Liber.

hoc ſolo neceſſitas heredi imponatur ſi ip̄o nolēte adire fideicōmiſſarius deſiderat reſtitui ſibi hereditatē nullo nec dāno nec cōmodo apd̓heredemª remanente. ¶ Nihil ātintereſt vtrum aliquis ex aſſe heresinſtitutus aut totam hereditatē autpro parte reſtituere rogatur: an exꝑte heres inſtitutus aut totā eā ꝑteꝫaūt ꝑtē ꝑtis reſtituer̄ rogat̉. Nā⁊ hoc caſu eadē obẜuari p̄cipimusq̄ ī totiꝰ hereditatis reſtitutione diximꝰᵇ. ¶ Siꝗs vna aliqͣ re d̓ductaſiue ꝑcepta q̄ quartāᵉ ꝯtinet velutifundo vel alia re rogatꝰ ſit reſtituere hereditatē: ſimili mō ex trebelliano ſenatuſcōſulto reſtitutio fiat ꝑinde ac ſi qͣrta parte retenta rogatꝰeſſet reliquā hereditateꝫ reſtituere.¶ Sed illud intereſt ꝙ altero caſu.i. cū deducta ſiue ꝑcepta aliqͣ re ſiue pecunia reſtituit̉ hereditas inſolidū ex eo ſenatuſcon. actiones trāſferuntur: ⁊ res que remanēt apudheredem ſine vllo onere hereditario apud eū remanetꝰ: quaſi ex legato ei acꝗſita. Altero vero caſu .i. cūquarta parte retenta rogat̉ heresreſtituere hereditatē ⁊ reſtituit: ſcinduntur actionesᵉ ⁊ pro dodrante ꝗdē trāſferunt̉ ad fideicōmiſſariū: ⁊ꝓ qͣdrante remanēt apud heredē:ꝗnetiā lꝫ vna re qͣ deducta aut percepta reſtituere aliꝗs hereditatemrogatus ē: in qua maxima pars hereditatis cōtineat̉ eque inſolidumtranſferuntur actiones. ⁊ ſecū deliberare debet is cui reſtituit̉ hereditas an expediat ſibi reſtitui. Eadē .ſ. interueniunt ⁊ ſi duabus pluribuſue deductis ꝑceptiſue rebus reſtituere hereditatē rogatus ſit. Sꝫſi certa ſumma deducta ꝑceptaue:q̄ quartā vel maximā ꝑtē etiā hereditatis continet rogatus ſit aliquishereditatē reſtituere ideꝫ iuris eſt.Que aūt diximus d̓ eo ꝗ ex aſſeinſtitutꝰᶠ ē: eadē trāſferimꝰ ⁊ ad eūꝗ ex ꝑte heres ſcriptus ē. ¶ Preterea inteſtatus quoqꝫ morituruspoteſt rogareᵍ eum ad quem bonaſua vel legitimo iure vel honorario pertinere intelligit: vt hereditatē ſuā totā ꝑtēue eius: aut rē aliquā

veluti fundū hoīem pecuniā alicuireſtituatꝰ. cum alioꝗn legata niſi exteſtō non valeantˡ. ¶ Euꝫ quoqꝫcui aliꝗd reſtituit̉ pōt rogar̄ vt rurſuꝫ alij totā aūt partē vel etiā aliꝗdaliud reſtituatᵏ. ¶ Et qꝛ pͥma fideicōmiſſoꝝ cunabula a fide hereduꝫpendent: tā nomēⁱ qͣꝫ ſubſtantiā acceperunt: ideo diuus auguſtus adneceſſitatē iuris ea d̓traxitᵐ. ¶ Nuper ⁊ nos eundē principē ſuperarecontendētes ex factoⁿ ꝙ Tribunianus vir excellentiſſimus ⁊ q̄ſtor ſacri palatij ſugeſſit conſtitutionēº fecimus ꝑ quā diſpoſuimus: ſi teſtator fidei heredis ſui cōmiſit vt velhereditatē vel ſpeciale fideicōmiſſuꝫ reſtituat: ⁊ neqꝫ ex ſcriptura neqꝫ ex. v. teſtiū numero ꝗ in fideicōmiſſis legitimusᵖ eſſe noſcitur poſſit res manifeſtari: ſed ſi paucioresqͣꝫ ꝗnqꝫ: vel nemo penitus teſtis interuenerit: tunc ſiue pater heredisſiue alius ꝗcūqꝫ ſit ꝗ fideꝫ herediselegit: ⁊ ab eo reſtitui aliꝗd voluerit: ſi heres ꝑfidia tentus adimplere fidē recuſat: negando reꝫ ita eſſeſubſecutā: ſi fideicōmiſſariꝰ iuſiurādū ei detulerit: cū prius ipſe de calūnia iuraueritq neceſſe eū haberevel iuſiurandū ſubire quod nihil tale a teſtatore audiuit vel recuſanteꝫad fideicōmiſſi vel vniuerſitatis vl̓ſpecialis ſolutionē coartariˢ ne deꝑeat vltima voluntas teſtatoris fidei heredis cōmiſſa. ¶ Eadēᵗ obſeruari cēſuimus ⁊ ſi a legatario vl̓fideicōmiſſario aliꝗd ſil̓r relictumſit. Ꝙᵛ ſi is a quo relictū dicit̉ poſtqͣꝫnegauerat confiteatur quidem aliquid a ſe relictum eſſe: ſed ad legisſubtilitatemᵉ decurrat: omnino ſoluere cogendusʸ eſt.¶ De ſingulis rebus per fideicōmiſſum relictis.Oteſt aūt ꝗs etiam ſingulasres ꝑ fideicōmiſſuꝫ relinq̄re:veluti fundū hoīeꝫ veſtē argentuꝫpecuniā numeratā vel etiā ipſuꝫ heredē rogare vt alicui reſtituat: vl̓ˡlegatariū qͣꝫuis a legatario legarinō poſſitᵇ. ¶ Poteſt autē nō ſolūꝓprias res teſtator ꝑ fideicōmiſſuꝫrelinq̄re: ſed heredis aut legatarij

