Liber

ibi acquiriª poſſunt. ¶ Pretereainutilisᵇ eſt ſtipulatio ſi ꝗs ad ea q̄interrogatus fuerit non reſpondeatᵉ veluti ſi ꝗs decē aureos a te dari ſtipulet̉: tu ꝗn̄qꝫ ꝓmittis vl̓ ecōtra: aut ſi ille pure ſtipuletur: tu ſubꝯditōe ꝓmittas ul̓ ecōtra ſi mō .ſ.id exprimas: ideſt ſicui ſub ꝯditōeuel in diē ſtipulāti: tu reſpōdeas: pͥſenti die ſpōdeo: nā ſi hoc ſolū rn̄deas ꝓmitto: breuit̓ uideris ī eādēdiē ul̓ ꝯditōeꝫ ſpōpōdiſſe. neqꝫ .n.neceſſe eſt in reſpōdēdo eadeꝫ oīarepeti que ſtipulator expreſſeritᵇ.¶ Itē īutilis eſt ſtipulatio: ſi ab eoſtipuleris ꝗ tuo iuri ſubiectꝰ ē uel ſiis a te ſtipulct̉ᵇ. ſꝫ ẜuus ꝗdē nō ſolūdomino ſuo obligariᵉ nō p̄t: ſꝫ necalij ꝗdeꝫ ulli. filij vo familias alijsobligari pn̄tᵖ. ¶ Mutuꝫ neqꝫ ſtipulari neqꝫ ꝓmittē poſſe palā ē: qd̓⁊ in ſurdo receptū ē: qꝛ ⁊ is ꝗ ſtipulat̉ v̓ba ꝓmittētis audire dꝫ. ⁊ is ꝙꝓmittit uerba ſtipulātis audir̄ dꝫ:vn̄ aꝑꝑet nō de eo ſurdo nos loquiqui tardius exaudit: ſed de eo quiomnino nō exaudit. ¶ Furioſusnullū negociūᵉ gercre poteſtʰ quianō ītelligit qd̓ agit. ¶ Pupillusomne negociū gerit recte: ita tamēvbi tutoris auctoritaſ neceſſaria ſit

adhibeat̉ tutor: ueluti ſi ip̄e obligeturᵏ. Naꝫ aliū ſibi obligare ēt ſinetutoris auctoritateⁱ pōt. Sꝫ qd̓ diximꝰ de pupillis utiqꝫ de his veruꝫeſt ꝗ iā habēt aliquē ītellectū. nā infans ⁊ ꝗ īfantiᵐ ꝓximꝰⁿ ē nō ml̓tūᵈa furioſo diſtat: qꝛ huiuſmodi etatis pupilli nullū habēt ītellectū: ſedin ꝓximis īfantie ꝑꝑ vtilitatē eorūbenigniorᵖ iure īterpͥtatio fcā eſt: utidē iuris habeāt qd̓ pubertati ꝓximiq. ¶ Sꝫ ꝗ ī ptāte parētū eſt īpubesᶠ nec auctore ꝗdē pr̄eᶠ obligat̉.¶ Si īpoſſibilis ꝯditio obligatōibꝰᵗ adijciat̉ nihil ualet ſtipulatō. impoſſibilis autē ꝯditio habetur cuiꝰnatura īpedimēto ē qͦminꝰ exiſtatveluti ſi ꝗs ita dixerit: ſi digito celūtetigero dare ſpōdes. at ſi ita ſtipuletur ſi digito celū n̄ attigero dareſpōdes: pureᵗ facta obligatō ītelligitur. ideoqꝫ ſtatimʸ petere poteſt.¶ Itē v̓boꝝᶻ obligatio īter abſentesª ꝯcepta īutilis ē: ſꝫ cū hͦ materiālitiū ꝯtentioſis hōibꝰ p̄ſtabatʰ fortepoſt tp̄sᶜ talesᵈ allegationes opponētibꝰ: ⁊ nōᵉ pn̄tes eē ul̓ ſe ul̓ aduerſarios ſuos ꝯtēdētibꝰ. Iō nr̄a conſtōᶠ ꝑꝑ celeritatē dirimēdaꝝ litiū introducta ē: quā ad ceſariēſes aduocatoſe ripſimꝰ ꝑ quā diſpoſuimꝰᵍ

