Liber
qꝫ libroª tradimus cognati ꝑ virilis ſexus perſonas cognatiōeᵇ coniuncti qͣſi a pr̄e cognati. ¶ Itaqꝫex eodē patre nati fratres agnati fibi ſūt: qui ⁊ cōſanguineiᵉ vocātur.nec requiritur an etiam eandeꝫ matrē habuerīt. ¶ Item patruus fratris filio ⁊ inuicemᵇ is illi agnatꝰ ē:eodē numero ſunt fratres patrueles ideſt qui ex duobus fratribus ꝓcreati ſunt qui etiaꝫᵉ cōſobrini vocantur: qua ratione etiaꝫ ad pluresgradus agnationis peruenire poterimꝰ. ¶ Hi etiaꝫ qui poſt mortēpatris naſcūtur iura cōſanguinitatisᶠ nāciſcunt̉. nō tn̄ᵍ omnibꝰ ſimulagnatis datꝰ lex hereditatem. Sedhisˡ qui tunc proximiori gradu ſūtcum certumᵏ eſſe ceperit aliqueꝫ inteſtatū deceſſiſſe. ¶ Per adoptionem quoqꝫˡ agnationis ius ꝯſiſtit.veluti inter filios naturalesᵐ ⁊ eosquos pater eoꝝ adoptauit. nec dubium eſt quin improprie conſanguinei appellant̉. ¶ Itēⁿ ſi quis exceteris agnatis tuis veluti fr̄ aūt patrius aūt deniqꝫ is qui lōgior̄ gradū eſt: adoptauerit aliquem: agnatus inter ſuosº heredes eſſe nō dubitatur. ¶ Ceterumᵖ inter maſculos quidem agnationis iure hereditas etiam ſi longiſſimoq graduſint vltro citroqꝫ capitur Qd̓ ad feminasᵗ vero attinet ita placebat̉:vt ipſe cōſanguinitatisᵗ iure tm̄ capiant hereditatem: ideſt ſi ſororesſint vlterius nō capiāt. maſculi autem ad earumᵛ hereditates etiaꝫ ſilōgiſſimo gradu ſint admittantur.qua de cauſa fr̄is tui aut patrui tuifilie vel amite tue hēditas ad te ꝑtinebat: tuaˣ uero ad illas nō pertinebat. Qd̓ ideo ita conſtitutū erat qꝛcommodius videbatur ita iura cōſtitui vt plerunqꝫʸ hereditates admaſculosᶻ confluerent. ¶ Sed ꝗaſane iniquum erat ī vniuerſuꝫ easªquaſi extraneas repelli: pretor easad bonorum poſſeſſionem admittit: ea parte qua proximitatisʰ nomine bonorum poſſeſſionem pollicetur: ex qua parte ita ſcilicet admittuntur. Si neqꝫ agnatus vllusnec proximior cognatus interueniatᵉ. Et hoc quideꝫᵈ lex duodeciꝫtabularuꝫ nullo modo introduxitſed ſimplicitatemᵉ legibus amicaꝫamplexā: ſimili mō oēs agnatos
ſiue maſculos: ſiue feminas cuiuſcunqꝫ gradus ad ſimilitudinē ſuorum inuicem ad ſucceſſionem vocabat. ¶ Media aūt iuris prudentia q̄ erat quidē lege duodeciꝫ tabularuꝫ iuniorʳ: imperiali autē diſpoſitione anteriorᵍ ſubtilitate quādaꝫexcogitata prefatamᵇ differentiā inducebat ⁊ penitus easˡ a ſucceſſione agnatorū repellebat: omniᵏ aliaſucceſſione incognita: donec pretores paulatiꝫ aſperitatē iuris ciuilisˡ corrigentes ſiue qd̓ deeſt adimplentes: humano ꝓpoſito aliū ordinē ſuis edictis addiderunt: ⁊ cōgnationis linea ꝓximitatis nomine introducta: per bonoruꝫ poſſeſſionem eas adiuuabant ⁊ pollicebantur hisᵐ bonorum poſſeſſionēque vn̄ cognati appellat̉ⁿ. ¶ Nosueroᵇ legem duodecim tabulaꝝ ſequentes ⁊ eius veſtigia in hac parte conſeruantes: laudamus quidēpretores ſue humanitatis: non tamen eos in plenuꝫ huic cauſeᵖ mederi