Tertius.De verboꝝ obligatione.

9

pignus accipitª re obligatur: qꝛ ⁊ ipſe d̓ ea re quā accepit reſtituēda: tenetur actione pignoraticiaᵇ. Sꝫ qꝛpignus vtriuſqꝫ cauſa datur: ⁊ debitoris quo magis pecūia ei credē̓tur: ⁊ creditoris quo magis ei ī tuto ſit creditum placuit ſufficere qd̓attinet ad eam rem cuſtodiendamexactaꝫᶜ diligentiā adhiberet: quāſi preſtiteritᵍ: ⁊ ſi aliquo fortuitoᵉ caſurem amiſerit ſecurumᶠ eſſe: necimpediri credituꝫ petere.¶ De verboruꝫ obligatione.Erbis obligatio cōtrahiturex interrogationeᵍ ⁊ reſponſione cū quid dariᵇ fieriueᵗ nobis ſtipulamurᵏ: ex quaⁱ due proficiſcuntur actiones: tā cōdictioᵐ certi ſi excerta ſit ſtipulatio qͣꝫ exⁿ ſtipulatu ſiincertaº ſit: q̄ᵖ hoc nomine inde utiturª ꝙ ſtipulum apud veteres firmumʳ appellabatur: forte a ſtipitedeſcendens. ¶ In hac reᶠ olim talia verba tradita fuerūt: ſpondesſpondeo: promittis ꝓmitto: fideipromittis fidei ꝓmitto: fideiubesfideiubeo: dabis dabo: facies faciamᵗ. Utrum auteꝫ latina aut gre-

calingua vel qͣlibꝫ alia līguaˢ ſtipulatio ꝯcipiat̉ nihil ītereſt .ſ. ſi vterqꝫ ſtipulātiūᵉ intellectū huius līguehabeat. nec neceſſe eſt eadē linguavtrūqꝫ vti ſꝫ ſufficit ꝯgruenter adinterrogata reſponde: qn ēt duogreci latina lingua obligationē cōtrahere poſſūt. ¶ Sꝫʸ hec ſolēniav̓ba olim ꝗdē in vſu fuerūt: poſteaaūt Leōiana ꝯſtitutioᶻ lata eſt queſolēnitate verboruꝫ ſublata ſenſūª⁊ ꝯſonantē ītellectū ab vtraqꝫ ꝑteſolū d̓ſiderat: lꝫ ꝗbuſcūqꝫᵇ v̓bis exp̄ſſuꝫ eſt. ¶ Omnis ſtipulatio autpure: aut ī diē: aut ſub ꝯditiōe ſit:pure: veluti ꝗnqꝫ aureos dare ſpōdes: idqꝫ ꝯfeſtimᶜ peti pōt. In diēᵇcū adiecto die quo pecūia ſoluaturſtipulatio ſit: veluti. x. aureos primisᵉ calēdis martij dare ſpōdes.Id aūt qd̓ in diēᶠ ſtipulamur ſtatiꝫꝗdem debetur: ſꝫ peti pͥuſqͣꝫᵍ diesvenerit non pōtʰ. at necᵗ eo quideꝫip̄o die in queꝫ ſtipulatio facta eſtᶠpeti pōt: qꝛ totꝰ is dies arbitrio ſoluentis tribuiⁱ dꝫ. neqꝫ .n. certum eſteo die in quem ꝓmiſſū eſt datumᵏnō eē pͥuſqͣꝫⁿ is p̄terijt. ¶ At ſi ita

a ¶ Accipit. no. caute ponit accipit aliter nō dicit̉ re obligari. ſed pignuscreditori etiā nuda cōuentione tenetur. vt. ff. de pigno. actio. l. i. ⁊ hypothecaria ſibi naſcitur ad pignus illud perſequendum. vt. jͣ. de actio. §.Item ſeruiana.b ¶ Pignoraticia. que na ſcit̉ demū ſoluta pecunia vel al̓s ſatiſfacto vtff. de pigno. actio. ſi rem§. omnis: ſic in actionetutele que demū finita tutela naſcitur. vt. ff. de tutel. ⁊ ra. diſtra. ſi tutor.§. fi. ⁊. l. ſe. lꝫ quidā etiaꝫdicunt prius eā naſci. ſednon intentari: vt no. dicto. §. omnis.e ¶ Exactaꝫ. ꝓprie ponit̉non ꝓ ſuꝑlatiuo: vt. sͣ. e.