SecūdusDe legatis

3 5

nis ꝑpēſumª modū ex ipſius tenore ꝑfectiſſime accipere poſſibile eſt.Sꝫ nō vſqꝫ ad eāᵇ cōſtitutionēſtandū eē exiſtimauimus. cū .n. antiꝗtatē inuenimus legata ꝗdē ſtricteᶜꝯcludētē fideicōmiſſis aūt q̄ ex voluntate magisᵈ deſcēdebant: defunctoꝝ pinguiorē naturaꝫ indulgētē:neceſſariū eē duximus oīa legata fideicōmiſſis exequariᵉ vt nulla ſit inter ea differētia: ſed qd̓ deeſtᶠ legatis: hoc repleat̉ ex natura fideicommiſſoꝝ: ⁊ ſi ꝗd ampliꝰᵍ ē in legatisꝑ hoc creſcat fideicōmiſſi natura.Sꝫ ne in primis legū cunabulisˡꝑmixte de his exponēdo ſtudioſisadoleſcētibꝰ quādā introducamusdifficultatē oꝑep̄ciūⁱ eē duximus interimᵏ ſeꝑatiꝫ pͥus d̓ legatisⁱ: ⁊ poſtea d̓ fideicōmiſſis tractare: vt natura vtriuſqꝫ iuris cognitaᵐ facilepoſſint ꝑ mixtionē eoꝝ eruditiⁿ ſubtilioribꝰ auribꝰ acciꝑe. ¶ Nō ſolūaūt teſtatoris: vel heredis resº: ſedēt alienaᵖ legari pōtq: ita vt herescogat̉ redimereʳ eā ⁊ p̄ſtare: uel ſieam non pōt redimere pōt eſtimationē eius dare. ſed ſi talis res ſit cuius cōmertiumᵗ non ē nec adipiſcipoteſt nec eſtimatioᵉ eius debetur:veluti ſi campum martianum velbaſilicasʸ: vel templa: vel que pu-

blico vſui deſtinataᶻ ſunt legauerit.nam nullius momenti talelegatuꝫeſt. Ꝙ autē diximus alienam reꝫpoſſe legari ita intelligendum eſt ſidefunctus ſciebat alienam rem eſſenon ſi ignorabatª. forſitan eniꝫ ſi ſciuiſſetᵍ alienam rem eſſe non legaſſet: ⁊ diuus pius reſcripſit ⁊ veriꝰeſt ipſum qui agit .i. legatariuꝫ probare oportere ſciuiſſe alienam remlegaſſe defunctum: non heredeꝫ ꝓbare oportere ignoraſſe alienaꝫ: qꝛſemper neceſſitas probandi incumbit illi qui agitᵇ. ¶ Sed ⁊ ſi rem ſuam obligatam creditori aliquis legauerit neceſſe hꝫ heres luereᵉ eaꝫ:⁊ in hoc quoqꝫ caſu idē placet ꝙ inre aliena vt ita demū luere neceſſehabeat heres ſi ſciebat defunctꝰ reꝫobligataꝫ eē ⁊ ita diui ſeuerus ⁊ antoninus reſcripſerūt. ſi tamē defunctus voluerit legatariū luere ⁊ hocexpreſſerit non dꝫ heres eam luere.¶ Si res aliena legata fuerit: ⁊ eiꝰrei viuoᶠ teſtatore legatariꝰ dn̄s factus fuerit: ſiquidē ex cauſa emptionis ex teſtamēti actōe p̄ciū ꝯſeꝗᵍ p̄t:ſi vero ex cā lucratiua veluti ex donatiōe vel ex aliaʰ lucratiua ſimili cāagere non poteſtˡ. nam traditumᵏ ēduas lucratiuas cauſas in eundemhominemⁱ ⁊ eandem rēᵐ ꝯcurrere

