Terrius.De inutilibus ſtipulationibus

5 2

tales ſcripturasᵖ q̄ p̄ſtoª eē ꝑtes iudicāt oīmōᵇ eē credendas: niſi ipſeꝗ talibꝰ vtit̉ īprobisᶜ allegatiōibꝰ:māifeſtiſſimisᵈ ꝓbatiōibꝰ vl̓ ꝑ ſcripturāᵉ vl̓ ꝑ teſtes idō eosᶠ approbauerit ī ip̄o totoᵍ die quoᵖ ꝯficiebat̉inſtrumētū ſeſe vl̓ aduerſariū ſuūī alijs locis eē. ¶ Poſt̓ mortē ſuādari ſibi nemo ſtipularipoterat nōmagis qͣꝫ poſt eius mortem a quoſtipulabat̉. ¶ At nec is q in alicuiꝰptātē ē: poſt mortēᶠ eiꝰᵏ ſtipulari poterat: qꝛ pr̄is vel dn̄i voce loqui uidet̉ˡ. ¶ Sꝫ ⁊ ſi quis ita ſtipuletur:pridieᵐ qͣꝫ moriar vel pridie qͣꝫ morieris dare ſpōdes: īutilis eratⁿ ſtipulatio. ſed cū iaꝫº vt dcm̄ᵖ eſt ex cōſenſu ꝯtrahētiū ſtipulatōes valēt:placuitq etiā nobis in hūc iuris articulū neceſſariā inducere emēdationem: vt ſiue poſt mortē ſiue pridieqͣꝫ moriatur ſtipulator ſiue promiſſor ſtipulatō ꝯcepta ē ſtipulatio valeatᶠ. ¶ Item ſi quis ita ſtipulatuserat ſi nauis ex aſia veneritᶠ hodiedare ſpondes: inutilis erat ſtipulatio: quia prepoſtereᵗ cōcepta ē. Sꝫcuꝫ leo inclyte recordationis in dotibus eandem ſtipulationem queprepoſtera nuncupatur non eē reijciendā eſtimauitᵛ: nobis placuitᵉ ⁊huic perfectū robur accommoda-

re: vt non ſolum in dotibus ſꝫ etiāin omnibusʸ valeat huiuſmodi cōceptioᶻ ſtipulationis. ¶ Ita autemſtipulatio concepta veluti ſi ticiusdicat: cum moriar dare ſpōdes vl̓cum morieris: ⁊ apud veteres vtilis eratª. ⁊ nūc ualet. Itē poſt mortē alterius recte ſtipulamur. ¶ Sꝫſcriptumᵇ in inſtrumento fuit promiſiſſe aliquem: perinde̓ᵉ habeturatqꝫ ſi interrogatione p̄cedente reſponſum ſit. ¶ Quotiens pluresres una ſtipulatione cōprehēduntur: ſiquideꝫ promiſſor ſimpliciterreſpondeat: dare ſpondeo: ꝓpteromnes tenetur. ſi v̓o unam ex hisuel quaſdam daturum ſe ſpoponderitᵇ: obligatio in his ꝓ ꝗbus ſpoponderit contrahitur. ¶ Ex pluribus enim ſtipulationibus una: uelquedam uidentur perfecte: ſingulas eniꝫ res ſtipulari ⁊ ad ſingulasreſpondereᶠ debemꝰ. ¶ Alteriˢ ſtipulari ut ſupra dictūᵖ eſt nemo poteſt. Inuēte eniꝫ ſunt huiuſmōi ſtipulatiōes ul̓ obligatōes ad hoc utnnuſquiſqꝫ acꝗrat ſibi qd̓ ſua intereſt. Ceterū ſi alijs detur nihil intereſt ſtipulatoris. ¶ Plāe ſi quis uelit hoc facere: penam ſtipulari conueniet. ut niſi ita factū ſit ut ꝯprehēſum ē cōmittat̉ pene ſtipulatio: ēt

