Liber.

ꝯſtitutionēª tā eꝗſſimamᵇ ⁊ nobilēᶜſcripſit cuiꝰ tenorē ſi obſeruauerinthoīes licet eis adire hereditatē: ⁊ ītantū teneri īquātū valere bona hereditatis ꝯtingit: vt ex hac cā neqꝫdeliberationis auxiliū fiat eis neceſſariū: niſi omiſſa obſeruatione nr̄ecōſtitutionisᵇ ⁊ deliberandum exiſtimauerint: ⁊ ſeſe veteri grauaminiᵉ aditionis opponere maluerint.¶ Itē extraneus heres teſtamētoinſtitutus aūt ab inteſtato ad legitimāʳ hereditatē vocatus pōt aūt ꝓherede gerēdo vel ēt nudaᵍ volūtate ſuſcipiēde hēditatis heres fieri.Pro heredeʰ autē gerere ꝗs vr̄ firebꝰ hereditarijs tanqͣꝫ heres vtat̉vēdēdo res hēditarias: aut p̄diacolēdo locandoue: ⁊ quoquo modo ſi voluntatē ſuaꝫ declaret re vl̓verbo de adeunda hēditate: dummodo ſciat eū in cuius bonis ꝓ herede gerit teſtatū īteſtatūue obijſſeᵗ:⁊ ſe ei hēdēᵏ eē. pro herede eniꝫ gerere eſt pro dn̄oˡ gerere. veteres .n.heredes pro dn̄is appellabāt. ſicutaūt nuda voluntate extraneus heres ſit: ita contraria deſtinationeᶠſtatim ab hē̓ditate repellit̉. ¶ Eūqui ſurdus vel mutus natus eſt vl̓poſtea factus nihil prohibet pro herede gerere ⁊ acquirere ſibi heredi

tatē ſi tamē ītelligitⁿ qd̓ agit.¶ De legatis.Oſt hecº videamus de legaE tis: que parsᵖ iuris extra propoſitāq ꝗdē materiā videtur. nā loꝗmurʳ de his iuris figurisⁱ ꝗbus ꝑvniuerſitatē res nobis acꝗruntur.Sꝫ cū oīnoᵗ de teſtamentisᵛ ⁊ d̓ heredibusᵉ qui teſtamento inſtituunt̉locuti ſumus: non ſine cauſa ſequētiʸ loco poteſt hec iuris materia tractari. ¶ Legatumᶻ itaqꝫ eſt donatio quedaꝫª a defuncto relicta ab herede preſtanda. Sed olim quidemerant legatorum genera quatuor:per vendicationem: per damnationem finēdi modo: ꝑ preceptionē.Et certa q̄dā verbaª cuiqꝫ generi legatoꝝ aſſignata erāt per que ſingula genera legatoꝝ ſignificabantur:Sed ex conſtitutionibꝰʰ diuoꝝ pͥncipū ſolennitas hmōi verboꝝ penitus ſublataᶜ ē. Nr̄a aūt cōſtitutioquā cum magna fecimus lugubrationeᵉ defunctoꝝ voluntates validioresᶠ eē cupiētesᵍ: ⁊ non verbisſed voluntatibus eorū fauentes diſpoſuit: vt oībꝰ legatisᵖ vna ſit naͣʸ⁊ ꝗbuſcūqꝫ verbisᵏ aliquid relictuꝫſit liceat legatarijs id perſequi: nonſolū ꝑ actiōes ꝑſonalesⁱ ſꝫ ēt ꝑ ī rēᵐ⁊ ꝑ hipothecariāⁿ. cuius cōſtitutio