vna tm̄ actio. ſcꝫ ex teſtamento: ⁊ vna exceptio cōpetit vt ſi lego debitori liberationē. vt. ff. de tib. lega. l. ꝙ mihi ⁊. ff. vt in poſ. le. §. ſi debitori.Si aūt ſit res aliena due tm̄ cōpetāt .ſ. ꝑſonalis ⁊ hypothece: vt. C. cō.deleg. l. i. nō tn̄ oībus agit .i. actiōe in rē. ⁊ ex teſtō ſed vna quā elegerit.vt. ff. de le. ij. cū filius. §. varijs. Sꝫ ſi legatariꝰ ſit dn̄s qual̓r perſonaliaget. vt. jͣ. d̓ act. §. ſic itaqꝫ: rn̄. ratiōe poſſetvt. ff. de triti. l. ij.Perpēſuꝫ .i. delibej. Accur.b ¶ Ad eā .i. nō fuimusꝯtēti. sͣ. dicta cōſtōne immo ⁊ aliā fecimꝰ cōtraiſtā ⁊ eādē materiam. ut.C. cōia dele. l. ij. primatn̄ remouet dr̄iaꝫ qͣtuogenerū legatorum .ſ. iquo erat dr̄ia inter ſe. ſecūda v̓o remouet dr̄iaꝫinter legata ⁊ fideicōmiſc ¶ Stricte .i. ſtricto iuſa. accur.re ſic vt ex teſtō tm̄ debeantur. vt. jͣ. de fideicō.heredi. §. preterea. accu.d ¶ Magis .ſ. ꝙͣ legata. vt ab inteſtato etiamdebeāt̉ vt. jͣ. de fideicō.he. §. preterea. vel dic exvolūtate magis ꝙͣ ſolēnitate teſtamenti.a ¶ Exequari. quāturad ſnīam ⁊ tractatū nōquātū ad verba. naꝫ nōdicit̉ legataria libertasvel hereditas lꝫ fideicōmiſſaria appellet̉. Itenꝓpter legatum n̄ cogit̉ꝗs adire ſed ꝑ fideicom.vniuerſale ſic ut. jͣ. ad. l.fal. §. ex diuerſo ⁊. ff. adtrebe. qꝛ poterat. ⁊. .jͣ. defideicōmiſſa. heredi. §. ſꝫſi recuſet. accur.¶ Deeſt. in tribus enīdeeſt. vt. jͣ. e. §. poſt mortē. ⁊ jͣ. de fideicō. hereu. re. ꝑ fidei. re. in prin cipio.§. preterea. ⁊ jͣ. deUmplius .ſ. vt ex neceſſitate dentur qd̓ nō erat in fideicō. ut. jͣ. de fideicō. here. in principioh ¶ Sed ne cunabilis .i. hoc uolumine vt. sͣ. e. in pemio circa medium.i ¶Opereprecium .i. pulchrum videt̉ ut dicit̉ in ſaluſtio.Interim .i. anteꝙͣ veniamꝰ ad illā ꝯſtitutionē vbi tractāt̉ cōia eoꝝ.l ¶ De legatis. ut hoc titulo ⁊ duobus ſequētibus .ſ. de fidei com. hereditati. ⁊ alio ibi proximo titulo.m ¶ Cognita .ſ. ſeparatim.ij ¶ Eruditi. ſic. sͣ. de iuſti. ⁊ iu. §. his generaliter.um. Etiā res aliena pōt legari ⁊ heres tenet̉ eaꝫ redimereſi potꝰ⁊ ſoluere: aīs tenet̉ eſtimationē preſtare. Et hoc verū ſi teſtatorſcit eſſe rem alienā ⁊ agenti incūbit onus ꝓbandi. h. d. arti.b ¶ Res. ⁊ in his nil refert ſi ſciuerit hoc defunctus ut. jͣ. e. §. ſi quis remſuam. ⁊. ff. de le. ij. unum ex familia. §. ſi quis rem ſuam. Item de re cōilegata ẜm Io. ut. ff. eo. l. v. §. i. ⁊. ij. ſed certe ibi nō ualet legatum niſi ꝓea parte pro qua non eſt error.p ¶ Aliena. etiā hoſtium. ut. ff. eo. etiam ab omnibus. §. etiam ẜm Io.Item ab hoſtibus capta. ut. ff. eo. ſeruus ab hoſtibus ⁊. l. Id quod.Poteſt. ſic ⁊ sͣ. de iuſti. ⁊ iure. §. is igitur.f ¶ Redimere. ſpeciale propter preceptum teſtatoris ſic. ff. com. diui. l.cōi diuidūdo. §. fi. regulariter cōtra. ut. C. de cōtrahen. emp. inuitum.6 ¶ Redimere. vllo modo: quia nō vult vēdere: uel ſi poteſt