Liber

tunc demū in reliquo ita ratioª habeatur: vt ex eo quarta pars apudheredē maneat: tres vero partesinter legatarios diſtribuantur prorataᵇ. ſcilicet portione eius qd̓ cuiqꝫeorum legatum fuerit. ¶ Itaqꝫ ſifingamusᵉ quadrigētos aureos legatos eſſe: ⁊ patrimonij quantitatem ex qua legata errogari oportetquadringētorum eſſe quarta parsſingulis legatarijs dꝫ detrahi. ꝙ ſitrecētos quadraginta legatos fingamus octauaᵇ debet detrahi. ꝙ ſiquingētosᵉ legauerit: initio quintadeinde quarta detrahiʳ debet. anteenim detrahēdum eſt: qd̓ extra bonorum quantitatem eſt: deinde qd̓ex bonis apud heredem remanereoportet.¶ De fideicōmiſſarijs hereditatibus RubricaUnc tranſeamus ad fideicōmiſſa: ſed prius eſt vt de hereditatibus fideicōmiſſarijs videamus. ¶ Sciēdūᵍ itaqꝫ eſt omniafideicommiſſa primis tēporibus infirma eē: quia nemo inuitus cogebatur preſtare id de quo rogatuserat. quibusᵖ enim non poterant hereditatē vel legata relinquere: ſi relinq̄bant fideicōmittebant eorum ꝗcapere ex teſtamēto poterant he̓ditatē: ⁊ ideo fideicommiſſa appellata ſunt: quia nulloⁱ vinculoᵏ iuris ſꝫtantū pudore eoruꝫ qui rogabāturcontinebantur. Poſtea diuus primus Auguſtus ſemel iterunqꝫ gratia ꝑſonarumʳ motus: vel quia peripſius ſalutem rogatus quis diceretur: aut ob inſignem quorumdamꝑfidiaꝫ iuſſit conſulibus auctoritatē ſuam interponereᵐ. Qd̓ qꝛ iuſtū

videbat̉: ⁊ populareⁿ erat: paulatiꝫconuerſum ē in aſſiduamº iuriſditonēʰ: tantuſqꝫ eoꝝq fauor factus ēvt paulatim etiam p̄tor propriꝰ creareturʳ: ꝗ d̓ fideicōmiſſis ius diceret quē fideicommiſſarium appellabant. ¶ In primisº igitur ſciendum eſt opus eſſe vt aliquis rectoiure teſtamento facto heres inſtituatur: eiuſqꝫ fideicommittatur vt eāalij hereditatem reſtituat: alioquininutileᵗ eſt teſtamentum in quo nemo heres inſtituiturᵛ. ¶ Cum igitur aliquis ſcripſerit: Lucius Ticiꝰheres eſto. pōt adijcer̄: rogo te Luci tici vt cū primū poteris hereditatem meam adire eaꝫ Caio ſeio reddas ⁊ reſtituas. ¶ Pōt etiā ꝗſqꝫ⁊ de parte reſtituenda heredē rogare ⁊ liberum ē: vel pure vel ſub conditiōeᵗ relinq̄re fideicōmiſſum: velex certo die. ¶ Reſtituta autē hereditate is quidē qui reſtituit nihilominus heres ꝑmanetʸ. is vero ꝗ recepit hereditatē aliqn̄ᶻ heredis: aliqn̄ª legatarij loco habebat̉: ⁊ in Neronis ꝗdē tꝑibꝰ trebellioᵇ Maxīo⁊ Anneo ſeneca ꝯſulibꝰ: ſenatuſcōſultum factum ē quo cautuꝫ ē: vt ſihereditas ex fideicōmiſſi cā reſtituta ſit omnesᶜ actiones q̄ iure ciuiliheredi ⁊ in heredem competerēt ei⁊ in eum darētur: cui ex fideicōmiſſo reſtituta ē hereditas. poſt qd̓ ſenatuſconſultū p̄tor vtiles actionesei ⁊ in eū qui recepit hereditatē quaſi heredi ⁊ in heredem dare cepit.¶ Sꝫ qꝛ heredes ſcripti: cū aut totam hereditatē: aut pene totam plerūqꝫ reſtituere rogabātur adire hereditatēᵉ ob nullum vel minimumlucrū recuſabantª: atqꝫ ob id extin-

