Tertius.eruorum.De diuiſione ſtipulationis

5 0

nem ꝓmiſſor rn̄deat ſpōdeoª: vtputa cum duobus ſeꝑatim ſtipulātibus ita ꝓmiſſor reſpōdeatᵇ: vtriqꝛ veſtrum dare ſpōdeo. ¶ Namſi prius ticio ſpoponderit: deindealio interrogante ſpōdeat: alia atqꝫ alia erit obligatio: nec credantur duoᵉ rei ſtipulādi eſſe. ¶ Duoplure ſue rei promittendi ita fiunt.mēuij. x. aureos dare ſpondes: ⁊Seij eoſdē. x. aureos dar̄ ſpōdesſi reſpōdeant ſinguli ſeparatī: ſpōdeoᵇ ¶ Ex huiuſmodi obligationibusᵉ ⁊ ſtipulationibus inſoliduꝫſingulis debetur: ⁊ promittētes ſinguli inſoliduꝫ tenentur. ¶ In utraqꝫᶠ tamen obligatione una res vertitur vt uel alter debitumᶻ accipiendo uel alterʰ ſoluendo omnium perimit obligationemⁱ: ⁊ omnes liberatᵏ. ¶ Ex duobus reis promittēdi alius pure alius in diem uel ſubcōditione obligari poteſtⁱ: nec īpedimēto erit dies aūt ꝯditio quominusᵐ ab eo ꝗ pure obligatꝰ ē petat̉.¶ De ſtipulatione ſeruorum.Eruus ex ꝑſona dominiᵘ iusſtipulandi habet: ſed hereditas in pleriſqꝫº perſone defūctiꝰ vi-

cem ſuſtinet ideoqꝫ qd̓ ſeruus hereditariusq ante aditam hereditateꝫ ſtipulatur: acquirit hereditati:ac per hoc eriam heredi poſtea facto acquiritur. ¶ Siue autem domino ſiueʳ ſibi: ſiue conſeruo ſuo ſiue imperſonaliterᶠ ſeruus ſtipuletur domīo acquiritur. Idē iuriseſt ⁊ in liberis qui in poteſtate patris ſunt: ex ꝗbus cauſis acquirereᶠpoſſunt. ¶ Sed cuꝫ factumᵛ in ſtipulatione cōtinetur omni modoʸperſona ſtipulātis continebit̉ʸ: veluti ſi ẜuus ſtipuletur vt ſibi ireᶻ agere liceat: ipſe eniꝫ tm̄ prohiberi nōdebet: non etiamª dominus eius.¶ Seruus communis ſtipulādoᵖvnicuiqꝫ dominorum ꝓ portionedominij acquirit: niſi iuſſu vniuseorum aut nominatimᵉ alicui eorūſtipulatꝰᵍ eſt. tunc enim ſoli ei acquiritur. ¶ Ꝙ ſi feruus communis ſtipuletur ſi alteri ex dominis acquirinō poteſt īſolidū alteri acquiritur:veluti ſi res quam dari ſtipulatuseſt vniusᵉ domini ſit.De diuiſione ſtipulationum.Tipulationumᶠ alie ſunt iudiciale sᵍ. alie pretorieʰ. alie con

qui aliquā rē prnittit. vt. ff. eo. l. i. al̓s reus tm̄ debitor dicitur: vt pꝫ. C.de iura. calū. l. ij. al̓s dicit̉ reus ꝗ conuenitur vt. C. de iudi. ꝓperandū. §.ſiquidem. ⁊ dic vt. ff. eo. l. i. Poteſt dici ⁊ alio reſpectu reus ſtipulandi ⁊promittendi vt dicit̉ in glo.a ¶ Spondeo. hoc adiecto vt ſint duo rei inſolidum ēt iure veteri: vt. ff. e.l. reos. §. fina. ⁊. §. cumtab.b ¶ Reſpondeat. ex interuallo: puta ſi diuerteretad alios actus extraneosvt. ff. eodē. l. duos. §. fi.al̓s ſi non eſt extraneuscontradiceret dicta. l. eiquod mō dixerat ibi. Nāſi prius. ⁊ quod dicit̉. ff.eo. l. iiij.e ¶ Duo rei .ſ. vt vna ſitobligatio ⁊ vnius rei ſedſint creditores duo ⁊ diuerſarum rerum. vt. jͣ.eo. §. ex huius.¶ Duo plures. Siduo promittant eideꝫ eādem pecuniam efficiunduo rei. h. d. Areti.d ¶ Spōdeo. hoc acto vtfiant duo rei ⁊ inſolidum: vt. ff. eodem. reos.