credendū ſit vt ſtipulator ipſo tēpore tenebat ſcholas bon̄. ſtabitur illi inſtrumēto quo continet̉ ipſum fuiſſe bon̄.a ¶ Preſto .i. preſentes.b ¶ Oīmodo. no. ſtādū ſcripture niſi cōtra ꝓbet̉. ſic. C. de proba. cū precibus. ⁊. jͣ. e. §. ſi ſcriptum. ⁊. jͣ. ti. i. §. fi. ⁊ hoc quando formā habet publicāal̓s ſi priuataꝫ ſi pro ſcribente non valet. ſi contra ſcribentem valet ſi eſtcum cauſa. vt ī auc. de iureiur. a mo. §. j. ⁊. C. denō nu. pe. generaliter.c ¶ Improbis. ſcꝫ primafacie que forte probe apparebunt tandem. ſic. C.de epiſ. ⁊ cle. l. oēs qui circa prin. ẜm Io.d ¶ Manifeſtiſſimis. qꝛcontra ſcripturam.e ¶ Scripturam .ſ. aliaꝫquod eſt melius.¶ ¶ Idoneos oī exceptione maiores .i. ꝙ nullaexceptio poterit eis opponi. vt. C. de contra. ⁊ cōmit. ſtipu. l. optimam.¶ Toto die .no. q dies debet inſeri in inſtrumēto ⁊ alia q̄ ſunt neceſſaria. vt dixi in aucͣ. vt pͥponatur nomē impera.⁊ facit. C. de diuer. re. ſiqua. ſed qūo hoc probabitur cū dies inſtrumenti nō debeat exhiberi. vtff. de eden. l. i. §. editōes:rn̄. tribus modis petiturinſtrumētū edi. Primovt fundet ītētione ex īſtrumento rei actor. vel reusex inſtrumēto actoris fūdet exceptioneꝫ cum neutro caſu aduerſarius vteretur quod non debeat eē⁊ tunc nulla pars inſtrumenti debet exhiberi. vtC. de eden. l. fi. in fine ⁊C. d̓ teſti. l. nimis graue.Secundo .ſ. qn̄ aduerſarius vtit̉. nam tūc edit̉ vt uideat̉ an aliꝗd ei poſſit opponi. ⁊ tūc exhibet̉. ſed ſine die ⁊ conſule ne materia det̉ falſum fabricandi. vt. d. l. de edē. l. j. §. editiones. ⁊. ff. quēadmodum teſta. aꝑ. l. i. §. i.Tertio ut de falſo accuſet̉. ⁊ tūc etiam cū die ⁊ conſule eſt exhibendum vthic. ⁊. C. de ꝯtra. ⁊ ꝯmit. ſtipu. l. optimā ⁊. C. de fide inſtru. l. fi. Alijs aūtmodis petūtur inſtrumēta edi vl̓ tradi per varia genera actionum. vt. ff.de eden. quedam perſone ſunt. ſed dictis tribus modis petunt̉ edi vel tradi. Itē quomodo hoc eſt qd̓ hic probat reus contra iuris ordinem ut. C. deeden. l. qui accuſare? Rn̄. hoc propter pͥſumptionem que eſt cōtra eum ꝓpter ſcripturā. vt. ff. de pac. iuriſgē. §. qd̓ fere. ⁊ tē nūꝗd duo teſtes h̓ ꝓbātes .ſ. alterum cōtrahētium abfuiſſe ſufficiunt; rn̄. ſic. vt. ff. de teſti. l. vbi.Sed nōne inſtr̄ꝫ vicē duorū tenet. vt. C. de fide inſtru. in exercendis. quare videtur ꝙ in re dubia pro inſtrumento ſtaret̉. ſed certe nō directe cōtradicitur inſtrumento: ſꝫ ꝑ obliquum .ſ. ſe fuiſſe in ſcriptura quadaꝫ facta rome velut teſtis vel vt ꝯtrahens. ſi v̓o contra eum directe dicitur. plures ꝙͣduo exiguūtur vt vincāt ſcripturaꝫ. vt. ff. de teſt. l. iij. ⁊. C. de contrahen.