ſeruus ⁊. l. iul. accurſius.a ¶ Ratio habeatur .ſ. habita eſtimatione rerum non ex affectione. ſed communi eſtimatione vt. ff. eo. l. precia.Pro rata. vt ita quartam detrahat heres ſi nihil ei dimiſerat teſtator: vel ſiuid erat reſiduum penes eum. adhuc detrahit ad ſuppletionem vel quintaꝫvel etiam milieſimam. vt. ff..e. in quantitate. §. fi. ⁊ facit adhoc. C. e. l. ij. ⁊. ff. e. l. plaucius.c ¶ Itaqꝫ ſi fingamus. retento caſu ꝙ habebat ī bonis quadringenta.d ¶ Octaua. ſcilicet quadringentorum. que eſt quinquaginta ⁊ ita habebat heres prīa quīquaginta ⁊ hec alia quinquaginta detracta: ⁊ ſic centum.ſic quartam.e. ¶ Quingentos. retento caſuꝙ habebat in bonis quadringēta ⁊ ſic legauit vltra ꝙͣ haberet centum.f ¶ Detrahi. improprie ponitur detrahi quo ad id quod excedit. ⁊ proprie quo ad quartam que eſt in bonis. ⁊ ſic ſemel poſitum verbum propri⁊ improprie ponitur. vt. ff. deofficio proconſul. l. ij. Iteꝫ no.ꝙ hec falcidia ceſſat in multiscaſibus quos dicas: vt diximus ī aucͣ. de here. ⁊ fal. §. hīcnobis.¶ De fideicōmiſſarijstatibus. Iuſtinianus poſt tractatum legatorum de lege falcidia priuſquam demmiſ. tractauit quia lex f.in legatis prius fuit innta q̄in fideicommiſſa. ẜm Placentinum. vel ſic dictum eſt delegatis. ſed quia de fideicommiſſis ſumus polliciti dicere:vt. sͣ. de legatis. §. ſed ne in prmis. ⁊ ideo de fideicommiſſistractemus. ⁊ quia fideicommiſoruꝫ aliud generale: aliud ſpiciale: generale vero dignius⁊de generali primo videamusvt. jͣ. eodem. in principio. ⁊ jͣ.tit. primo in principio.aftēſiiix dmioLetur in ſeartesponit qualiter iure.iſſimo non de neceſſitate ſed verecundia quadam fideicommiſſa preſtabantur. Secūdo quomodo tempore auguſti certisperſonis ex neceſſitate preſtabantur vel etiam de iure pretorio. Tertio quomodofideicommiſſum fieri debeat uel valeat. Quarto quando reſtituta erat hereditas quod ex ſenatuſconſulto tranſibant actiones omnes in fideicommiſſarium.Quinto qualiter ex ſenatuſconſulto Ueſpeſiano heres inſtitutus poterat detrahere quartam: ⁊ qualiter dicto iure heres rogatus de tota hereditate vt tranſirent actiones pro rata in fideicōmiſſarium ſtipulatio interponebatur ſi heres volebat adire. ſi vero recuſabat ex dicto ſenatuſcōſulto cogebatur. Sexto Iuſtinianus iſta duo ſenatuſconſulta equiparat. ⁊ omnia que ſenatuſconſul. trebel. ſtatuit eidem reſeruat. Et que ſenatuſconſultum. Ueſpum ſtatuit attribuit ſenatuſconſulto trebelliano tanquam antiuioriio circa materiam fideicommiſſorum certos caſus dubitabiles ponit. Seida ibi. Poſtea. Tertia ibi.in primis. Quarta ibi. reſtituta. Quinta ibi. ſed quia heredes. Sexta ibi. ſed qꝛſtipulatio. Septima ibi. nihil autem intereſt. ⁊. h. d. A generalibus tanquama dignioribus eſt incohandum: ⁊ olim heres de fideicom. grauatus non cogebatur de neceſſitate ad fideicommiſſi preſtationem: hodie vero ſecus ſi relinquatur capaci. h. d. arti.¶ Sciendū. quaſi dicat tractaturis nobis de fideicō. qꝛ eorum apud antiquosiliter ſe habebat tractatus: ne quid antiquitatis penitus ignoret̉: itaqꝫ dicamusde fideicōmiſſis generalibus ⁊ ſpecialibus vt ar. sͣ. de teſtamē. in principio.h ¶ Quibus. ut ſpurijs ⁊ in his nil innouat̉. nam nec hodie valet fideicommiſfuꝫ. vt. ff. de iure fiſ. nō ītelligit̉. §. i. ⁊. ij. ⁊. iij. ⁊. C. de natu. lib. l. i. ⁊. ij. ⁊. C. adle. fal. etiam ẜm azo. ſunt ⁊ alij ꝗ capere nō poterant nec pn̄t. ut. sͣ. de le. §. lega-

