TertiusDe ſenatuſconſulto tertuliano.

4 3

ſimili modo ab vtroqꝫ later̄ ſuccedant: tanqͣꝫ ſi oēs ex maſculis deſcēdētes legitimo iure veniant ſcilicꝫ vbi frater ⁊ ſoror ſuꝑſtitesª nōſunt. ¶His eteniꝫ ꝑſonis p̄cedentibꝰ: ⁊ ſucceſſionē admittentibꝰ ceteri gradus remanēt penitꝰ ſemoti: videlꝫ hereditate non in ſtirpesſed in capitaᵇ diuidenda. ¶ Si pluresᶜ ſint gradꝰ agnatorū: aꝑte lexduodecim tabulaꝝ proximum vocat. ¶ Itaqꝫ verbi gratia ſi ſit defuncti frater ⁊ alter ſit fratris filiusaut patruus: frater potior habet̉ᵇ.Et quāuis ſingulari nūero vſalex duodeciꝫ tabularū ꝓximuꝫ vocet: tn̄ dubiū non eſt quin ſi pluresſint eiuſdē gradꝰ omnes admittātur: nā ⁊ proprie proximus ex pluribus gradibus ītelligitur: ⁊ tn̄ dubiū nō ē. quin lꝫ vnꝰ ſit gradꝰ agnatoruꝫ pertineat ad eos hereditas.¶ Proximusᵉ aūt ſiquidem nullo teſtō facto quiſqꝫ deceſſerit: perhoc tempꝰ requiritur quo mortuꝰeſt is de cuius hereditate queritur.Ꝙ ſi facto te ſtamento quiſqͣꝫ deceſſerit per hoc tp̄s: requiritur quocertum eſſe ceperit nullum ex teſtōheredem extituꝝ. Tūc enimᶠ proprie quiſqꝫ inteſtatus deceſſiſſe intelligitur: qd̓ quideꝫ aliquando longo tꝑeᵍ declaratur: in quo ſpacio tēporis ſepe accidit vt ꝓximiore mortuo proximus eē incipiat: qui moriēte teſtatore non erat proximus.¶ Placebatⁿ autem in eoˡ generepercipiēdarū hereditatum ſucceſſionem non eſſeª: ideſt vt quanuisproximus qui ẜm ea que diximusvocat̉ ad hereditatem: aut ſpreuerit hereditatē: aut anteqͣꝫ adeat deceſſerit nihilomagisⁱ legitimo iureſequentes admittutur: qd̓ iterum pͥtores in prefato iure corrigentes:non in totum ſine adminiculo relīquebāt: ſed ex cognatorum ordineeos vocabāt vtpotę agnationis inre eis recluſo. ¶ Sꝫᵐ nos nihil perfectiſſimo iuri deeſſe cupiētes. nr̄a

conſtitutione ſancimus: quā de iure pratronatꝰ humanitate ſuggerēte protulimꝰⁿ ſucceſſionem ī agnatorum hereditatibus non eſſe eisdenegandam: cum ſatisº abſurdūerat: qd̓ cognatis a pretore apertūᵗeſt: hoc agnatis eſſe recluſum: maximeq cum in onere quidē tutelarū⁊ primo graduʳ deficiente ſequensſuccedit. ⁊ qd̓ in onere obtinebat:non erat in lucro permiſſū. ¶ Adlegitimamº autem ſucceſſionemᵗ nihilominus vocatur etiam parensqui contracta fiducia filium vel filiam: nepotem vel neptem ac deinceps emancipat: qd̓ ex noſtra conſtitutioneˣ omnino īducit̉ vt emancipationes liberoruꝫ ſemper videant̉ quaſi ꝯtracta fiduciaʸ fieri. cuꝫapud veteres nō aliter hoc obtinebat: niſi ſpecialiter ꝯͣcta fiducia parens manumiſiſſetᶻ.¶ De ſenatuſ cōſulto tertuliāoº⁊ Ex duodecim tabulaꝝ ita ſtriActo iure vtebatur: ⁊ proponebatʰ maſculorūᶜ progeniem: ⁊ eosqui ꝑ feminini ſexꝰ neceſſitudineꝫᶜſibi iūgūtur adeo expellebat vt neqꝫ quideꝫ inter matrem ⁊ filiūᵉ filiāue vltro citroqꝫ hereditatis capiēde ius daret: niſi ꝙ pretores ex ꝓximitate cognatorum eas perſonas ad ſucceſſioneꝫ bonoꝝ poſſeſſione vnde cognati accommodatavocabant. Sed he iuris anguſtieˡpoſteaᵍ emēdate ſunt. ¶ Et pͥmusquideꝫ diuꝰ Claudiꝰ matri ad ſolaciū liberoꝝ amiſſoꝝᵖ legitimam eorumⁱ detulit hereditatē: poſtea aūtſenatuſconſulto Tertuliāo qd̓ diuihadriani tꝑibus factum eſt pleniſſime de filij ſucceſſiōe matri: non etiam auieᵏ deferenda cautū ē. vt mater ingenua trium liberorū ius habēsˡ: libertina qͣttuor ad bona filiorumª filiarūue admittat̉ īteſtatorūmortuorū: licꝫ in ptāte parētisⁿ eſt:vt ſcilꝫ cum alieno iuri ſubiecta eſtiuſſuº eius adeat cuius iuri ſubiectaeſt. ¶ Preferūturᵖ autem matri-