inuenimus: quareª eteniꝫ vnoeodemqꝫ gradu naturali concurrente: ⁊ agnationis titulisᶠ tā in maſculis qͣꝫ in feminis equa lanceconſtitutisᵇ: maſculis quideꝫ dabaturad ſucceſſionem venire omniumagnatoꝝ. ex agnatis āt mulieribusnullis pēitꝰ niſi ſoli ſorori ad agnatoꝝ ſucceſſionē patebat aditusª. iōnos in plenuꝫ oīa reducentes: ⁊ adius duodecī tabularū eādē diſpoſitionē exequētes: nr̄aᵗ conſtitutioneſancimus omnes legitimas perſonas: id eſt per virilē ſexum deſcēdētes ſiue maſculini generis ſiue feminini ſint: ſil̓i mōʸ ad iura ſucceſſionis legitime ab inteſtato vocari: ẜm ſui gradus prerogatiuā. necideo excludēdas ꝗa cōſanguinitatisᶻ iura ſicut germane nō habent.¶ Hoc ēt addēdū nr̄e ꝯſtitutionieſtimauimusª: ut trāſferatur vnustm̄ modoᵇ gradus a iure cognationis in legitimamᶜ ſucceſſionem: vtnon ſolum fratris filius ⁊ filia ẜmꝙ iam diffinimus ad ſucceſſioneꝫpatrui ſui vocentur: ſed etiam germaneᵇ conſanguinee: vel ſororisvterineᵉ filius ⁊ filia ſoli: ⁊ nō deincepsᶠ ꝑſone vna cū his ad iura auūculi ſui ꝑueniant. ⁊ mortuo eo quipatruus quidem eſt ſui fratris filij:auūculus auteꝫ ſororis ſue ſoboli
a ¶ Libro. ut. sͣ. de leg. agna. tu. §. ſunt. accur.b ¶ Cognatione. cognatio eſt genus: agnatio ſpēs: vnde quiſꝗs eſt agnatus eſtgnatus. ſed non conuerur. accur.c ¶ Itaqꝫ. cōſanguiex eodem ſanguine nati: ceteri agnati nō dicūt̉ cōſanguinei: ut. ff. din prind ¶ Itē inuicē .ſ.patruo. accur.e ¶ Qui etiā cōſobrini. īproprie: ut. jͣ. de gra. cog. §. iiii.f ¶ Hi. cōſanguinitatis .ſ. adſuos fratres prius natoſ: ad reliquos vero agnatos agnationis tm̄ ius acquiritur: vt. sͣ. ꝓxi. diximus ⁊ eſt uerum hoc ſiviuente eo de cuius hereditateagitur concepti ſaltem erantvt. ff. de ſuis ⁊ legi. here. ticius⁊. ff. vn̄ cog. l. i. §. ſi quis proximior.g ¶ Nō tn̄ oībus. ꝙͣuis agnati vocentur ad hereditateꝫ. nōtamen ⁊cͣ.h ¶ Dat lex .ſ. xii. tabu. accur.i ¶ Sed his. ⁊ oībuſ his: ut. jͣ.eo. §. ſi plures. accur.k ¶ Certū. qd̓ ē ēt .ſ. facto teſtamento qd̓ euanuit: qd̓ dic: vt.jͣ. ꝓxi. §. accur.l ¶ Quoqꝫ. quaſi dicat nō ſolum iure naturali conſtituituagnatō: ſed ēt ciuili: ut ꝑ adoptionē .ſ. quālibet iur̄ iſto: vt.jͣ. de adop. l. i. ⁊ sͣ. de adopt.in princi. ſꝫ hodie ꝑ eā tm̄ ex qͣtranſit in poteſtate arrogatoris: vt. sͣ. ti. i. §. noſtra autem.ſed tamē licꝫ nō fiat agnatuſ .ſ.hodie: qꝛ nō tranſit in poteſtatem extranei arrogantis ſuccedit tamē abinteſtato patri tm̄nō alijs patris agnatis: vt. C.de adop. ſ. pe. §. ſiquidem.m ¶ Naturales. ſubaudi ⁊ legitimos nō tamē emancipatos: vt. ff. d̓ gra. cog. l. ſi filiū.n ¶ Itē ſi ꝗs. nō ſolum paterde quo dictum eſt.o ¶ Suos hr̄des eē .i. agnoſcitur alijs agnatis adoptantis.⁊ eis cognatus ſit: ut. ff. d̓ adopti. qui in adop. accur.