⁊ cōmit. ſtipu. l. optimā ibi. Alius numerus ⁊c̄. vel dicas etiam hic exigitres. ſed nūꝗd ſi aliꝗ teſtes dicant pro inſtr̄o vel in eo ſcripto vel non. antot vel plures erunt neceſſarij contra inſtr̄m; rn̄. ſic: qꝛ inſtr̄m per ſe vicemduorū tenet. vt dictū eſt. Iteꝫ p̄ter ipſū ſunt ꝓbationes vt ponis: vt. ff. depig. ꝯtrahit̉. Itē ꝙ dicit eo die. idē dicas ſi alio tali quod h̓ eſſe non potuitvt ar. sͣ. de v̓bo. ob. §. loca.h ¶ Quo. vl̓ etiam alio dūmodo ſittātū remotus locus ī quo dr̄ fuiſſe tꝑe quo dr̄ inſtr̄m eſſe factuꝫ ꝙ hoc nōpotuit eſſe. vt. ff. de v̓bo. ob. l. vj. §. fi. ⁊ sͣ. de v̓bo. ob. §. loca. Uel dic eſſevel fuiſſe. fic. sͣ. de his qui ſunt ſui vel alie. iuris. §. in poteſtate.¶ Poſt. Stipulatio cōcepta poſt mortem ſtipulatoris vel promiſſorisvel poſtea qualiter moreret̉ olim nō valebat. hodie valet. h. d.i ¶ Poſt mortē .ſ. iure vetuſtiſſimo qd̓ hodie corrigit̉ vt in fi. huius. §.k ¶ Eius .ſ. patris vel domini.l ¶ Uidetur. vnde ſicut ipſe pater vel dominus ſic ſtipulando erat ſtipulatio inutilis: ita ⁊ ſeruo talia v̓ba dicēte vel filio vt hic. ⁊ sͣ. eo. ei qui. ⁊ faciC. de impu. ⁊ alijs ſub. §. fi.m ¶ Pridie .i. die p̄cedēti mortē. vt. ff. de ſer. pridie.n ¶ Erat. ſcꝫ olim.o ¶ Sed cū iā .ſ. nūc corrigit. ac.p ¶ Dictū .ſ. sͣ. de v̓bo. ob. §. ſed hec. ac.

q ¶ Placuit. vt. C. de contrahen. ⁊ cōmit. ſtip. l. ſcrupuloſam.r ¶ Ualeat .ſ. ſtatī. efficax aūt erit poſt mortē. vn̄ ab herede ⁊ contra heredem incipient actiones hodie: qd̓ olim nō erat. vt. C. vt actio. ab here. ⁊ cōtra here. l. i.¶ Item ſi quis. Ratione p̄poſtere cōceptōis nō viciat̉ ſtipulatio. Et ſtipulatio cum moreretur promiſſor aūt ſtipulator vel poſt mortem tertij valet etiam d̓iure veteri. h. d. are.s ¶ Uenerit. poſt hoc verbumvenerit eſt punctum. ⁊ ſubau.qn̄cūqꝫ uel uſqꝫ ad annum. ſiaūt eſſet poſt illam dictionemhodie nō eſſet ſtipulatio inutilistiure ueteri. ſed utilis ⁊ cōditionalis. vt. sͣ. de ver. obl. §.ſub conditione.t ¶ Prepoſtere. primo .n. debet venire nauis ẜm naturā cōditionalis ſtipulationis vel cōditionis ꝙͣ dari hodie.u ¶ Eſtimauit .ſ. cuꝫ iſta ſtipulabatur mulier ſi ſine liberis d̓ceſſeris promittis mihi dotemreddere ut de ea poſſim teſtari cum prius teſtari proponebat ⁊ ea mortua dotem reddi.vt. C. de iure do. l. ſi mulier.uel dic ẜm Io. cum ſtipulaturmaritus ſic ſi dabis mihi decēpromittis te mihi nupturam.primo eniꝫ nubere ⁊ poſtea dare debebat.Placuit. C. de teſta. l. prepoſteri.In oībus .ſ. obligatōibus.z ¶ Conceptio. exactio vel conceptio tn̄ ſit poſt conditionemexiſtentē. vt. C. de teſta. pͥpoſteri in fi. ⁊ facit ad hunc. § .ſ. ꝙ n̄ſit curandus ordo ſcripture. ff.de pecu. le. l. quidā. ⁊ sͣ. de le.