⁊ in ſeruo ⁊ dn̄o eſt eadē vox ut. jͣ. eo. poſt mortem.a ¶ Acquiri. vt in ꝓfecticio peculio ⁊ aduēticio quoad vſufru. ut. sͣ. ꝑ quas perſonas nobis acqui. §. iātitate inter igationeꝫ ⁊ reſponſionemęreaviciat ſtipulatiſtdita. ſed diuerſitas in qualitate uitiat.in totum. Et reſpōſio ſintelligitur qualis preceſſit interrogatio. hoc dicit. Are.b ¶ Inutilis. interdū totū. interdum pro parte.c ¶ Reſpondeat .ſ. congrue.Diligenter tn̄ attende ꝙ vbicūqꝫ eſt diuerſitas: ſi incontinēti placet diuerſitas ſtipulatori valet ſtipulatio. vt. ff. deverbo. ob. l. i. §. cum adiicit. ſiaūt non placet aūt eſt in qualitate aūt in quātitate aut in ſpecie diuerſitas. ī primo caſu nullo modo valet ut hic. ibi. aūt ſiille ⁊c̄. ⁊. ff. e. l. i. §. cum adicijt⁊.§. ſi ꝗs ſimpliciter. Si v̓o inquātitate in eo ꝙ conſonat ualet ſiue detrahat ſiue adijciatut. ff. de uerbo. obli. l. i. §. ſi ſtipulante. que eſt contra in alionon ut h̓. ibi ueluti ⁊cͣ. Si autēin ſpē aūt ꝓmittit̉ una ſpēs ꝓaltera. ⁊ tūc nō ualet. ut. jͣ. eo.§. ſi de alia. aut alia adiecta ⁊ita copulatiue ⁊ tunc ualet inalia non in adiecta. ut. ff. d̓ v̓.ob. l. i. §. ſed ſi. ſi autem pluresres ſtipuletur: tūc aut copulatiue fuit facta īterrogatio ⁊ valet in eo ꝙ rn̄ſuꝫ eſt. aut diſiunctiue ut illam aut illaꝫ ꝓmittisquo caſu ualet ſiue ad vtrum/qꝫ ſiue ſimpl̓r reſpondeat ⁊ inutraqꝫ. ſi v̓o in una non ualcietiā in ea lꝫ in ſummis non uicietur alternatiua ſi reſpondeat̉ad unā tm̄. ut. ff. de v̓bo. obli.l. i. §. ſiquis. ⁊. l. inter ſtipulantem. §. ſi ſtipulante.d ¶ Expreſſerit. que .n. in prefationibus dicūtur in cōtractibus repetita creduntur. ut. ff. de uer. ob. l. ticia. §.idem rn̄. Itē inutilis ꝙͣtū ad ciuile uinculū. ſed naturale contrahit̉. ut. ff. d̓ ꝯdi.inde. ſi id qd̓. ⁊. l. frater a fratre. §. i. un̄ fideiuſſor accedit. ut. jͣ. de fideiuſ. in prī.⁊ hec vera ſūt niſi ī caſtrē. pe. vl̓ qͣſi. nā tūc eſt loco patriſfa. vt. ff. ad mace. l. ij.⁊. ff. de col. bo. l. i. §. nec caſtrēſe. tūc .n. ⁊ cū patre obligatur ⁊ agit cū effectu. vtff. de iudi. l. lis nulla.em̄ Inter dn̄m ⁊ ſeruū: patrē ⁊ filiū nō ꝯtrahit̉ ſtipulatio. h. d. Are.d ¶ Stipuletur. ⁊ hoc qn̄ eſt ſtipulatio ex ꝓfecticio peculio ⁊ qn̄ vt filius ſtipulat̉.de quo vt no. C. de inoffi. teſta. aucͣ. vnde ſi parēs.e ¶ Obligari. ex oī eā. vt. ff. de iudi. tā ex ꝯtractibꝰ. ⁊ cōueniri inſolidum durante pa. po. auctoritate tn̄ patris interueniente ad qd̓ pater cōpellitur officio iudicis. vt. C. de bo. qꝫ li. l. nō ſolū. §. i. poſtea niſi ī vi. caſibus qui ſunt. ff. ꝙ cuꝫ eo.l. ij. Excipe duos caſus: vt ī mutua pecunia ex qua non tenetur cū effectu ꝓpterexceptionem macedoniani neqꝫ pater. vt. C. ne filius pro patre. l. i. Item in votovel deo vel reipu. facto. vt. ff. de polli. ſiꝗs rem. §. voto. nā lꝫ al̓s .ſ. ex contractuvel quaſi cōueniatur. a prelato loci illius: hic tamen non ꝯuenitur. vt. C. de ep̄i.