ſancimus. §. ex omnibus. ⁊ hoc facto inuentario. ſi retes ſunt infra tresmenſes: ſi abfuerunt intra annale ſpacium vt.imus. §. ſinautem dubius ⁊. §. ſi in locis.a ¶ Cōſtitutionē. ut de iure deli. ſancimus.b ¶ Equiſſimam. quantum ad tractatum.c ¶ Nobilē. quātum ad ſnīaꝫ.d ¶ Cōſtitutiōis. q̄ de cōpoſitione dicti inuētarij loquit̉.e ¶ Grauamini. ſed quod eritgrauamē: rn̄. tenebit̉ īſolidū obus creditoribus: ⁊ legatarijsetiā ſi excedāt menſuram hereditatis vt. C. de iure deli. l. fi..§. ſi v̓o poſtꝙͣ. ſi āt petijt tempus ad deliberādum ⁊ fecit inuentariū creditoribus quidemtenet̉ inſolidum. ſed de legatisdetrahit falcidiā ſiue adierit hereditatem infra deliberationistpͥs ſiue nō recuſauerit: ſed ſi n̄feciſſet inuentariū oībus inſolidum teneret̉ vt. C. de iure delib. l. fi. §. ſi autem hoc aliꝗs. ⁊.§. ſi ꝗs autem.xeres dicit adire hereaime geredo ſe pro herede in aliquo actuvel nuda volūtate vel re vel d̓bis declarata ⁊ ita pōt repudiare dūmō ſciat hereditatem ſibidelatam ꝙͣuis ſit mutus. h. d.vſqꝫ in finem. Aretinus.¶ Itē ad legitimā .ſ. iure ciuili aliud iure p̄torio tunc .n. neceſſe hꝫ corā pretore agnoſcerevt. C. d̓ iure deli. l. puberē ⁊. l.ſuū. ⁊. C. ꝗ ad bono. poſ. l. vl¶ Nuda. oꝫtn̄ ꝙ extrinſecudeclaret̉. ſi ꝗd ergo pro heredevel ut heres geſſit vt h̓ dic̄ tūcvoluntatem illam declarat niſi ꝓteſtet̉ ſe nō vt heredē facere vt hic ⁊. ff. de acqui. here. l.pro herede in prin. ⁊ l. gerit.ſed cōtra id qd̓ dicit nuda voluntate eſt. C. de iure delib. l.potuit. ſed certe eſt neceſſariavolūtas ⁊ actꝰ ſi ab actu īcipias vt ibi facit: ſic ⁊ al̓s. ff. d̓ acꝗ. poſ. quēadmodū.h ¶ Pro herede .i. factis ipſis gerendo pro herede.i ¶ Obijſſe. al̓s niſi hoc ſciat nō preiudicat ſibi aditio. nā non videtur adire vthic. ⁊. ff. de acqui. here. ſi is ad quē ⁊. l. eum qui duobus.k ¶ Heredē eſſe. etiam pure. nā ſi ſub cōditione nō pōt ante exiſtentem conditionem adire vt. ff. de acqui. here. is ꝗ heres. Sūt ⁊ alia neceſſaria .ſ. ut ſit liber ⁊ſui iuris ꝗ adit al̓s nō poterit adire niſi iuſſu patris uel dn̄i precedente. vt. ff. ecſi quis mihi. §. iuſſum. ⁊. l. quotiens. Itē oꝫ ꝙ ſit cōpos mentis ut in fi. huiusti. Itē. ꝙ ſit maior. xiiij. annis. al̓s nō pōt adire ut. C. de iure deli. potuit ⁊. l. ſiinfanti. Itē ꝙ ſciat mortuū eſſe teſtatorem. al̓s nō pōt adire ut. ff. de acqui. here. is qui heres. §. ſi quis dubitet ⁊. l. qui hereditatem. ⁊. l. neminem. ⁊. l. qui ſuperſtitis. Itē certus de cōditione teſtatoris eſſe debet. ut. ff. de acquiren. here. heres. §. fi. ⁊. l. ſequen. accur.l ¶ ¶ Pro domino. vnde herus .i. dominus. ut. ff. ad. l. aquil. item mela. §. lexaquil. Item dicunt theutonici heri. i. domini.m ¶ Deſtinatione. dūmō ⁊ hoc actu extrinſeco declaret̉. argumētum tn̄ cōtra..ff. de pecu. le. l. nō ſtatiꝫ.