a ¶ Apud heredē. cui etiā cauebit fideicō. de preſtando eū indēnem futurum occaſione hereditatis. ut. ff. ad trebel. cum hereditas. ⁊ etiam ꝓ futuris habet exceptionem vt. ff. ad trebel. l. i. §. quāꝙͣ. ſed hec cautio d̓ qua hic dicitur qualiter ſit:reſpon. per offi. iudicis poſtulante eo cui eſt reſtituenda hereditas vel quota ꝑs:non auteꝫ ſic ſi ſingulari fideicōmiſ. ſit relictum vt. ff. ad treb. l. nam ꝙ. §. nonoīs. uel ēt poſtulāte ꝓcuratoreeius cui ſit mandatuꝫ. nec ſufficit cauere de rato. vt. ff. ad trebellianum quidam. §. etiā.ibil autem. Quodiuris eſt de toto quo ad totumidem iuris eſt de ꝑte quo ad ꝑtem. h. d. Areti.b ¶ Nihil. diximꝰ vt. sͣ. e. §. ſꝫqꝛ poſtulationes ⁊ proxi. §. Etno. qd̓ iurꝭ ē de toto quo ad totū idē ē ī ꝑte quo ad ꝑtem. vt.ff. d̓ acꝗ. here. ſi ſeruꝰ. ⁊. ff. d̓vſuris. qui ſcit in prin. ⁊ ar. ꝯͣ.ff. de euict. ex mille.¶ Si quis una. Si apudheredem rogatū de hereditatereſtituēda remanet aliqua resvel quantitas volūtate teſtantis que valeat quartā hereditatis vel vltra: tunc reſtituta hereditate oēs actiones inſolidum trāſeunt in fideicꝭſſariuꝫ ⁊ heres ad nulla onera hereditaria tenet̉. h. d. areti.e ¶ Quartā. uel etiam minusquarta: ſꝫ tn̄ agit̉ ad ſupplemētum. uel retinebit. vt. ff. e. l. i..§. ſi heres ex precepto in fi.d ¶ Remanet .ſ. facit. C. de here. inſti. quotiens.e ¶ Actiones .ſ. creditoruꝫ nōlegatorum qd̓ dic vt. sͣ. eo. §.f ¶ Inſtitutus. ſcꝫ vt reſtituaſed qꝛ in fine.tur retenta certa re.Preterea. Ille ꝗ ab inteſtato bona defuncti cepit etiamfideicōmiſſarius poteſt grauari de reſtituendo totam vel partem hereditatis. h. d. areti.¶ Rogare. in codicillis.h ¶ Reſtituat. iō pōt ab eis fideicōmiſſum relinquere quontam ſua ſponte relinquere legitimā hereditatē vr̄ nō inſtituēdo alium vt. ff. de iu. codi. l. cōficiuntur. §. i.i ¶ Ualeant. ſꝫ quo iure hoc eſtverum. antiquo nō vt. ff. d̓ le..i. l. i. Itē nouo nō vt. C. cō. d̓le. l. i. dic gͦ antiꝗori iure locuꝫhēre qd̓ hic dr̄. vel dic ꝙ dicta.l. i. de le. i. ẜm noua iura loꝗtur ẜm q̄ eꝗparata ſunt legatafideicō. ut. sͣ. d̓ le. §. ſꝫ nō vſqꝫ.k ¶ Eū. reſtituat. etenī īquātūꝗs onerat̉ ⁊ onerari pōt. jͣ. ti. i..§. hoc ſolū. Sꝫ nūquid qͣrtaretinebit? reſpōdeo vt. jͣ. ti. i. §.hoc ſolum. Accur.uia. Qui prīo negauit fideicōmiſſum eſſe relictumpoſtea cōuictꝰ non pōt dicerein minꝰ ſolēni voluntate fuiſſerelictum. h. d. ẜm opi. Io. veldic. qn̄ teſtator noluit ſolēniterdiſponere ſed in fide heredis cōmittere heres tenet̉ iurare nō eſſe relictum vel ſoluere. h. d. are. ⁊ hāc opi. approbant doc. in. l. fi. C. e. ti.l ¶ Nomē. No. nomen ꝯn̄s rei. ut. sͣ. de dona. eſt ⁊ aliud.m ¶ Detraxit. hec iura ſunt. sͣ. eo. in prin.n ¶ Ex facto .i. ex queſtione de facto.o ¶ Cōſtitutionē. vt. C. de fideicō. l. fi.p ¶ Legitimus. no. teſtes ꝗnqꝫ in codicillis neceſſarios eē. vt. C. de codicillis. l.fi. §. fi. ⁊. ff. de fideicō. l. fi. ibi ſed ſine. v. ⁊cͣ.q ¶ Iurauerit. naꝫ in omni caſu erat olim iurandum ⁊ in omni capitulo: vt. C.