⁊ cle. l. nulli ⁊ in auc. de ec. ti. §. ſiꝗs. coll̓. ix.f ¶ Poſſunt. vt. C. de pac. cō. l. pactū do. ꝯtra. ſol. maxime ibi poſitū abundatſic. C. de teſta. manu. l. fi. §. j.itiꝫ Mutus ⁊ ſurdus oīo nō pōt ſtipulationem cōtrahere neqꝫ furioſus aliquē contractū. h. d. are.Furioſus. negociū .ſ. obligatorium. idem in ꝓdigo cui bonis interdictū eſt..ff. co. is cui. qꝛ furioſo ſimilis ē. vt. C. de cura. fu. l. i. i. rn̄. ⁊. ff. de regū. iu. l. fuhrioſi. idē in mentecapto. vt. sͣ. de cura. §. i.h ¶ Poteſt. ſimiliter. ac.¶ Pupillus. Pupillus maior infante poteſt aliuꝫ ſibi obligare ēt ſine tutris auctoritate ſēd ipſe alij nō obligatur niſi ꝓximus pubertati ⁊ tutoris auctoritas interueniat. filij v̓o familias in etate pupillari non obligantur etiā cū conſenſu patris. h. d. are.i ¶ Pupillus .ſ. pubertati ꝓximus. vt ſeꝗtur eſt ratio qꝛ intellectuꝫ habet. vt. ff.de regū. iur. l. in negocijs.k ¶ Obliget̉ .ſ. alij. l ¶ Auctoritate. ſic. sͣ. de auc. tu. in prin. ſic de pac. l. cōtra iuris ciuilis. m ¶ Inſanti .i. vſqꝫ ad ſeptimū annū. vt. C. de iure deli. l.ſi infanti .i. rn̄.n ¶ Proximus .i. vſqꝫ addecē ānos ⁊ dimidiū: ⁊ ſic ꝓximꝰ reſpicit īfra. ſꝫ cum dico pubertati ꝓximum adr. ānos ⁊ dimidiū ſapra ītellige. nam ſic in maſculis debet fieri dinumeratio: in

feminis in. ix. ⁊ dimidio ut. sͣ. qui manumittit. nō poſ. §. fina. ⁊ sͣ. quibꝰmo. tu. fi. i. rn̄. Ac.o ¶ Multū. nam diſtat aliquātulū ut ī hereditate quā tranſmittit infansut. C. de iure deli. ſi infanti. §. ſecus in furioſo. ut. C. de cur. fu. l. finali. §.ſinantem. ⁊ hoc ẜm azo. ſed certe ſic poſſet dixiſſe: qꝛ unus paruus altermagnus: alter continuum tempus: alter habetinterualla dilucida. Dicergo diſtat in ſtipulandoin hoc qꝛ infans ſine intellectu interdum ſtipulatur ſed furioſus nunꝙͣut. ff. rem pupil. ſal. fo..l. ſeruum pupilli. Itemdicit nō multū propter ꝓximum infantie: qui ītellectum habet. ⁊ ideo corrigitur ſtatim qd̓ hic dicitur. ibi. ſed in proximis.p ¶ Benignior. ꝙͣ. sͣ. dictum ſit.q ¶ Proximi. ut alios ſibi obligēt. alijs uero nōobligēt̉ ſine tutor̄. ut. sͣ.pxi. §. accur.r ¶ Imphes. alid̓ ſi pubes. nam obligatur ac ſieſſet ſui iuris. ut. ff. co. l.fi. §. i. niſi in duobus caſibus. ut. sͣ. eo. §. item inutilis. diximus.s ¶ Patre. ſed que eſtratio de hoc ad pupilluꝫcum tutore auctore obligetur; rn̄dent ꝗdā ꝙ obhoc ipſum datur tutorſed pa. po. eſt ad corrigēdum ⁊ eſt pro eis. C. debo. qꝫ libe. l. fi. §. ſinautē. Uel dic ꝙ tutorem hobligatū ſi male auctoratur: patrē nō vt. C. debo. qꝫ li. cum oportet. §.