a ¶ Suꝑſtites. hoc corrigit̉ ꝑ aucͣ. ceſſante. qꝛ ⁊ cū his admitturir. Iteꝫ⁊ in atio qd̓ ſubijcitur hoc. §. hec lex cors ſit diuiſio hodie ſed poſt hos filios fratrum ſit diuiſion auten. de hered.que ab inteſta. de. §. reliquū. coll̓. ix. ⁊ in aatrū filij. §. i. colla. ix.vel dic ꝙ dicit in autē. in ſtirpes diuidi. uerū īis .ſ. patruis uocantur nepotes. al̓s incapita: vt hic. acc.b ¶ In capita. sͣ. ti. i. infi. cōtra. ſo. ibi de deſcēdētibustur. hic decollatere¶ Si plures. Licetſint plures agnati tamen ſolus proximior īgradu uocat̉. Et ſi plires ſint in proximiorigradu oēs pariter vocātur. h. d. are.c ¶ Si plures ſint. ſic īauten. de here. que abiteſta. §. ſi uero neqꝫ fratres col. ix. ⁊. ff. de ſuis⁊ legi. here. l. ii. §. hered ¶ Habetur. hoc corditas.rigit̉: ut. sͣ. dixi ꝑ aucͣ.ceſſante.Prbtinꝰ fruipititrampore teſtamenti deſtituti qn̄ teſtamētū factū eſtal̓s autē tēpore mortisteſtantis. h. d. arti.e ¶ Proximꝰ. ſic. sͣ. ti..i. §. cū aūt querit̉. ⁊ ſic.sͣ. eodē. §. nō tn̄.ſ ¶ Tunc enī .ſ. cū nonaditur hereditas ex teſtamento. ac.g ¶ Tꝑe .i. poſt moriēaccurſius.rat Slijnōctatiab fucceronoedicto in agnatis de ꝑſona in perſonam: ſedſolum de ordine in ordinem. hodie vero eſt d̓perſona in perſonam.hoc dicit. are.b ¶ Placebat .ſ. ex lege. xii. tabu. ac.i ¶ In eo genere .i. iureſucceſſionis.k ¶ Non eſſe. id eſt ſucceſſorium edictum īteragnatos locū non habet .ſ. de perſona in perſonam. ſed inter cognatos ſic: vt. jͣ. ſequitur. ⁊.ff. de ſucceſ. edi. l. i. §. ꝗbus. ſed de ordīe in ordinem: ſeu de capite incaput ſic: vt de liberis īagnatos ⁊ de agnatisin cognatos. ⁊ poſt ī virum ⁊ vxorem: vt ſeꝗjͣ. ⁊. ff. ſi ta. teſt. nul. ex.l¶ Nihilomagis .i. non ideo magis..l. i. i. rn̄.¶ Sed nos. loquitur Iuſtinianus.n ¶ Protulimus .ſ. in grego.o ¶ Cum ſatis. ratio prima.p ¶ Apertum eſt .ſ. ſucceſſorium edictum de perſona in perſonam.q ¶ Maxime. ratio ſecunda.r ¶ Gradu. agnatorum.¶ Ad legitimam Olim pater admittebat̉ ad legitimā hereditatē filij emancipati ſi in emācipatione fuerit cōtracta fiducia. hodie v̓o preſumitur cōtractā eſſe fiduciam. h. d. are.s ¶ Ad legitimā. eſt .n. filius agnatus patri proximus: vt. ff. de ſuis etlegiti. filius. qd̓ ius nō tollit̉ per capi. dimi. ſicut neqꝫ inter fratres vt hi⁊. C. de leg. tu. l. iiii. qd̓ nō erat rectū: vt. ff. de regu. iur̄. l. equū eſt. ⁊ sͣ.