§. finali.¶ Ex hrnōi. Naturaduorum reorum eſt vt d̓beatur inſoliduꝫ ſed vnius ſolutione ⁊ receptionetollitur obligatio vtriuſqꝫ. h. d.e ¶ Obligationibus. hocrefertur ad reos promittendi. ⁊ quod ſequitur ⁊ſtipulationibus. ad reosſtipulandi: vt ꝓbatur. jͣ.ſ ¶ In vtraqꝫ .i. in vtriuſſtatim.qꝫ obligatione. nam vnaeſt quo ad vnum effectuꝫvt. ff. eo. l. iij. in fine. ſed plures ſunt quia plures tenent̉ vt p.Debitū alter .ſ. reorum ſtipulādi.h ¶ Alter reorum ꝓmittendiObligationem. ille qui accipit.k ¶ Liberat. ille qui ſoluit. ſimilis lectio ſeu īplicatio verborum. ff. de arbi. l. ſi duo. vel dic ꝙ quilibet iſtorum refertur ad vtrunqꝫ ſupradictum:⁊ poſſunt fieri in ſtipulatione duo rei: ⁊ in quolibet genere obligandi. vtff. eo. l. eandem.Ex duobus. Etiā diuerſitas tēporis adiecti ſolutioni non facit ceſſare cōſtitutionē duorum reorum. h. d. Are.l ¶ Ex duobus. pōt. ſed nōne eſt hic īparitas qd̓ eſſe non debet. vt. ff. eo. l.eandem. §. ſed ſi quis? rn̄. ẜm. H. ꝙ ibi regulariter dicitur fallit hic. ⁊ vteo. l. ſi ex duobꝰ. §. fi. Alij vt. p. dicunt ꝙ hic non eſt imparitas. cum adueniēte cōditione vel die ambo equaliter teneantur. ſed adhuc medio tempore remanet īparitas: quare dic ꝙ in quantitate debita vel re que debetnon poteſt eſſe īparitas vt ibi: ſed ī alijs pōt vt hic. ⁊. ff. eo. ſi duobus. §. fi⁊. ff. eo. ex duobus.m ¶ Minus. ſed adueniente conditione ſociuꝫ poterit conuenire mādatiẜm quoſdam: vel verius nego. ge. vt. C. eo. l. i. patet ergo conſtitui poſſepure duos reos debēdi ⁊ quēlibet inſolidum cōueniri. vt. C. eo. l. i. hodiecontra etiam ſi hoc actum eſt expreſſuꝫ niſi altero abſente. vel inope exiſtēte. vt in auc. de duobus rei. §. i. niſi renūciatū fuerit illi conſtitutioni. vtC. de pac. l. pe. ⁊. ff. de mino. l. ſi iudex.¶ De ſtipulatione ſeruorum. Supra ti. i. ⁊ ti. precedenti dictum eſt de ſtipulatione liberarum perſonarū: verum qꝛ interdū ſerui ſtipulāt̉. iō de histractaturus intitulauit de ſtipulatione ſeruorum.Eruus. Totus iſte titulus diuiditur in tres partes. Primo ꝙ ſeruus ſtipulando acquirit dn̄o in cuiuſcūqꝫ perſona ſtipulatio concipiatur. Secundo excipit a regula quod factum non acquirit̉. Tertio ſi ſuntplures domini pro dominicis portionibus acquiritur. Secunda ibi. Sꝫcum factum. Tertia ibi. Seruus communisˡ. ⁊ hoc dicit. Etiam ſeruushereditarius poteſt ſtipulari. ⁊ acquirit heredi futuro. hoc dicit. Aretinus.n ¶ Domini. qui dominus caput eſt ſerui. vt. jͣ. de noxalibꝰ. §. omnis exſua enim perſona nihil poteſt. vt. ff. de reg. iur̄. l. ſeruitutem. ⁊. l. quod attinet. niſi ex quo manumittitur. tunc .n. incipit habere caput. vt. ff. de cao ¶ In pleriſqꝫ. hoc propterea dicit qꝛ hereditati furtū fieri non poteſt niſipi. diminutione. l. hodie.

