Liber

ſtipulaueris. x. aureos ānuosª quoadʰ viuā dare ſpondes ⁊ pure fcāꝰobligatio ītelligitur ⁊ perpetuat̉ᵈqꝛ ad tempus nō poteſt deberi: ſꝫheres petendo pacti exceptiōe ſūmouebitur. ¶ Sub conditione ſtipulatio ſit cum in aliquem caſumdifferturᶠ obligatio: ut ſi aliquid factuꝫ fuerit vel non fuerit committatur ſtipulatio: veluti ſi ticius conſul fuerit factus quinqꝫ aureos dare ſpondes. ¶ Si ꝗs ita ſtipulat̉ ſiin capitoliū nō aſcēderodare ſpōdesʰ: perinde erit ac ſi ſtipulatꝰ eſſet cum morieturⁱ ſibi dari. ¶ Exconditionali ſtipulatione tm̄ ſpeseſt debitum iri: eamqꝫ ipſaꝫ ſpē inheredeꝫ tranſmittimusⁱ ſi priuſqͣꝫꝯditio extat mors nobis ꝯtigeritⁿ¶ Loca ēt īſeriⁿ ſtipulationi ſolētueluti Carthagine dare ſpōdes: q̄ſtipulatio lꝫ pure fieri videatur: tn̄re ipſa habet tp̄sᵈ iniectū quo promiſſor vtat̉ ad pecuniā Carthagine dandā: ⁊ ideo ſi ꝗs rome ita ſtipuletur hodie carthagīe dare ſpōdes: inutilis erit ſtipulatio. cum impoſſibilis ſit r̄promiſſioꝰ. ¶ Cōditiones q̄ ad preſens vel ad p̄teritū

tpͥs referuntur: aut ſtatī infirmantobligationē: aut oīo n̄ differūt. veluti ſi ticius conſulq fuerit: vel ſi meuius viuit dare ſpondes. Nā ſi eaita nō ſunt nihil valet ſtipulatō: ſinaūt ita habent ſtatim valēt. q̄ enimper rerū naturāᶠ ſunt certa nō moranturᶠ obligationē: lꝫ apd̓ nos incertaᵗ ſint. ¶ Nō ſolūʸ res in ſtipulatuꝫ deduci pn̄t: ſed etiā facta: utſi ſtipulemur aliꝗd fieri vl̓ n̄ fieri.⁊ in hmōi ſtipulatiōibus optimuꝫerit penā ſubijce̓ˣ: ne qͣꝫtitasʸ ſtipulatiōis in īcerto ſit: ac neceſſe ſit actori ꝓbareᶻ qd̓ eiꝰ interſit. ¶ Itaqꝫſi ꝗſ vt fiat aliꝗd ſtipuletur ita aduci pena dꝫ: ſi ita factū non erit: tuncpene noīe deceꝫ aureos dare ſpondes. Sedª ſi quedam fieri quedaꝫnonʰ fieri vna eademqꝫ cōceptiōeſtipuletur: clauſulaᵉ erit huiuſmōiadijciēda: ſi aduerſusᵇ ea ſcm̄ erit:ſiue ꝙ factū ita nō fueritᵉ tunc penenoīe decem aureos dare ſpōdes.¶ De duobus reis ſtipulādi ⁊ ꝓmittendi.T ſtipulādiʳ ⁊ ꝓmittēdi duoA plureſue rei fieri poſſūt. Stipulādi ita: ſi poſt oīuꝫ īterrogatio

