De lege falcidia.Secūdus

3 8

luti ſi ꝗs ita legauerit: do lego: itaadimatur: nō do nō lego. ſiue noncontrarijs: ſed alijsª quibuſcunqꝫverbis. Tranſferriᵇ quoqꝫ legatuꝫab alio ad alium poteſt veluti ſi ꝗsita dixerit: hominē ſtichuꝫ quem ticio legaui ſeio do lego: ſiue in eodem teſtamento ſiue in codicillishoc fecerit: quo caſu ſimul ⁊ ticiohoc adimi videtur. ⁊ ſeioᵉ dari.¶ De lege falcidia. Rubrica.¶ Upereſt vt de lege falcidiaᵇ diQ ſpiciamus: quaᵉ modus nouiſſime legatis īpoſitꝰ ē. ¶ Cuꝫ enimduodecim tabularum lege liberaerat legādi poteſtas vt liceret: veltotum patrimoniuꝫ legatis erogare. quippe cum in ea lege cautum eſſet vtiᶠ legaſſet ſueᵍ rei ꝗſqꝫ ita iuseſto. viſum eſt hanc legandi licentiam coartare: idqꝫ ipſorumꝰ teſtatorum gratia prouiſum eſt: ob id ꝙplerūqꝫ inteſtati moriebantur recuſantibus ſcriptis heredibus ꝓ nullo aut minimo lucro hereditatemadireˡ. ¶ Et cum ſuperᵏ hoc tamlex furia qͣꝫ lex voconia late ſunt:quarum neutra ſufficiens ad rei cōſumationeꝫ videbatur: nouiſſimeᶠlata eſt lex falcidia: qua cauetur neplus legareᵐ liceat qͣꝫ dodrantemᶠtotorum bonorū. id eſt vt ſiue vnꝰheres inſtitutus ſit ſiue plures: apd̓eum eoſue pars quarta remaneat.¶ Et cumº queſitum eſſet duobꝰheredibus inſtitutis veluti ticio ⁊ſeio. ſi ticij pars aut tota exhauſtaſit legatis: que nominatim ab eo data ſunt: aut ſupraʸ moduꝫ onerata.a ſeio vero aut nulla relicta ſint le-

gata: aut quia ꝑtē eius dumitaxat inpartem dimidiam minuūtq: aut qꝛʳis quartamᵇ partem totius hereditatis habetˡ: aut amplius hꝫ ticio nihil ex legatis que ab eo relicta ſuntretinereᵛ liceret: placuit vt quartaꝫpartem ſue partis ſaluam habeat:⁊ placuit quartā poſſe retinere. Etenim in ſingulis heredibus ratio legis falcidie ponēda eſt. ¶ Quantitasᵉ aūt patrimonij ad quaꝫ ratiolegis falcidie redigitur mortis tꝑeſpectat̉. Itaqꝫ verbi gr̄a: ſi is qui cētū aureoꝝ patrimonium in bonishabebat: centū aureos legaueritʸ:nihil legatarijs ꝓdeſſet: ſi ante aditam hereditatem ꝑ ſeruos hereditarios: aut ex ꝑtu ancillarū hereditariarū: aut ex fetu pecoꝝ tm̄ acceſſerit hereditati vt centum aureis legatoꝝ noīe erogatis: heres quartāpartem hereditatis habiturus ſit:ſed neceſſe eſt vt nihilominus quarta pars legatis detrahatur. ¶ Exdiuerſo ſi ſeptuagintaquinqꝫ legauerat: ⁊ ante aditam hareditatem ītantum decreuerint bona: incendiis forte aut naufragijs: aut morteſeruorum ⁊ non amplius qͣꝫ. lxxv.aureorum ſubſtantia vel etiam minus relīquat̉: ſolida legata dent̉ꝰ.¶ Nec ea resª damnoſa eſt heredi cui liberum ē non adire hereditatem: que res effecit vt ſit neceſſe legatarijs ne deſtituto teſtamento nihil conſequant̉ cū herede in portione paciſciʰ. ¶ Cum aūt ratio falcidie legis ponitur: ante deducetures alienumᶜ. Iteꝫ funerisᵇ impēſa⁊ precia ſeruorumᵉ manumiſſorū:

gatum ſed poſtea ademptum vt. ff. de his que in teſtamen. de. l. i. ⁊. ff. d̓le. i. ſi ita ſcriptum. Sed videt̉ ꝙ nulla taaleat cum videatur ſibi repugnarede re. iur. l. vbi reue eſt huic contraria. Sed diit de repugnantipter ſimplicitatemverborum vt. ff.tu. ſiī predicta regula quando non apparque ſit vltima: quo caſuneutra valet vt. ff. e. l. niꝓhibet accur.a ¶ Alijs .ſ. vt adimovel peniteo eius qd̓ dedi vel ſimilia: īmo etiaꝫnuda volūtate preſumpta: vt ſi inimicus poſtea ſit factus legatarijvt. ff. de adimē. le. l. iij.in fine. ⁊. l. iiij.b ¶ Tranſferri. facit. ff..e. tranſlati.c ¶ Et ſeio .ſ. ſi ſeiꝰ ē nōcapax nunquid ademptio a prīo facta valet;reſpōdeo ſic. vt. ff. d̓ le..i. plane in prin.¶ De lege falcidia.iuantur leQualitergata ademptiōe vel trāſlatiōe dictum eſt: Nūcqualiter lege falcidia minuantur: ⁊ ideo dicit ſupereſt.pereſt. TotusO jnetitulus diuidit̉ īquinqꝫ partes. Pꝯtinuat ſe ad p̄cedentiaSecūdo ponit effectum.l. falcidie taꝫ de iure. l..xij. tabularum ꝙͣ de iure quo vtimur. Tertioponit vnum dubiuꝫ anheres non grauatus reſpectu ſui coheredis grauati poſſit detrahere falcidiam. Quarto ad qd̓preſens tempus redigatur vt inſpiciatur an. l.ſalcidia habeat locumQuinto qn̄. l. falcidia īponitur ꝗd eſt an̄ deducēdū. Secūda ibi. Cumenim. Tertia ibi. Et ciq̄ſituꝫ. Quarta iltitas āt. Quīta ibi. Ciaūt. Et. h. d. Teſtatornō lꝫ hereditatem exhaurire vel vacuare in totum legatis: ſed ſolūmodo vſqꝫ ad dodrantem neteſtatores ſine herede decedant. h. d. areti.d ¶ Supereſt. falcidia. ideo ſic dicta: qꝛ vt falx fenum ſic ⁊ lex legata reſecat. Uel dic a falcidio auctore dicta vt publiciana a publicio dicta vt. jͣ.de actio. §. alie. accur.e ¶ Qua .ſ. lege falcidia.i ¶Uti. hec ſunt verba. xij. tab.ſ ¶ Uel. pro etiam.g ¶ Sue rei. idem in re ſua tota. quā ipſe legauit vel etiam aliena. nam⁊ aliena res legari poteſt vt hic. ⁊. ff. ad. l. falci. l. i. in prin. ⁊ sͣ. de leg. §.h ¶ Ipſorum teſtatorum. non tamen licet teſtatoribus eā renunciare ninon ſolum. accur.ſi in caſu vt. ff. eo. qd̓ de bonis. §. fi. ⁊. l. ſi debitor. ar. cōtra. C. de pac. l.penul. ibi. cū ⁊ alia regula ſic ⁊cͣ. ſed hodie per aucͣ. ſed cum teſtator que ē.C. ad. l. fal. contra. accur.i ¶ Adire. facit. jͣ. ti. i. §. ſed quia heredes. accur.k ¶ Super hoc .i. ſuper coartanda legandi licentia. accur.m ¶ Legare. vel ēt cā mortis donare. nā etiam ibi locum habet falcidial ¶ Nouiſſime .i. vltimo. accur.Itē ⁊ in mortis cā capione. ut. C. e. l. pe. Licet de hac ꝗdam ꝯtradicāt ⁊ ēꝓ eis argumētū. vt. ff. e. l. acceptis. Itē ī fideicō. vt. C. e. l. ij. Item in donatione iter viuos que morte cōfirmatur. nō al̓s ut. C. eo. in donatione:⁊ in his habet locū qd̓ hic de legatis dicitur. accur.ncias totius hereditatis. ſic enim dodrās din ¶ Dodrātem .i.uen. §. hereditas. Si ergo fiat ī contrariuꝫcitur. vt. sͣ. de hde ſinlis poteſt fiquarte partis detractio ⁊ ip̄o iure: propoſita etiam rei vene. vt. ff. eo. l. lineam in fi. i. reſpon. ⁊. l. plau