tn̄ nimiuꝫpent ꝓ precio ut. ff. e. nō dubiū. §. fi. ⁊ de leg. i. apud iulia. §. conſtat. ac.t ¶ Cōmercium .i. non poteſt ſuper ea re contractus haberi.ij ¶ Adipiſci. paſſiue accipit̉. accur.f ¶ Eſtimatio. ſi apud eos nullum eſt commertium uel etiam eſt ſed cuꝫgrandi difficultate nō ualet legatū ut hic ⁊. ff. e. l. apud iuli. §. fi. niſi teſtator uoluerit contrariū manifeſte. ut. ff. e. ſi quis inquilinos. ⁊ niſi in aliocaſu. ut ſi liber homo legetur qui fuerat redemptus ab hoſtibus. quocaſu a pignore eximitur. ut. ff. eo. ſenatus. §. fi. Si autem commerciumeſt in cōmuni: ſed non eſt ei .ſ. a quo relinquitur ualet ut ipſum detur ueleſtimatio. ut. ff. e. l. mortuo boue. §. labeo. ij. rn̄. ⁊ ſic intel ligitur. ff. e. ix.l. ſed ſi res. Si aūt tantū ei non eſt cui preſtare dꝫ ſi propter ſuum delictumte diuerſitatē: ut ī iudeo ⁊ mācipio chriſtiano. ut. C. ne iude.

chri. mā. l. i. non valet nec eſtimatio datur. ut. ff. de leg. ij. mortuo boue. §. labeo .i. rn̄. ⁊ de verb. obl. multum intereſt. ſed propter ſtatus cōditionē vel corporis vicium. vt qꝛ ſeruo milicia cōtracto leget̉ ſtipendium curſoris: ſi teſtator ſcitvicium ineſſe datur eſtimatio al̓s nō vt. ff. de leg. iij. in fideicō. §. ſi ſeruo alieno⁊. ff. e. ſi filiuſfamilias. §. ſi quid alicui.y ¶ Baſilicas. baſilis grece latine domus regis dicit̉.z ¶ Deſtinata. ut via publica.a ¶ Ignorabat. que ignorantia nocet. niſi coniuncte perſone ſit relictum. vt. C. eo. cumaliena. ⁊ niſi cum relinquit̉ libertas ſeruo alieno: ut. ff. de fideicō. lib. Pau. rn̄det. quid ſires legata fuerit euicta? reſpō.ſi inſpecie non tenet̉ heres deeuic. vt. ff. de euic. l. heres. ⁊. ff.de le. i. ſi a ſubſtituto. §. heres.ſed ſi in genere ſiue extraiudiciuꝫ: ſiue in iudicio tradita fuerit legatario non ſtipulanti deeuictiōe agit ac ſi nihil ſibi datum eſſet. ſi eſt extraneus. ſcilicet iſte legatarius ut. ff. de le. i.l. ſi domus. §. i. ⁊. l. non quocunqꝫ. ⁊ de le. iij. qui concubinam. §. ſi heres. ⁊. ff. de euic.heres. Si de coniunctis eſt legatarius. ut ſi vni de fratribuseſt prelegatum non agit ne creſcat inuidia inter eos vt. C. debo. qꝫ lib. cum oportet. ⁊. ff. deleg. ij. cū pater. §. euictis. Sedſi omnibus eſt prelegatū: omnes agunt ſiue diſtributio prelegatorum fuerit per iudicemfacta ſiue per partes. ſi autema teſtatore excipiendo ſeruantnon agendo vt. C. commu.vtriuſqꝫ iudi. l. ſi fratres. ⁊ deleg. ij. cum pater. §. euictis.b ¶ Si ſciuiſſet. ſcilicet eo caſuquo ignorauit.c ¶ Uerius eſt ut. ff. de proba. verius. ⁊. C. de rei vendi.res ⁊. C. de eden. qui