in tribus caſibus. vt. ff. de fur. hr̄ditarie. ⁊. l. ſe. Itē ꝑꝑ vſufructū ꝗ ſeruo hereditario promitti nō pōt. vt hereditati querat̉. vt. ff. e. vſufructus.p ¶ Defuncti. nō heredis vt hic. ⁊ sͣ. de here. inſti. §. ſeruus. ⁊. ff. de acꝗ. re. do.hereditas. Et que ſit rō quare perſonā defuncti ⁊ nō heredis. dic vt dicto. §. ſeruus. ¶ ¶ Hereditarius. ſic. ff. de iniur. l. i. §. quotiens aūt.¶ Siue aūt. Seruus ſiuefiliuſſa. a quocūqꝫ ſtipuletur ⁊in cuiuſcunqꝫ perſona ſtipulationem concipiat acꝗrit dn̄o ⁊patri. hoc dicit. are.r ¶ Siue ſibi. niſi in caſibus vtcum factuꝫ ē in ſtipulatiōe quocaſu non acquiritur. vt. jͣ. eo.ꝓx. §. ⁊ cuꝫ operas a liberto ſtipulet̉. vt. ff. e. l. antepe. §. ſi ſeruus meus. ⁊ in alijs caſibusquos no. ff. e. l. i. ⁊. l. ſe.s ¶ Imperſonaliter. nullius facta mentione .i. vel proprio nomine: vel appellatiuo: vl̓ factamentione de nomine appellatiuo: ſed non proprio. vt. sͣ. de exhere. li. §. i.t ¶ Acquirere. vt ex cā profecticia ⁊ aduenticia iſto inre. quoddic vt. sͣ. per quas ꝑſo. no. acꝗritur. §. i.¶ Sed cū. Si ſeruus ſtipulatur ire agere licere ſolus ipſenon etiam dn̄s eius ire poteſthoc dicit. are.u ¶ Sꝫ cum ſcm̄. ſꝫ ſi ſtipulaturferuꝰ ſibi ſcribi librū ⁊ ſic factūnonne acquirit dn̄o; rn̄. ſic ⁊ ꝙhic dicit. ſed cum factum ⁊c̄. i.a feruo facienduꝫ ⁊ non ab aliovel etiam a domino.x ¶ Oīmodo. ſic. ff. de vſu ⁊ ha. plenū. §. ſed ſi vſufruc.y ¶ Continebit̉. ſic. ff. de conditio. ⁊ demon. ꝗ heredi.z¶ Ire. hec verba expone vt. sͣ.de ſerui. in prin. ⁊. ff. d̓ ſeruitu.ruſti. predio. l. i. ⁊ no. qꝛ ꝑ verba. loquit̉. aliud ſi ꝑ nomē. puta iter tūc domino acꝗrit̉. vt. ff. e. ſi cōmunis.a ¶ Etiā dn̄s. ſubau. ꝓhiberi nō debet quaſi dicat deberet ꝓhiberi. Sed contra.sͣ. ꝑ quas ꝑſo. nobis. acꝗ. §. non ſolū. ⁊ sͣ. de his qui ſunt ſui vel alie. iu. §. i. ſednon econtra. qꝛ ⁊ hic acꝗrit̉ dn̄o commodum. nam ad ſui domini vtilitatem ibitſeruus.