de iuramento calūnie. l. i. in princi. hodie ſufficit ſemel iurare vt in aucͣ.de his qui ingre. ad appel. §. fi. accur.r ¶ Habere. ſed nūꝗd hodie corrigit̉ hoc cum nulli deſeratur inuito. vt.C. d̓ iureiu. l. fi. ⁊. l. generaliter. §. ſinantē; Rn̄. non: qꝛ hec eſt poſterioriuſtiniani: vt. C. de fideicō. l. fi. ⁊ ita eſt ſpālis caſus in quo quis cōpellitur iurare. accurſius.s ¶ Coartari. no. ꝓptercōtumaciaꝫ nō iurantieum cōdēnari vt. C. deiuramento calum. l. ij..§. fi.t ¶ Eadem. ſcꝫ vt compellatur iurare: uel ſoluere. arti.u ¶ Qd̓ ſi. dixi quandocontumax fuit non iurando: nunc quando iurauit ⁊ per ſacramentuꝫfuit confeſſus vel etiamantequā iuret: ſed priusnegauerat relictum vtin fine huius titu. dicemus ſtatim.¶ Subtilitatē. que eſtvt ex quo eſt volūtas nōſolēnis non valeant eaque facta ſunt vt. C. defideicom. l. ſi veritas. ⁊.C. d̓ teſtamētis. nō dubium. §. illud.¶ Soluere cogendus.ſed qūo coartatur ex nōſolemni voluntate ſic ergo ſoluuntur inutiliterrelicta ſicut ⁊ vtiliter qd̓eē nō d̓bet vt. C. de fideicom. l. ſi veritas. que ēcontra. So. quidaꝫ dicunt ꝙ ubi ſolemniter teſtari voluit ⁊ non fecithabet locum lex contraria: al̓s ſi voluit teſtariſolemniter habebat locum quod hic dicitur.vt ar. ff. de codicil. l. i. ſꝫhec falſa eſt quia ⁊ hic d̓teſtatore loquitur qui ſolemniter facit vt ibi. ſiteſtator fidei heredis.Alij ut. B. dicebant eſſe diſtinguendum an dicat heres non eſt uerumtibi legatū eſſe ī quo caſu cogitur probare eſſeuerum ⁊ ſolemne vt incontrario eo ſaluo ut ſideferatur ſacramētū iuret ut. sͣ. ꝓxi. §. an dicatnō pōt petere qꝛ eſt minus ſolēne in quo caſucogetur ut hic. ſꝫ hoc nōualet. quia ẜm hoc expediret ei negare qd̓ eſſenon debet ut. ff. de tributis. illud. §. pe. dic ergoẜꝫ Io. aut ab initio ꝯfiteatur relictū ⁊ tūc nontenet̉ ex nō ſolēni voluntate ut ī. l. illa ꝯͣria. autnegauit: ſed poſtea fuitꝑ ſacr̄m uel ꝑ ꝓbatiōesꝯuictus uel delato iuramēto cōfiteat̉ relictū tūciurare compellitur ut ita rōne ſui mēdacij teneat̉ ut hic: ⁊ ar. aucͣ. d̓ trien̄.¶ De rebꝰ ſingul̓ ꝑ fideicō. reli. De gn̄alibꝰ. sͣ. ti. i. dixi: nūc d̓ ſpālibꝰ.⁊ ſemiſſe. §. ſtudiū. ⁊. §. ad hoc.Oteſt aūt. Totus iſte titulus diuidit̉ ī tres ꝑtes. Prīo pōit d̓ fiE deicomiecuniario. Scd̓o de libertatibus. Tertio per que verbafieri debeāt. Scd̓a ibi. libertas quoqꝫ. Tertia ibi v̓ba āt. ⁊. h. d. Etiā resſingularis pōt ꝑ fideicōmiſſū relinꝗ ⁊ tā ab herede ꝙͣ a legatario. h. d.¶ Singulares. n̄ ſolū general̓r. vt. sͣ. ti. i.atariū .ſ. roUelgare ut aliꝗd alicui reſtituat.b ¶ Nd̓ poſſit. antiquo iure in-