cius. ⁊. C. eo. l. ij. iam ergo non eſt queſtio an heres poſſit retinere falcidiam invna re. nam non poteſt vt in. d. l. plaucius. Sed aliud quando quis legat partem bonorum tunc enim ſuccurritur heredi ſiue rerum partes ſiue eſtimationeꝫdare maluerit. vt. ff. de le. i. non amplius. §. i. accur.¶ Et cum queſitum. Si plures fuerint inſtituti quilibet in ſua parte poteſtfalcidiam detrahere licet portio alterius coheredis non fuerit grauata. h. d. are.o ¶ Et cum queſitū. facit. ff. e..l. in ſingulis. accur.p ¶ Super modum .i. ſupraquartam. accur.q ¶ Minuunt. al̓s minuatur⁊ ſic remanēt ei tres vncie queſunt qͣrta tocius aſſis. accur.r ¶ Quia is .ſ. Seius. accur.g ¶ Quartā ꝑtē .i. tres vncias.t ¶ Pꝫ. hoc īterrogatiue lege⁊ poſtea rn̄de. Et placuit ⁊c̄.u ¶ Retinere .ſ. quartaꝫ ꝑtemſue partis quaꝫ iure hereditario hꝫ: nō aūt datum cā adimplende conditionis ſibi ab aliquo īputabit ſibi in quartamniſi in ſtatu libero eſſet datum⁊ de pecunia hereditaria de qͣei dare permittitur. vt. ff. e. idautē. ⁊ de don. cau. mor. l. qd̓ſtatuliber. Item nec legatuma coherede relictum ſibi imputet. ut. ff. eo. in quartam niſi teſtator hoc cauerit. vt. ff. eo qd̓autem .i. reſpon. ⁊. §. marcellus.Quātitas autē. In rōelegis falcidie cōſideratur quantitas patrimonij: que erat tempore mortis teſtatoris. nec augmentum nec diminutio contingens poſtea. ⁊ ante aditamhereditatem legatarijs nocetvel prodeſt. h. d.x ¶ Quantitas. morti. sͣ. d̓ le..§. ſi peculiuꝫ. contra. So. ibiremanet ſeruus quaſi peculijdominus.y ¶ Legauerit .ſ. tres ꝑtes hereditatis. ⁊ quarta remanet itaꝙ non habet locum falcidia qꝛ.c. habebat in bonis. vt. sͣ. dictum eſt.z ¶ Ex diuerſo. legata dentur.al̓s de hoc locum habet quādores hereditarie non legate perierint. ſi aūt legate pereant diſtingue aut erant pondere numero vel menſura: ⁊ tunc idē quod hic dicitur autnon: ⁊ tunc aut incertum vtputa hominem: ⁊ tunc idē quod hic. aut īcertū ex certis: vt vnum de ſeruis ſuis: ⁊ tunc ſi omnes pereant legatarij damnū eſt. vt. ff..e. in ratione. §. diligenter ⁊. §. incertum. aut penitus certa vt ſtichus: ⁊ tūc peritgatario. vt. sͣ. de le. §. ſi res legata.a ¶ Nec ea res. rn̄det tacite obiectioni quaſi diceret nonne erit iniquum compelli adire ⁊ nō lucrari ⁊ ita damnum ſentire.b ¶ Paciſci .i. aliquid oportet eos dare heredi vt adeat. Et ita nota ꝙ non peroīa etiā hodie ſunt exequata fideicōmiſſa legatis. nam fideicommiſſarius compellit heredem ſcriptū adire ⁊ nihil ei dat. vt. jͣ. ti. i. §. ſed ſi recuſet. ſed illud eſt īgeneralibus fideicō. hoc in ſpecialibus.Cum autem. In rōne legis falcidie primo deducit̉ es alienū funeris īpēſa ⁊ precia ſeruorū. ⁊ de reſiduo quarta ꝑs legatorū ⁊ ſi plus eſt legatū ꝙͣ ſint patrimonij vires id primo deducitur: poſtea patrimoniū defalcat̉. h. d. are.c ¶ Alienū. ēt qd̓ ipſi heredi debebat̉ tꝑe mortis: lꝫ cōfuſione ſit factum īdebituꝫvt. ff. e. ꝗ fundū. ⁊. C. e. l. irritū. niſi expreſſe ꝓhibeat. vt. ff. e. ſi d̓bitor creditorē.d ¶ Funeris. nō monumenti. vt. ff. e. l. i. §. fi.e ¶ Seruorum. mos erat antiquitus vt qui ſeruos nō habebat vnum vel plures emeret qui honoris cauſa funus teſtatoris pileati antecederēt quo facto ſtatiꝫintelliguntur manumiſſi. ⁊ ſic illorum manumiſſorum detrahitur precium. ⁊facit ad hanc poſitionem. C. de la. liber. tollen. §. ſed ⁊ qui domini. Uel dic ꝙ teſtator alicui. x. legauit vt alienum ſeruum redimeret legatarius ⁊ manumitteret. de hoc .n. legato non detrahitur falcidia niſi de eo quod ſupereſſet forte facta emptione. vt. ff. de fideicom. liber. l. decē. ⁊. ff. eo. ſed ſi non ſeruus. Si autem vt ſuum proprium legatarius manumitteret. ⁊ tunc nullam patitur falcidiam legatarius: ⁊ ita hec precia deducunt̉ vt falcidiam nō patiant̉. vt. ff. eodē. fi