x¶ Ftimtrtntt. ec. cͣ g. cnigiſc. 18i. fͣ.y ¶ Fiducia .ſ. ſic dicendo ius ſuccedendi in bonis tuis mihi reſeruo vel etiamemancipo te contracta fiducia. accur.z ¶ Manumiſiſſet .i. emancipaſſet. ſic. ff. quādo ac. de pe. ēan. l. i. §. alienatio.a ¶ De ſenatuſconſulto tertuino. Poſt agnatos de quibus. sͣ. ſuccedunt cognati. iōſequebatur videre de cognatis. verū licet mater ⁊ filiꝰ ſintcognati tamē ex ſpeciali prouiſione ſibi adinuicē ⁊ agnati ſuccedunt: vt. jͣ. de ſuc. cog. īoprinci. ideo poſt alios agnatos ante cognatos ponit d̓ ſucceſſione matris ad filium ⁊ ecōtra. arti.Ex. xii. tabu. Totusiſte titulus diuiditur ī ꝗnqꝫ partes. Primo ꝙ ex. l. xii.tabu. mater ad hereditatem filij: ⁊ econtra nō admittebaturSecundo qualiter admittebatur ex ſenatuſcon. tertuliano.Tertio que ꝑſone p̄ponebantur tunc matri. Quarto cōſtitutionem tertuliani remouet.Quinto remouet alias conſtitutiones. Secūda ibi. Et primus. Tertia ibi. Preferunt̉.Quarta ibi. Sꝫ nos. Quintaibi. Sꝫ cū antea. Et. h. d. lexxii. tabu. mr̄ nō ſuccedebat filio abinteſtato nec ecōtra filiꝰ.ſꝫ ex cōſti. ſenatuſcon. tertuliāiſi ingenua tres: ſi libertīa qͣttuor liberos enixa ſit. are.b ¶ Proponebat. īproprie.nā cognatos nullo modo vocabat ut ſequitur.c ¶ Maſculoꝝ .i. agnatoruꝫ:vt. sͣ. ti. i. in princi.d ¶ Neceſſitudinē .i. cognationem. nā dicuntur cognati neceſſarij: ut. ff. de iuſ. ⁊ iur̄. l. fi.e ¶ Filiū. ꝗ adinuicē ſunt cognati: vt. jͣ. de ſucceſſi. cog. §.vulgo. accur.f ¶ Anguſtie. no. ius dici anguſtioſum uel iniquū dicit̉: vt.jͣ. de ſucceſ. li. in prin. ⁊. ff. ꝙſqꝫ iur. l. iii. in prin.¶ Poſtea .ſ. poſt legeꝫ. xii.tabū. ⁊ ꝑ diuū Claudiuꝫ ⁊ perſenatuſcōſultū tertul. ſequit̉.h ¶ Amiſſoꝝ .ſ. in acie principis: vt ar. sͣ. de excu. tu. in pͥn.vel dic ꝙ generaliter ſtatuit:vt. C. de inoffi. teſta. l. liberi pͥma verior eſt.i ¶ Eorum .ſ. filiorum.k ¶ Uuie. ēt hodie auia ſucce.dit ſicut mater: vt in autē. del ¶ Habens .i. tres habens filios non autem in poteſtate: vt. sͣ. de adop. §. femiheredi. que ab inteſta. §. ꝯn̄s.ne. quos tres habere videtur etiam ſi tres geminos peperit ẜm Io. vt. ff. de uerborum ſigni. l. cum enixa.m ¶ Filiorū. qd̓ dic. ut. sͣ. de here. ab īteſta. §. i. ⁊. ii. ⁊. §. emancipati. ⁊. §. diui.n ¶ Parentis .ſ. matris. ⁊ ita no. de iure romanorum vxorē alicuius eſſe in poteſtate parentis non mariti niſi quo ad debitum carnis. aliud de iure longobardorum: vt hic. ⁊. C. de condi. inſer. ſi vxor. ⁊ ī lōgobarda. qualiter mulieri alienare permiſſum ſit. l. i.o ¶ Iuſſu .ſ. iure antiquo cū quelibet hr̄ditas patri per filium queritur: vt. ff. deacqui. here. qui in aliena. ſed hodie in ſola ꝓfecticia nō aduēticia .ſ. exigitur iuſſus: vt. C. de ho. qͣꝫ libe. l. fi. §. ſiue econtrario. accur.referuntur Filij defuncti ex cludunt matreꝫ uſqꝫ in infinitum. Idem l¶patre ⁊ fratre qui etiam matrem excludunt. ſoror autem defuncti vna cum matre admittitur. h. d. are.p ¶ Preferuntur. liberi etiam adoptiui ⁊ ita demum ſi ipſi ſuccedere velint

f iij