioneꝫcum errabat credēs ſe teneri naturaliter. nō ergo mirū ſi non facit qd̓ credebatſoluens .ſ. liberationem. iteꝫ eſt contra ad hoc. i. rn̄. in auc̄. vt hi qui ob. per. res.§. ſi non tacuit. col. vi. ſo. illud ſpeciale eſt. Itē cōtra. ff. de ſo. l. ſi rem meā. iteꝫcontra. ff. de ver. ob. iul. §. qui fundū. Item cōtra. ff. commo. l. iij. §. ſi reddita.Sed his legibus lꝫ fuerit facta ſolutio. nō tamē fuit facta ſicut debuit fieri. vndeꝓ non facta ꝙͣtum ad hoc habet̉. Item contra ad id qd̓ ſubijcit ꝙ demū ſcientecreditore ſoluit̉ aliud pro alio vt. ff. de leg. i. nō amplius. §. fi. ⁊. l. ſi domus. §..ij. ⁊. iij. ⁊. ff. de aū. ⁊ ar. le. l. i. §. fi. ⁊. C. de dona. l. ſi ꝗs ar. ff. de ſol. ꝗ hominē⁊. ff. de ver. ob. inter ſtip. §. pe. ⁊. l. ſi ſeruus. in quibus legibus dicitur ꝙ liberatur ſoluendo aliud pro alio etiam inuito creditore: ſed ſpecialia ſunt. hoc autemregulare.k ¶ Conſentiente. interdū tamē etiā aliud ꝓ alio ſoluitur creditori et inuito: vtdiximus in auc̄. de fideiuſ. §. pe. ⁊ quoſdam ex his notauimus sͣ. proxi.Solutio fiat. patet hic ꝙ beneficiū ꝯfert̉ in inuitū. ſed cōtra. ff. de reg. iur̄. l.inuito. ſol. illa regula in priuilegijs loquitur hic aūt in alijs. vel dic ꝙ nō poteſt

directo. pōt tn̄ ꝑ mediū. prima verior eſt. Sed nūꝗd ecōtra pōt fieri alijſolutio inuito creditore. Rn̄. nō vt. ff. de dona. l. ſticuꝫ. §. fi. niſi creditoricreditoris ſoluat̉: vt. ff. de neg. ge. ſi liberto. vel procuratori creditoris vl̓ei cui extiterit heres creditor: uel futuro debitori vel ſimilibus perſonis q̄numerant̉. ff. de ſolū. ſolutū. ⁊. ff. de pig. act. ſolutum. §. ſolutam.m ¶ Iteꝫ ſi reus. īteruenerūt. ut ſunt fideiuſſores mādatores: ⁊ ſponſores: vt. ff. de excep. l.oēs. ⁊. C. d̓ n̄ nu. pe. l. iijn ¶ Ipſe liberat̉ .ſ. fideiuſſor. ⁊ ſiquideꝫ ſoluatnoīe ſuo liberat̉ ipſo iure. reū aūt liberat per exceptionē: vt. ff. mā. ſiꝗs⁊. l. papi. ⁊. ff. de pet. here. l. ſi ꝗd poſſeſſor. Siv̓o noīe rei liberat ipſoiure reū: vt. ff. de nego.ge. ſoluendo. ⁊. ff. de noua. l. ſtichuꝫ in fin. ſed ſihoc verū eſt ꝙ liberaturreus ſoluente fideiuſſoreqūo cederet actiōem creditor fideiuſſori quod facere dꝫ: vt. ff. de ſol. modeſtinꝰ. ⁊. ff. de fideiuſ..l. ſi fideiuſſores. q̄ ſuntꝯtra hāc. l. rn̄. illud pōtfieri an̄ ſolutionē .ſ. ceſſio. uel etiaꝫ poſtea hocacto prius: qꝛ vr̄ ineſſevt probatur hec ſolutio.ff. d̓ fideiuſ. cū his. Itēno. hic vnā ſolutionemparere plures liberationes. ⁊ facit. sͣ. de duobꝰreis. §. ex pluribus ⁊. ff.de arbi. ſi duo.