¶ Seruus. Seruꝰ acquirit dn̄is ſuis pro portiōe dn̄ica niſi iuſſū vniꝰ aut vnifuerit ſtipulatus. h. d. are.b ¶ Seruus cōis ſtipulando. īperſonal̓r vel ſibi vel dn̄is ſuis ſub nomine appellatiuo. aliud ſi propria noīa exp̄ſſit. nā tūc acquirit pro virili nō pro portōe dn̄ij.Sꝫ quid ſi proprium nomē ⁊ appellatiuū; rn̄. ſi preponat proprium pro virili: ſiappellatiuū pͥponat ꝓ dn̄o. vt. ff. de ſtipula. ſeruoꝝ. l. ſi ſeruꝰ cōis. ⁊. ff. de ſtatulibe. l. ita. §. i. c ¶ Nominatiꝫ. proprio noīe. vt. sͣ. de exhereda. libe. §. i.vel appellatiuo dūmodo ītelligat̉ de quo dn̄o dicat. vt. C. de libe. prete. l. ij. ⁊ff. ſi cer. pe. l. certum. accur.d ¶ Stipulatus. hic. diſiunctim .i. diuiſim exaudi. ſed ꝗd ſi vnus iuſſit ſeruo ⁊ ipſe alteri ſtipulatus eſt nominatī. Diſtingue ex cuius re vt ſi ex re iubentis ſibiratur: al̓s: nominato. vt. C. ꝑ quas ꝑſo. no. acqui. l. fi. §. fi. ⁊. ff. e. proinde. §. fi.⁊. l. ſequenti. lꝫ antiꝗ aliter diſtinguant.ſi ſeruus. Seruꝰ ſtipulādo rē qͦ nō pōt vni ex dn̄is acquiri: acꝗrit alteriinſolidū. h. d. are. e ¶ Qd̓ ſi ſeruꝰ. vniꝰ. nā cū ſua ſit amplius q̄ri non pōtvt. sͣ. de le. §. ſed ſi rē. ⁊. jͣ. de actio. §. ſic itaqꝫ reſtat ergo vt ſoli alteri q̄rat̉. alid̓ſi ex re vnius ſtipulet̉ tūc oībꝰ querit̉: ſed cōi diuidūdo iudicio reddet̉: cū agit cōidiuidūdo pro iſto ſeruo. pōt ēt deducere qd̓ ſociꝰ ſuus lucratꝰ erat ex ſtipulationefacta ex rebꝰ ſuis reddit̉ illi ex cuiꝰ re q̄rit̉. vt. ff. e. ſi ex. re. §. j.¶ De diuiſione ſtipulationū. Supra dictū eſt de ſtipulationū maͣ: veꝝ ꝗa earū multiplex eſt ſpēs. iō ſubdit de diuiſione ſtipulationum. Por.Tipulationū. Totus iſte titulus diuidit̉ in duas partes prīcipales. Primo ponit diuiſionē ſtipulationis. Secūdo illam per exempla declarat. Secunda ibi. Iudiciales. ⁊. h. d. totus titulus. Stipulatio iudicialis eſt que incidēter interponit̉. Pretoria v̓o qͥ principal̓r īterponitur. Conuētionalis que ex ſola ꝑtiū cōuentione. Cōmunis v̓o que aliquādo pͥncipal̓r aliqn̄ incidentaliter interponitur. h. d. ẜm glo. vel ſic ẜm bart. Pretoria ſtipulatio eſt que inducta eſtab edicto pretoris. Iudicialis a iuriſconſulto vel alijs partibus iuris ꝙͣ a pretoſConuentionalis a ſola partium cōuentione. Cōis qn̄qꝫ a pretore qn̄qꝫ a iuriſcōſulto inducta eſt. h. d. f ¶ Stipulationū. ſil̓e ꝑ oīa. ff. de verb. obliga. l. ſtipulationū.g ¶ Iudiciales. qꝛ iudex cognoſcit de aliqua cauſa ēt pendentecā principali incideti. ⁊ facit interponere cautionem: ⁊ dicuntur iudiciales a iudicio.h ¶ Pretorie. ſuntndo

g ij