a ¶ Annuos aliud ſi dixerit ſingulis ānis: aliud ſi dixerit hoc āno. nā primo caſu in initio cuiuſcūqꝫ anni. ſecūdo in fi. cōmittitur ſtipulatio: qꝛ ſic eſt in legatoſic relicto. vt. C. qn̄ dies leg. ce. l. i. Sed ar. ꝯtra. ff. qn̄ dies lega. ce. l. nec ſemelvnde v̓ſus. Annua ſi detūc reſpicies caput anni. anno ſbes in fine teneberis anni: vt dicēs. jͣ. de īuti. ſtip. §. ꝗ h̓ anno. ⁊. ff. c. l. ꝗSed nūꝗd ēvna ſtipulatio vl̓ pn̄. vn.eſt: vt. ff. ſi ſtichuꝫ. §. i. lꝫ lta ſic relicta ſūt plura: vt. ff. dedona. cā mortis. l. ſenatꝰ. §. fi.Sꝫ que eſt rō? Rn̄. qꝛ ſemel inin ſtipulatione inſpicitur conditio ſtipulantis vt ſi ſit filius acquirat patri. ⁊ vna eſt actio vtff. eo. ſi filius. ſed ī legatis plures conſiderantur .ſ. ſingulistiones: vt. ff. de an. lega. l. cuꝫin annos: ⁊ qn̄ di. le. ce. l. cumin annos. ſed. M. dicebat hāceſſe differentiam qꝛ in ſtipulatione eſt vna verborum conceptio. ſed quātū ad rei veritateꝫplures ſunt ſicut legata ⁊ facitpro eo. ff. e. pluribꝰ. §. i. ſed ibicerte per alia verba fuit factaſ. annua bina trina dic: uel dicꝙ ibi quorundā ſnīa recitaturnec obſtat ꝙ vna eſt conceptionam ⁊ in legato vna eſt conceptio.b ¶ Quoad viuam .i. donec vic ¶ Facta .ſ. rōne primi āni. ſeduam.rōnē ſequētiū eſt in diem quoad ꝗd. qꝛ ante annum non debetur. ⁊ ꝯditionalis quo ad aliud. nā al̓s nō debet̉ niſi viuaꝫar. ff. eo. l. hoc iure. ⁊. l. in illa.uel dic ꝙ eſt pure abnegatiuai. nō ꝯditionalis.¶ ¶ Perpetuat̉ .j. donec uiuatſic. ff. pro ſocio. l. i. ẜm quoſdāimmo dic per oīa ſecula etiampoſt mortē. nā tꝑe n̄ tollit̉ obligatio ipſo .ſ. iure ut ſequet̉: ut d̓ ac. ⁊ ob. l. obligtionū. §. placet. ⁊. ff. de ſerui. ſeruitutes. ſed per exceptionē ut ſequitur: ſed herepę. ⁊cͣ. ut. ff. de ac. ⁊ ob. l. obligationū. §. placet. ⁊. ff. de ſerui. l. ſeruitutes.CStiigililatio collata in aliquem futurum euentum incertume ¶ Caſum .i. in aliquā formam opinatā vt poſſit ſe habere ad eē ⁊ non eſſe qd̓ īfuturis tm̄ eſt: ut. jͣ. eo. §. conditiones.5 ¶ Differtur nā ante euētū conditiōis obligatio ceſſat. vt. ff. ſi cer. pe. l. non oīs⁊ ſic ea pēdente nō eſt debitor. ſic nec heres ſub cōditiōe inſtitutus: vt. ff. fa. her.ſi maritus. argumētum cōtra. C. de cōſti. pe. l. ij. in eo qd̓ dicit conditionale debitum poſſe cōſtitui qd̓ nō poſſet niſi eſſet debitū. vt. ff. de conſti. pec. l. i. ſed dicꝙ ſufficit debitū ſpe. Itē nec illud interim debet̉. vt. ff. de ꝯſti. pec. id quod. Iteꝫar. ꝯtra. ff. ex qui. ca. in poſ. ea. l. in poſſeſſione. ⁊. ff. de ver. ſignifi. l. creditoresſed rōne ſpei creditores dicunt̉. vt. jͣ. eo. §. ex conditionali.¶ Si quis Conditio negatiua eius quod quotidie poteſt impleri ⁊ eſſe ī ficri īpletur per mortem. h. d.¶ Aſcendero. sͣ. poſui in affirmatiua conditione. nūc in negatiua tm̄.h ¶ Spondes .ſ. quinqꝫ aureos. vel aliquid aliud.i ¶ Morietur. ſimiles ſunt iſte due ſtipulationes in hoc qꝛ mortuo ſtipulante invtroqꝫ caſu cōmittit̉ vt heredes agāt. nam pōt obligatio ad heredem ſic inciper̄vt. C. de ac. ab herede ⁊ contra here. l. i. diſſimiles in hoc: qꝛ prima conditionalis: ſecunda in diem quem diem certum eſt euenire. vt. ff. de condi. inde. nam ſicum moriar. lꝫ neſciamus qn̄. vt. ff. de condi. ⁊ demon. l. i. ⁊ in auc. de nup. §. d̓inceps. colla. iiij.Ex conditionali. Stipulatio conditionalis tranſmittit̉ ad heredes. hoca dicit. Areti.¶ Spes. nō autem ceſſit vel venit dies. ſed in pura ſtatim cedit. ⁊ venit vi. ff. d̓ver. ſigni. cedere. ſed in illa que eſt in diem ſtatim cedit dies legati: ſed nō venitvt. sͣ. ę. §. in diem.l ¶ Tranſmittimus. ſic. C. de his qui ante apcr. tabu. l. j.m ¶ Contigerit. ſed quare legatarius cōditionalis legati ſpem ad heredem nontranſmittit; vt. C. de cadū. tol. §. ſinaūt; rn̄. in ſtipulatiōe interuenit factuꝫ ſtipulantis volentis ſibi ꝓſpicere ⁊ ſic heredi. vt. ff. de probatio. l. ſi pactum. quod factū non eſt in legatario: cuius factū nō interuenit. ⁊ eodem modo reſpondeo in¶ Loca etiam Locus ſolutioni adiectus afficit ſtipulationē in illaꝫ diem ī qͣhereditate conditionali.viſil̓r poſſit ad locū perueniri ⁊ īpoſſibilitas viciat ſtipulatiōem. h. d.n ¶ Inſcri. non ſolum conditio vel dies.