ri dicimus. ⁊ in his oībus nil innouat̉ vt in muliere que tranſit ad ſecunda vota infra tempus luctus cui ab extraneo relinqui non poteſt. vt. C. d̓incęſ. nup. l. ſi quis inceſti. ⁊. C. de ſecun. nup. l. i.i ¶ Nullo .i. nulla occaſione. accur.k ¶ Uinculo .i. actione. ſed per officiū iudicis. vt. ff. de ver. ſi. pecunie verbum. §. actiones.l ¶ Perſonarum capacium duntaxat. non earum que ſunt non capaces. de quibus. sͣ. locutus eſt. ⁊ dic perſonaruꝫquarundam.mi ¶ Interponere .ſ. vtfideicōmiſſuꝫ preſtet̉ gineraliter in omnibus.n ¶ Et populare .i. populo expediens.o ¶ In aſſiduam .i. vtquotidie de hoc ius reddatur etiam ab alijs ꝙͣa conſulibus.9 ¶ Iuriſditioneꝫ .ſ. vtquotidie ius de hoc redderetur. accur.q ¶ Eorū .ſ. fideicōmiſſariorum. accur.r ¶ Crearet̉. vt. ff. d̓ ori.iuris. l. ij. §. poſt deinde diuus.Ad hoc vt valeat̉ fiaatprimicōmiſſum vniuerſale exteſtō dꝫ heres vniuerſalit̓ īſtitui ꝗ p̄t grauari d̓tota vel ꝑte hereditatiscapaci reſtituenda. h.d. arti.sIn pͥmis .ſ. qꝛ ius fideicōmiſſorū expoſituriſumꝰ qm̄ aūt fideicom.vniuerſalia ⁊ ſingularia ſuā habēt naturā: cōmunit̉ igit̉ ⁊ d̓ eo in primis notandū eſt. ſic ecōtra dr̄ ⁊ cōtinuat̉. sͣ. dele. §. ſed ne in primis.t ¶ Inutile. nota nō valere teſtamentuꝫ ſine herede. ſic. ff. de his que inteſta. de. l. ꝓxime. ⁊. ff.de condi. l. fi.u ¶ Inſtituit̉. pōtēt abinteſtato vt. jͣ. eodeꝫ. §.preterea. que eſt ecōtra.accur.p ¶ Conditione. que ⁊quo ſunt implende divt. ff. e. facta. §. ſi ſub cōditione.eſtituta. Qui reſtituit hereditateꝫ remanet heres nomine ⁊ in fideicōmiſ. tranſeunt omnes actiones. h. d. arcti.Permanet. nota quod ſemel eſt: ſemper erit. ſic. ff. de mino. l. ⁊ ſi ſine. §. ſed quod papi. ⁊. ff. de here. inſti. l. ei qui ſoluendo. in. fi.z ¶ Aliquādo .i. ẜm vnum ius vt per trebel. vt ſtatim dices. naꝫ omniatranſibant.a ¶ Aliqn̄ .i. ẜm aliud ius nō erit loco heredis ſed legatarij vt per pegaſianum ẜm quod retinet inſtitutus quartā. vt. jͣ. e. §. ſed qꝛ ⁊. §. poſtꝙͣ.b ¶ Trebellio. ⁊ hinc dictum fuit trebellianū ſenatuſconſultum. vt ⁊ mace. a macedone. vt. ff. ad macedo. l. i.c ¶ Omnes. īmo non oēs etiā ꝑ trebel. vt. jͣ. e. §. ergo. contra. Sol. lꝫ hicdicit oēs nō tn̄ dicit tote uel in totū ẜm Io. Uel dic ꝙ qn̄ de toto erat rogatus habebat locum qd̓ hic dicit̉. ſi autem retenta quarta decetero ē rōzatus habet locum quod dicitur. jͣ.d. ¶ Ciuili. uel etiam pretorio dūmodo tales ſint pretorie q̄ ſint tranſitorie. vt ſunt perſecutorie. ut. ff. de acti. ⁊ obli. in onerarijs ⁊. ff. e. l. i. §. quāuis. ſecus in penalibus. ut. jͣ. de ac. §. penales. accur.ed quia heredes. Heres rogatꝰ de fideicōmiſſo vniuerſali vl̓particulari ꝑ ſenatuſconſultū pegaſianū poterat qͣrtā deducere. ⁊ in here.de oēs actiones remarnt niſi cautio fuerit īterpoſita īter eū ⁊ fideicōmiſſariū de actionibus diuiddis. h. d. arti.e ¶ Hereditatem. non facta ceſſione actionum. al̓s enim etiam dire-