§. ante. ⁊. ff. de ſo. non .n.a ¶ Ita autem. erat. vt. ff. debo. aucto. iu. poſ. l. hereditariꝰaccur.b ¶ Poſt mortem alterius ſcꝫtertij. ac.Si. Uerbum promiſiſſe inſcriptis repertum importat ſtipulationē. h. d. b ¶ Si ſcriptū. nunquid idē ſit ſi teſtes dicunt aliquem promiſiſſe vt etiā tunc intelligatur īterrogatio p̄ceſſiſſe; vr̄ ꝙ ſic. vt. C. de fide īſtru.in exercēdis. ſed ꝯtra dico. vt. C. de vſur. l. i. ⁊ eſt rō ẜꝫ Io. qꝛ teſtes nō ſic in iureinſtructi ſunt ut inſtrumenta que a iure peritis fiunt.c ¶ Perinde. niſi contra. ꝓbatur. vt. ff. de pac. iuriſgentium. §. ꝙ fere.¶ Quotiens. Si plures res deducantur in ſtipulationem ⁊ promiſſor reſpōdit ad eas: ad oēs alias tenet̉. h. d. Et de iſta materia vide Barto. ⁊ alios doc.in. l. ſcire debemus. in pͥn. ff. eo. ⁊ in. l. i. §. fi. eodem ti. ⁊ dixi in. §. p̄terea. sͣ. eo.Are. d ¶ Spoponderit. al̓s reſpondeat.e ¶ Contrahitur īmo videtur non valere cum ſit diuerſitas in reſpondendo. vtsͣ. eo. §. preterea. ſed diſtingue vt ibi diximus.f ¶ Ex pluribus. reſpondere. ſi volumus in oībus teneri al̓s tenemur tm̄ in hisī quibus reſpondemus ut hic. Itē ⁊ ſufficit ſimplex rn̄ſio vt diximus cū eꝗꝑeturei qn̄ ad oēs reſpōdet. ſic. ff. v̓. ob. l. ticia. §. idē reſpōdit. ⁊ sͣ. e. §. preterea.¶ Alteri. Stipulatio de dādo alteri nō valet niſi fuerit appoſita pena. hoc dicit. Are.g ¶ Alteri ſic. ff. de v̓. ob. ſtipulatio iſta. §. alteri.h ¶ Supradictū eſt. vt. sͣ. eo. §. ſiꝗs alij. hoc tn̄ fallit in multis caſibus vt ibi diximus. ⁊ no. ꝙ hic tribus modis alteri ſtipulamur. nā interdū directam acquirimus actionē ſubau. alteri ſtipulādo vt filiꝰ pr̄i. ẜuus dn̄o. ⁊ eꝯͣ. vt. sͣ. eo. §. ſi ꝗsalteri. ⁊. §. ei ꝗ. qn̄qꝫ vtilē vt tutor pupillo. ⁊ in ſimilibꝰ rōne officij vt ſeruus publicus. vt. ff. de cōſti. pe. l. eū qui. §. pe. ⁊. ff. rē pu. ſal. fo. l. iiij. interdum nullaꝫ⁊ tūc neceſſaria ē pena. vt h̓ dr̄. Itē no. ꝙ hoc vltimo caſu v̓ba ſtipulatiōis ⁊ ſortis ⁊ pene poſſunt formari tribꝰ modis. aut .n. ſic dico: promittis mihi ꝙ dabiſilli ⁊ eodem modo pena aūt ſic ꝓmittis illi ꝙ dabis ei: ⁊ eodem modo penā: ⁊ inhis duobus caſibus nō valet neqꝫ ſortis neqꝫ pene promiſſio. ſed aliud quandodeberet vtilis vel directa acꝗri. vt in primis duobus caſibus. vt. ff. de ꝯſti. pec.l. eum. §. ſi actori. ⁊. §. iul. ⁊ hic. Aut ſi ꝓmittis mihi ꝙ dabis illi aut penam:mihi tm̄ ſtipulor qꝛ ⁊ tūc hꝫ locū qd̓ hic dr̄. aut quarto modo dico promittis ꝙdabis mihi recipienti noīe eius quo caſu valet vtrūqꝫ ⁊ ego illi cedā cuiꝰ nomīeſtipulatus ſum. vt. ff. māda. ſi procuratorem. §. fi.i ¶ Etiam ei .ſ. ſtipulāti cuius tamē nō intereſt dari ei cui fuit ſtipulatus. nec mirum qꝛ ibi fuit ſtipulatus penam vt modo diximus. ⁊ facit. ff. de arbi. l. cum pena. Sed contra. ff. de arbi. l. aduerſus. §. ſed ſi eum. ſed ibi non directo contraarbitrium itur: ⁊ ideo inſpicitur an interſit etiam in pena: cum ad ea que freque

g iiij