accuſarejͣ. de īterdi. §. cōmodū. C. de acti. ⁊ oblig. l. negātes ⁊. C. de ꝓba. actor.volunt ⁊. C. de excepti. ſi ꝗdeꝫ.d ¶ Qui agit. niſi qui neget ius ⁊ niſi preſumer ius pro actore tūc ꝓbat reus nezans vt. ff. de ꝓba. ex ea parte. ⁊. ff. de dona. inter vi. ⁊ vxo. ꝗntus.ed ⁊ ſi rem ſuamm. Heres tenet̉ luere rem teſtatoris alteri obligatam ſi teſtator ſciuit eſſe obligatam: niſi probetur de contraria uolūtate teſtatoris. h. d. Areti.¶ Luere. Tribꝰ cauſis luit heres ſi ſciebat teſtator rem eſſe. obligatam vt hicItā ſi ignorabat ſed reliquit cōiuncte perſone. ut. C. de fideicom. liber. obligata. al̓s eſt. l. predia vel ſi ꝓ tāto erat res obligata quantum valet vel pro maiori ſumma. ut. ff. qe leg. i. ſi res obligata.¶ Si res aliena. Si legatarius factꝰ fuerit dn̄s rei legata ex cauſa lucratiuanon debetur legatū: ſecus ſi ex cauſa oneroſa. h. d. are.f ¶ Uiuo. i. ⁊ ſi poſt mortem ut. jͣ. eo. §. ſi cui.g ¶ Conſequi. No. caute dicit conſequi. nam precium petere non poteſt ſed reque tm̄ eſt in obligatione ẜm nos. eſtimatio tamen datur propter defectum rei.ut. C. de uerbo. oblig. ſi ſeruum. §. effectus. ſed contra nos eſt. ff. de leg. iij. l. ſires mihi. rn̄. ibi propter defectum iuris petendi: ex preſumpta voluntate defūcti rem legatam legatarius amiſit: ſed h̓ non ex voluntate defuncti amiſit emēdo. Quidam tamen dicunt eſtimationem eſſe in obligatione. ut. ff. de condi.furti. in re furtiua. §. ſed vtrum in fi. Et no. quatuor caſus quibus peto id quodhabeo. Primus eſt vbi res mihi data poteſt auferri ut. ff. de ſolū. ſi rem. ⁊ l.qui res .i. rn̄. Item ſi habeo ex alia cauſa ꝙͣ debeam habere. ut quia non videarhabere cum precium abſit ut hic. Item ſi aliquid iuris rei deeſt adhuc tradendum eſt. ut. ff. de ſolu. etiam ⁊ de uerbo. obli. iul̓. §. fi. Item ſi res deterior eſt dolo dantis ex cauſa ſtricti iuris datur de dolo lꝫ habeam rem. ut. ff. de dolo. ⁊ eleganter. §. non ſolum. ſed in bo. fi. agitur ex primo contractu. ut. ff. de con. l. iij.§. ſi res.h ¶ Ex alia. ut legati: ut. ff. man. ſi hereditatem. nō dotis promiſſione. ut. ff. deacti. ⁊ obli. l. ex promiſſione dotis. accur.i ¶ Non poteſt. etiam ſi in ſua poteſtate eſſe deſinit ut. ff. de lega. ij. l. meuius.§. duobus.k ¶ Traditum a iure. ut. ff. de ac. ⁊ ob. oēs. ⁊. ff. e. ſi ſeruus le. §. ſtichum. ac.¶ Hominē. ff. e. l. ſi ſeruus. §. i. cōtra. Sol. ibi ꝑ obliquū currūt: nō directo uthic. ar. ff. de uul. ſubſtitutione que liberis. §. fi. accur.priuci.m ¶ Rem .i. ſpēm aliud ſi quantitatem ut. ff. de le. ij. l. ticio ſeio. ij

1e iij