ſub hoc tamen verſiculo. non autem hypothecam.Si impoſſibilis. Cōditio īpoſſibilis viciat ſtipulatōꝫ. cōditio v̓o neceſſaria facit eam haberi pro pura. h. d. Are.t ¶ Obligationibus. quibuſcūqꝫ vt hic. ⁊. ff. de ac. ⁊ ob. nō ſolū. ſecus eſt īvltimis voluntatibus. qꝛ tūc pro non appoſita habet̉. vt. sͣ. de here. inſtitu. §. penul.u ¶ Cui natura nō ita ſi verborū ꝑplexio ſit. vt. ff. de ꝯdi. iſti. ſi Titiꝰ. Io.cōtra. tūc enī qn̄qꝫ nō diceret̉ īpoſſibilis lꝫ nō poſſet exiſtere. vt. ff. de ver.obli. ſi titius ẜm azo. ⁊ facit ad hūc. §. ff. de re. iu. l. impoſſibiliuꝫ. ⁊. ff. eo.l. impoſſibilis. §. i.x ¶ Pure .i. ſine cōditione ēt ſi dies eēt appoſita. vt. ff. e. l. in illa ſtipulatione. §. fi. y ¶ Statī. cū ſpacio quo ſolui poſſit vt. jͣ. eo. §. fi. ⁊. ff. e. eumqui calendas. ⁊ de hoc dixi. sͣ. de ver. ob. §. oīs ſtipulatio.teꝫ uerborum. Stipulatio nō poteſt cōtrahi inter abſentes. Sedſi īſtrumēto cōtinet̉ partes fuiſſe pn̄tes vel ſtipulationi īterfuiſſe ſtatur ſcripture: niſi cōtrariū probet̉. h. d. Are.z ¶ Itē verborū. ſicut ꝑ cōditionē īpoſſibilē ita ꝑ abſentiam ſit īutilis ſtipulatio. a ¶ Abſentes. ita intellige abſentem vt audire non poſſit. vnde ſi eſt in turri vel a remotis ⁊ clamet: valet ſtipulatio ſi ſe audiant. ar.ff. ad ſil. l. i. §. eodem. al̓s accipit̉ multis modis. vt. ff. de verb. ſigni. l. abſentē. ⁊ no. in auc. de fideiuſ. §. i. ſed contra eſt. ff. de do. inter vi. ⁊ vx. l. eaque. Sed ibi interceſſerat ſtipulatio ante abſentiā euius verba etiam interabſentes nūc repetunt̉. Itē cōtra. ff. de pac. labeo in pͥnc. ſed aliud ī pactoquolibet alio qd̓ ſine huiuſmodi ſolēnitate fieri poteſt. ſed ſtipulatio nō vtff. de pac. l. i. in fi. ⁊. jͣ. de ac. §. de conſtituta. itē cōtra. ff. de ſpon. l. ij. ⁊. l.iiij. ſed poteſt dici ibi ſpeciale vt valeat inter abſentes vel dic ꝙ ⁊ per ſtipulationē fieri pn̄t ſponſalia ⁊ tūc inter preſentes vt hic Item cōſenſu .ſ. ſolopoſſunt fieri ſpōſalia. ⁊ tūc ēt inter abſentes. vt. d. l. iiij.b ¶ Preſtabat. antiquitas. c ¶ Poſt tempus. poſt ideo dicit. qꝛ qn̄cōueniunt̉ poſt tempus ꝯtractus talia opponunt̉.d ¶ Tale. quales ſubijcit ſtatiꝫ. Et nō ⁊cͣ.e ¶ Et nō. ecce allegationes.f ¶ Cōſtitutio. C. de contrahen. ⁊ ꝯmit. ſtipu. l. optimā.g ¶ Diſpoſuimus. loꝗtur Iuſtinianus auctor illiꝰ ꝯſtōnis.h ¶ Scripturas. ſed quid ſi vnus proferat inſtrumentum in quo continentur contrahentes eſſe preſentes rome tali die: alterum ꝙ bon̄. Dicūt quidam ꝙ neutri creditur. alij ꝙ bonꝰ iudex debet animaduertere cui potius