§. at is. nō .n. tenetur deleuiſſima. vt. ff. de pign.actio. cū venderet. §. uenit. ⁊. l. ſequenti.d ¶ Preſtiterit .ſ. exactaꝫdiligentiā.e ¶ Fortuito. Sed ꝗs ꝓbat hunc caſum; rn̄. creditor probat ſe amiſiſſe:ut. C. de pigno. acti. l. ſicreditor. Item debitor ꝓbabit dolum uel culpamcreditorem cōmiſiſſe: utff. d̓ ꝓbatio. quotiēs. §.qui dolo. ⁊. l. ſe. ꝗ excep.lꝫ bulgarus aliter diſtinxerit. vt no. d. l. ſi creditor.¶ Securum. repete placuit.¶ De uerboruꝫ obtione. Iſta continuat̉ adprecedentia: vt pꝫ in tex.sͣ. de obliga. in fi.titulus diuiditur inrbis. Totꝰ iſtequattuor partes. Primo ponit qualiter obligatio verbis contrahitur ⁊que actio ex a reſultet. Secūdo quibus uerbis oliꝫ ⁊ hodie recipitur. Tertio quot modis ſtipulatio fieri poteſt. Quarto illud ꝑ exempla declarat.Secūda ibi. In hac re. Tertia ibi. Oīs ſtipulatio. Quarta ibi. Pureveluti. Et hoc dicit.Per ſtipulationē cōtrahit̉ uerbis obligatio ex quaoritur certi cōdictio ſi eſt certum in ſtipulatione deductum al̓s actio ex ſtipulatu. h. d. Are.g ¶ Uerbis. ex interrogatione .ſ. precedēte ⁊ rn̄ſione ſequēte: ut hic. ⁊ Cͣ. d̓uſuris. l. i. al̓s non ualeret.h ¶ Dari .ſ. certū qd̓ appareat ꝗd quale uel quātū ſit in obligatione: utff. eo. ſtipulationū. ⁊. l. ſequēti. accur.i ¶ Fieriue. uel etiā nō fieri. ut. ff. eo. ubi aūt. §. qui id qd̓. ⁊. jͣ. e. §. fi.k ¶ Stipulatur. eſt aūt ſtipulatio uerborū cōceptio qua aliquid dare uelfacere ꝓmittimus ⁊cͣ. ut. ff. eo. l. v. §. ſtipulatio.l ¶ Ex qua .ſ. obli. uerborum.m ¶ Condictio .ſ. certi generalis de qua dic ut. sͣ. ti. i. diximus circa pͥncipiū. Itē ⁊ triticaria locū habet ubi petimus certū uel incertū niſi petatur pecunia numerata: ut. ff. de triti. l. i. ac.n ¶ Ex ſtipulatū. ſi aūt incertū quid mihi debeat̉ nō ex ſtipulatione ſed exalio cōtractu agitur cōdictione incerti. nā dico ꝙ eſt ꝓpriū nomen actionis. ut. ff. de condi. inde. l. ſed ⁊ ſi me. §. i. ubi de hoc no. ac.o ¶ Si incerta. niſi in caſu ut. C. de rei uxo. actio. in prin. ſtd quid ſi promitto aliquid in genere: rn̄. nō ualet qd̓ agitur. nā dando muſcā liberarer. oportet .n. ꝙ aliqua certitudo ſit ibi ut homo uel equus q̄ certis finibus cōtineatur: al̓s nō ualet: ut. ff. eo. l. ita ſtipulatus in pͥn. ⁊. ff. de iuredo. cū poſt. §. genera ſocero.p ¶ Que .ſ. ſtipulatio.q ¶ Utitur. alludit uocabulo. ſic. sͣ. de teſta. in prin. ⁊ ff. de acquiren.poſ. l. i. nā nomina cōſonātia debent eē rebꝰ. ut. sͣ. de dona. §. ē ⁊ aliud.¶ Firmū. nā ⁊ baculū uel ſtipitē palee dabat unus alteri ꝓ īueſtitura:ut hodie ſit in marchia. ſed in lōbardia bibūt. alibi per mantellū inueſtiunt. ſic. ff. de pac. l. i. §. i.