o ¶ Tēpus. qd̓ bonus iudex arbitrat̉. qd̓ dic vt. ff. eo ꝯtinuus. §. cum ita.p ¶ Repromiſſio. rōe .n. impoſſibilitatis ſtipulatio viciat̉ vt. jͣ. de īuti. ſti.§. ſi in poſ. niſi vterqꝫ hēret ibi ꝓcuratorē ⁊ egiſſet quilibet cum ſuo: vt eadem die fieret ſolutio. vt. ff. eo. l. fi. §. ſi inter eos.¶ Conditiones Conditio de preterito ⁊ de preſenti non ſuſpendit ſtipulationem. h. d.q ¶ Cōſul fuerit. ſic. ff. ſicer. pe. itaqꝫ. ⁊. l. cum adpreſens tempus.r ¶ Naturaꝫ. ergo nec futura morantur obligationem. nam etiam illa ꝑrerum naturam certa ſūtvt. ff. de iudi. ſed ⁊ ſi reſtituatur. §. fina. contra.Sed dic ꝙ aliud eſt certum per rerum naturamideſt per naturalem curſum nature per quem ſola preterita ita ⁊ preſentia ſunt certa. ⁊ ita hic accipitur. ⁊ etiam illa futura certa ſunt que non habent ſe ad vtrumlibet vtſi moriar. nam ⁊ hic nonmorantur obligationeꝫ.vt. ff. de condi. indebi.nam ⁊ ſi. l. penul. ⁊ ſe. ⁊ff. d̓ nouatio. ſi pupilli. ⁊l. qui ſub cōditione. ⁊ aliud eſt in natura reruꝫ .i.in ſcientia dei in qua omnia que ſunt vel fueruntvel futura ſunt teſte boetio tanꝙͣ preſentia ſunt.Item ⁊ al̓s ſunt milleanni ante oculos eiustanꝙͣ heſterna diesᶻ quepreterijt: ⁊ dicitur primanatura naturata: ſed ſecunda natura naturansquod idem eſt: quod ipſedeus. accur.g ¶ Morantur .i. non ſuſpendunt ſiue differunt.t ¶ Incerta ſint. ff. de reg. iu. l. in totum. contra. Solutio illa loquitur inhis vbi preſens ſolēnitas exigit̉ vt ſeptē teſtes in teſtamēto: vt. sͣ. de teſta.§. i. vel loquitur in illis caſibus vbi certa ſcientia ⁊ intellectus de preſentiexigitur in contractibus puris: vt. C. de dona. nec inuitus. hic auteꝫ in cōditionali.¶ Non ſolum. Etiam facta poſſunt in ſtipulatione deduci in quibusvtile eſt adijcere penam ne al̓s ſtipulator habeat probare intereſſe. hoc dicit. Areti.u ¶ Solum. sͣ. de ſtipu. que in dando cōſiſtunt hucuſqꝫ diximus. nunc dehis que in facto conſiſtunt.x ¶ Subijcere. ſic. ff. de preto. ſtipu. l. fi.y ¶ Quātitas. ff. de arbi. l. non autem. contra. Solutio. non intereſt quoad hoc vt valeat compromiſſum. intereſt tamen quo ad vtilitatem ſtipulationis.z ¶ Probare. ſed qūo intereſſe ꝓbat̉? rn̄. per teſtes vt hic īnuitur. ⁊. C. deſen. que pro eo. l. j. §. j. niſi petatur ex dolo alterius: tunc per ſolum ſacramentuꝫ. vt. ff. quod vi aut clam. l. ſemper. §. in hoc interdicto ⁊. §. ſe. ⁊. C.vnde vi. l. ſi quando.a ¶ Sed ſi quedam fleri. puta ire romam.b ¶ Non fieri. puta per florentiam non ire.c ¶ Clauſula .ſ. penalis.d ¶ Aduerſus. hoc redditur ſecundo.e ¶ Non fuerit. hoc refertur ad primum: ⁊ ſi ex vno capite ſit pena cōmiſſanon committit̉ plus: vt. ff. de arbi. l. ſi duo. §. fi. niſi actum hoc ſit vt pluries cōmittat̉: vt. ff. de tranſac. qui fidem.¶ De duobus reis ſtipulandi. Quia in ſtipulatōe de qua dictū eſt. sͣ. ti..i. plures perſone īterueniunt qn̄qꝫ. ⁊ ideo dicit de duobus reis ſtipulandi ac promittendi.T ſtipulandi Totus iſte titulus diuidit̉ in quattuor partes. PriAmo ponit de duobꝰ reis ſtipulandi qualiter fiant. Secundo de duobus reis promittendi. Tertio effectus ipſius obligationis plurium reorū.Quarto redit ad duos reos promittendi. Secunda ibi. in. §. Duo plureſue. Tertia ibi. ex huiuſmōi. Quarta ibi. ex duobus. ⁊ hoc dicit in ſummaDuo rei ſtipulandi fiunt quando ſeparatiꝫ interrogant debitorem ⁊ ipſeſimul utriqꝫ reſpondeat. h. d. Aretinus.f ¶ Stipulandi. hic dicitur reus ſtipulandi ille qui rem aliquam vt pecuniam ſtipulatur: a re non a reatu dictus: ⁊ econtra reus promittendi

ſ