¶ Ceterum. Femine ⁊ deſcēdentes ex eis hodie de iure ciuili admittuntur cum omnibꝰagnatis inter quos etiam admittuntur deſcendentes ex ſororibꝰ vterinis ſi in primo gradu ſunt. hoc dicit vſqꝫ ad. §. ſiplures. are.p ¶ Ceterum .i. certe. vel aliter. lex quidem. xii. tabularuꝫdeferebat hereditatem agnatis proximis: ſed media iuris prudentia cum diſtinctione. ⁊ ideo dicit ceterum pro ſꝫAccur.q ¶ Longiſſimo .i. decennio.vt. jͣ. de ſuc. cog. §. fi.r ¶ Feminas .ſ. agnatas. ac.s ¶ Ita placebat. Ro. cautedicit placebat ⁊ nō placet: vt.jͣ. e. §. nos v̓o. ⁊ hoc erat permediam iuris prudentiam nōper legē. xii. tab. neqꝫ per pretorem: vt. jͣ. eodem. §. ⁊ hoc quidem. ⁊. §. media.t ¶ Conſanguinitatis .i. agnationis. accur.u ¶ Earum .ſ. feminarum.x ¶ Tua .ſ. hereditas.Plerūqꝫ. hoc propter cōſanguineas ſorores de quibus modo dixit.z ¶ Ad maſculos. ſic. sͣ. ti. i. §. item. uetuſtas. ac.a ¶ Sed qꝛ eas .ſ. agnatas feminas. accur.
Proximitatis .i. cognationis.c ¶ Interueniat. nec aliquis ſuorum: vt. sͣ. titulo. i. §. admonendi. infine.d ¶ Quidem. que ſunt .ſ. in. §. ſed quia dicta ſunt.e ¶ Sed ſimplicitatem. remota ⁊rentia agnatorū: vt inter maſculos⁊ feminas. ſic. sͣ. de fideicōmiſ. heredi. §. ſedquia. accur.f ¶ Iunior. ⁊ ſic no. ꝙlex duodecim tabularūeſt uetuſtior ꝙͣ media iuris prudentia ⁊ ꝙͣuis pͥtorium.g ¶ Anterior .i. conſtitutione anteriori. jͣ. ſcripta que eſt. C. de legitimis heredi. l. lege. xii. tabu. accur.h ¶ Prefatum. ideſtdictam. sͣ. eodem. §. ceterum. ac.i ¶ Eas .ſ. agnatas feminas: niſi ſorores.k ¶ Omni. nam ordocognatorum non eratadhuc. vel dic etiam deficientibus agnatis: ip̄itamen non vocabantur. accur.l ¶ Ciuilis. id eſt medieiuris prudentie quodius ciuile dicitur: vt. ff.de origīe iur. l. ii. §. hecdiſputatio.m ¶ His bonorum .i.mulieribus agnatis vltra ſorores.n ¶ Appellatur. ſic dicta. qꝛ per eam cognati vocantur. accur.o ¶ Nos uero. hic iuſtinianus loquitur. ac.p ¶ Cauſe .i. expulſioni agnatorum. accur.q ¶ Quare. etenim bene dico forte prouidendum agnatis feminis qͣre etenim ⁊c̄.r ¶ Titulis. id eſt nominibus. accur.s ¶ Conſtitutis. ideſtordinatis. ac.t ¶ Dabatur. id eſt concedebatur. ac.u ¶ Auditus. certe nonerat ratio iuſta vel ſufficiens ſicꝫ aliqua ſit: ut.sͣ. eodem. §. ceteruꝫ infine.x ¶ Noſtra conſtitutione: vt. C. de legi. here..l. lege duodecim tabularum.y ¶ Simili modo ideſthincinde. uel dic ita fenine vt mares. acc.z ¶ Conſanguinitatis.ideſt ſicꝫ non ſint ſorores que germane vocātur quaſi ex eodem germine nate.a ¶ Hoc etiam. eſtimauimus: vt. C. de leg. heredi. l. lege duodecimtabularum. §. ⁊ in his.accur.Tantūmodo .i. nō vlterior: proximior tamē ſit vt ipſe ſorores ul̓ frares vterini vel vterine vt ſeꝗtur: vt. C. de leg. here. l. fi. §. ſed neqꝫ. acc.¶ In legitimam .ſ. agnatorum. accur.¶ Germane .i. nate ex eodem patre ⁊ matre cū defuncto. ac.¶ Uterine .i. nate ex eadeꝫ matre tm̄. accur.¶Deinceps .i. vlteriores ſiue in gradu remotiores. ac.