ī hac re. Olim requirebat̉ quedā ſolēnitas ī ſtipulatione q̄ hodieeſt ſublata uec refert ex qua lingua fiat interrogatio ⁊ rn̄ſio dūmodo ſeintelligant. h. d. Are.s ¶ In hac re .i. ſtipulatione contrahenda.t ¶ Faciā. que oīa dici debebant in ſtipulatione vel aliqua de his. ſic. sͣ.de ſingu. rebus per fideicōmiſ. relic. §. fi. ſed hodie vel vnum ex his veretiā aliud dūmodo aptū ſufficit. vt. jͣ. eo. §. ſed hec. qui continuari debetcum iſto. §. vel olim per idem fiebat reſpo

u ¶ Lingua. vt affiria. latina greca vel alia. vt. ff. eo. l. j. §. fi.x ¶ Stipulantiū. ꝓprie ⁊ īproprie dicit̉. ſic ī auc̄. d̓ equa. do. §. i. col. vij. ⁊ ſic improprie etiā ꝓmittēs dicitur ſtipulari vt hic. ⁊. ff. de condi. inde. l. ſi non ſortem.§. ſi decem.Sed hec. que diximus. sͣ. eo. §. in hac.z ¶ Conſtitutio. vt. C. de cōtrahen. ⁊ cōmit. ſtipula. l. oēs.a ¶ Senſum .ſ. verbis expreſſum ab vtroqꝫ incontinenti.vt. ff. eo. l. i. in prin. ⁊. §. ꝗ preſens. ⁊. §. ſi quis īter. lꝫ verbainutilia fuerīt inſerta. vt. ff. eo.que extrinſecus. al̓s ſi diceresverba expreſſa nō exigi nō differret ab his cōtractibus qui cōſenſu contrahunt̉. vt. jͣ. de ob.ex cōſenſu. i. rn̄. ac.b ¶ Quibuſcūqꝫ. habilibus tn̄ad hoc. ꝗd enim ſi dicā. a. ⁊ velis repn̄tare ꝓmittis: tu dicas.b. ⁊ velis repn̄tare ꝓmitto? nōvalet. vt. ff. de cōſti. pe. ꝗ aūt.§. fi. ⁊. l. ſe. ⁊. ff. de mu. ⁊ ho. vtgradatim. §. ⁊ ſi lege.¶ Emnis ſtiputatio.Stipulatio vbi eſt pura ſtatimpoteſt peti: ſi v̓o eſt in diem nōpoteſt peti niſi pretereat tota illa dies. h. d.c ¶ Cōfeſtim .i. ſtatiꝫ. vt. ff. e. l.eum qui ita. §. fi. ⁊ hoc niſi rōne loci ſit in diē: vt. jͣ. eo. §. loca vel rōne rei que adhuc noneſt ī reruꝫ naͣ. vt. jͣ. de excep. §.antepe. ⁊. ff. eo. interdū. in pͥn.⁊. ff. de cōdi. ⁊ demon. l. j. §. fi.ſed ad quid ſit promiſſio cū nōincōtinēti ſoluit̉; rn̄. non eſt ſicpraue intelligēdū v̓bum confeſtiꝫ vt veniat ſtatiꝫ cū ſacco paratus. vt. ff. de ſolū. qd̓ dicimꝰſed aliquod ſpaciū puta decemdierum dādū eſt. vt. jͣ. de inuti. ſtipu. 5. pe. ⁊ fi. ⁊. ff. de cōſti.pecu. ꝓmiſſor. ſic ēt fere ubiqꝫ cōſuetudo īterpretat̉ ut īfra decē dies fiant. precepta a poteſtatibꝰ que eſt bona legū interpres. ut. ff. de le. ⁊ ſenatuſcon. l. ſi de inrpretatione.d ¶ In diē .ſ. ſit ſtipulatio. ſꝫ nūꝗd ſtipulatio ē actꝰ ciuilis? Rn̄. ſic. ut. jͣ. d̓ actō.