¶ Itē per acceptilaionem. Per acceptilationē tollit̉ obligatiouerbis cōtracta. alie aūtpoſſunt in ſtipulationeꝫdeduci ꝑ aquilianā: ⁊ demum ꝑ acceptilationem in totum vel ꝓ ꝑte tolli cuiuſcūqꝫ forme: uel materie exiſtant. h. d. are.o ¶ Per acceptilationē. imaginaria .i. facta ſic. ff. de re. iur. l. imaginaria. vel dicit̉ imaginaria .i. ꝑ momētū duratura. ſic in auc̄. qūo op. ep̄..§. i. colla. i. ⁊ in pſal̓. In imagine pertranſibit homo. ⁊cͣ.p ¶ Ut patiat̉. ⁊ etiā oſtendet ei vt ſeꝗtur. jͣ. e. §. eſt autē in fi. §. nam ſolapatientia non prodeſt.ꝙ ¶ Sed etiaꝫ grece. nō ſolū latinis: ſed etiā grecis verbis dū tamē aptisad hoc vt ſequitur. ⁊ facit. sͣ. de uerb. ob. l. i. in fi.r ¶ Quo genere. diximus. vt. sͣ. e. §. ibi. quod enim ex ver. ⁊cͣ.g ¶ Cetere .ſ. q̄ ſunt de iuregen. cū accepti. q̄ eſt ciuilis actus. vt. ff. de re.iu. actus. non poſſit iura gen. tollere: ut. sͣ. de leg. ag. tu. §. fi. q̄ ſunt uetuſtiora ⁊ firmiora: vt. sͣ. de reꝝ di. §. ſingulorum. Sed nunꝗd al̓s obligatiōes iuris ciuilis tollit acceptilatio: vt litterarum ⁊ emphi. ⁊ ſil̓es: ut diximus. sͣ. de iure na. gen. ⁊ ci. §. ius aūt. rn̄. nō: cum ſolā obligationē verbis inductā tollat: ut hic dr̄. Sed certe lꝫ nō poſſet tolli iure acceptilationis .ſ. obligatio iuriſgen. ⁊ alie ciuiles. tamē poſſunt iure pacti: etiā acceptilatione facta ẜm Io. ut. ff. de reſcin. ven. l. emptio ⁊. l. cū emptor. qd̓general̓r etiā dicebat. M. ꝙ vbicūqꝫ fieret acceptilatio īutilis ꝙ hēat viꝫpacti. ⁊ facit ꝓ eo. ff. de pac. ſed ſi vnꝰ. §. pe. At. B. totuꝫ ꝯcedit. ⁊ erat ꝓeo. ff. de acce. an inutilis .i. rn̄. ⁊. ff. de cōſti. pe. l. i. §. euꝫ qui. Sꝫ nos dicimus idē qd̓. M. vbi ſit inutilis rōne rei. ut dictum eſt. Itē idē qd̓ Bul.vbi ē īutilis rōne cōceptiōis. ⁊ facit ꝓ nobis. ff. de accepti. ſi acceptolatū.tf ¶ Cōſentaneum. facit ad hoc. jͣ. eo. §. fi. ⁊. ff. de reg. iur̄. nihil eſt tam. ⁊.C. qn̄ li. ab em̄. diſ. l. ij. ⁊. ff. de pac. ab emptione.ui ¶ Sed ⁊ id qd̓ ex alia .ſ. ꝙͣ uerbis.lui .ſ. ipſum debitū. ⁊ no. mirabilem ꝓbationē. nam cum nōx ¶ Dpateret̉ cōtractus alius tolli ſuo contrario actu .ſ. ꝑ acceptilationem decipit̉ ⁊ deducit̉ in quēdam nō prorſus contrarium actum ut in ſtipulatione quod eſt obligatoriuꝫ. ⁊ ſic ſit nouatio indiſtincte iure iſto. ut. jͣ. eo. §.pe. ⁊. ff. de ac. ⁊ ob. l. obligationum fere. §. fi. ⁊ ipſa ſtipulatio patitur ſetolli ꝑ accep. vt hic dicit̉.y ¶ Sicut aūt. ſoluit̉ .ſ. volente creditore. Sꝫ nūꝗd eo īuito debiti parsſoluit̉? Rn̄. aūt ꝯfitet̉ de toto debito. ⁊ tūc non pōt ſoluere niſi totum. vt.ff. de vſuris tutor. §. Lucius. q̄ eſt huic contra niſi uolēti creditori ut hicdr̄. aut diffitet̉. ⁊ tūc pars ꝯfeſſata tm̄ recipiet̉ ab inuito: ut. ff. ſi cer. pet.ꝗdā eſtimauerunt. ⁊ hoc ēt caſu pōt intelligi qd̓ hic dr̄.3 ¶ Eſt aūt ꝓdita .i. cōpoſita ex his uerbis. q̄ſeunt̉. Quicquid te ⁊c.