§. de cōſtituta. ergo nō debet recipere diē nec ēt cōditionem: ut. ff. de regu. iu. l.actꝰ. ſed dic ꝙ hic actꝰ ibi nō cōputat̉. ſic in nouatiōe ut dicit̉. ff. d̓ noua. l. nouatio. ⁊ illa regula actus. hꝫ locū in ſuis numeratis caſibus.Primis. ſuꝑflue hoc dicit̉. vt. ff. eo. cū qui calendis in prin.In diē. aliud ſi ad diē. nā tūc vſqꝫ ad diē tenet̉ ⁊ nō plus: ut. ff. de actio. ⁊ obliga. l. obligationum fere. §. j. Et dic ꝙ ideꝫ eſt dicere ex die qd̓ in diem. ut dictal. in principio. ⁊ hic.¶ Priuſꝙͣ. nā ceſſit ſed nō uenit dies: qd̓ dic ut. ff. de uerbo. ſigni. cedere.h ¶ Poteſt ſic. ff. ſi cer. pe. certi cōdictio. in prin. ⁊ ſi petit repellit̉ ꝑ exceptioneꝫ:ut. jͣ. de excep. §. preterea.i ¶ Nec eo quidē ipſo. niſi ab initio ſic dicat. hodie dare ſpondes: quo caſu puraeſt: ut. ff. e. liber homo. §. decē. ſed ſi eſt pura. ergo peti non pōt ante decem diesita enī determinat̉ uerbū confeſtim. sͣ. e. §. oēs. ⁊. d. l. ff. e. liber homo dicit ꝙ eadem die. gͦ male: ſed ibi ē expreſſa dies. k ¶ Eſt .ſ. ut ſoluat̉.l ¶ Tribui debet. hic no. queſtionē de facto. Iudex ſtatuit terminū ꝑemptoriumꝑtibꝰ ad audiendā ſententiā: puta in die iouis: una partiū nō veniēte eadem diequero qn̄ debeat ea ſnīa ferri an die ſtatuta. ul̓ ſequēti? Et uidetur ꝙ nō die ſtatuta: qꝛ ut in cōtractibus tota illa dies uidet̉ ſua ut hic. ⁊ pro hoc eſt. ff. de ferijs.l. more romano. ꝑ quā legē ēt ſi media nocte ueniſſet ſatis ſufficeret. unde pꝫ ꝙea die ferri nō debuit. Item alia rōne qꝛ poſt perēptoriū debet tā partē abſentemcitare iudex. ut. ff. de iudi. l. poſt edictum. ⁊ inter unāͣ citationem ⁊ aliā debet eſſeſpacium decem dieruꝫ. vt. ff. de iudi. l. per interualla. hodie triginta dierū. ut inauc. de litig. §. oēm. coll̓. viij. ⁊ ẜm ꝯſuetudineꝫ bonon̄. vnius diei. vnde pꝫ ꝙ īdie peremptorij nō dꝫ fieri. ſed in illa lege poſt edictum exponitur debet. .i. poteſt.Item videt̉ econtra ꝙ in die peremptorij debeat iudicari. vt. C. qn̄ appel. nō eſtneceſ. l. cum nō eo die. Item ſi ſit ita ꝓpe ſero vt certum ſit eam partem amplius non poſſe venire debet iudicare in die peremptorij. vt. ff. de verborum. ob. l.cū ſtipulatus ſum mihi vel ꝓculo. ⁊. l. liber homo. in fi. ⁊ hec eſt uerior opinio.ſed tamē poſt veſperas ſtatim vel in ipſis veſperis debet ferri. vt in auc. de iudi.§. ſedebunt. colla. vj. ſed nec in nocte debet ferri ſententia. ⁊ ita paulopoſt exceſſūveſperarum debet iudicare. ⁊ ita quidam electi ad quoddam conſilium de factoiudicauerunt.m ¶ Datum .i. non eſt hoc verum incōmutabiliter.n ¶ Priuſꝙͣ. vt. ff. eo. quicꝗd. §. fi. ⁊ de pigno. ac. ſi neceſſarias. §. ſi annua.¶ita. Stipulatio annua quoad quis viuet pura ⁊ perpetua eſt: ſed poſtmortē ſtipulatoris obſtat exceptio heredi. h. d. Are.