¶ Intelligit. nō ergo demēs uel furioſus.¶ De legatis Dic ꝙ tex. cōtinuat iſtam rubricam.c. Totus iſte titulus diuiditur pͥncipaliter in quinqꝫ ꝑtes. Primo cōtinuat ſe ad precedentia. Secundo ponit diffinitionem legati. Tertio recitat quot genera legatorū olim erāt. Quarto illud corrigit. Quinto incipit tractare materiam legatorum. Scd̓a ibi. legatum. Tertia ibi. ſed olim.Quarta ibi. natura aūt. Quinta ibi. non ſolū aūt. Et illa quinta ſuo loco ſuldiuidit̉. ⁊. h. d. in ſūma. Ex cauſa licet mutare ꝓpoſitum vel ſic. ex cā licet immiſcere in vna materia aliā materiā lꝫ nō ſit oīno ſimilis: dummodo vna materia tranſeat ⁊ cōformitatem habeat cū alia materia. h. d. areti.o ¶ Poſt hec .ſ. que diximus. sͣ. de teſta. or. hucuſqꝫ.p ¶ Pars .ſ. q̄ eſt circa legata ⁊ lōga eſt ut patet. ff. ꝑ multas rubricas.Propoſitam. sͣ. per quas perſo. nobis acqui. §. finali.r ¶ Loquimur .i. locuti ſumus. ⁊ ſic tp̄s ꝓ tēpore ponitur. ut. C. de infa. ſi poſſidoniū. vel loquimur .i. loqui debemus ſi materiaꝫ precedentem poſequeremurſic in autē. de cōſangui. ⁊ affinita. §. ſi igitur coll̓. v.g ¶ Figuris .i. partibus uel formis q̄. iiij. ſunt per ſucceſſionem ciuilē: per pretoriam per arrogationem: ⁊ ꝑ adictionē conſeruande libertatis cauſa ut. sͣ. perquas perſo. nobis acqui. §. fi.

t ¶ Oīno .i. diligētiſſime. v ¶ Teſtis. ut. sͣ. de teſta. ⁊ tribꝰ ſeq̄nti. ti.x ¶ Heredibus vt. sͣ. de here. inſti. vſuqꝫ huc.¶ Se quēti. qꝛ nec debent̉ niſi in teſtamēto relicta ⁊ poſt heredis inſtitionē: ſed hodie contra in vtroqꝫ vt. jͣ. de fideicō. heredi. §. preterea. ⁊ .jͣ.eo. §. ſed non vſqꝫ ⁊. §. ante.atum. Diuidit inſeprepres. Primo ponit̉ qual̓r diffiniatur legatū. Scd̓o quoterant olim genera legatorum. Tertio qualitervnū quodqꝫ genus legatorum fiebat ſiue erantcerta verba aſſignata.Quarto qualiter dictaverborum ſolennitas.eſt hodie ſublata. Quinto qualiter per Iuſtinianum omnes iſti modi legandi: vel omnia genera legatorum ſunt redacta ad vnam naturam.⁊ legatarijs datur ius ꝓſequendi legata alterode tribus modis. Sexto remouet differentiaꝫque erat inter legata ⁊ fideicommiſſa ⁊ adequat.Septimo reſpondet cuidam tacite obiectioni.Secunda ibi. ſed olim.Tertia ibi ⁊ certa quedam. Quarta ibi: ſꝫ exconſtitutionibus. Quiīta ibi noſtra. Sexta ibi.ſed non vſqꝫ. Septimaibi. ſed ne in primis. ⁊hoc dicit ī ſumma. Antiqua ſolēnitas uerborūque olim in legatis obſeruabatur eſt hodie ſublata ⁊ in legatis potiusvoluntas ꝙͣ verba ſpectatur. Item in omnibꝰlegatis vna natura īponitur: hn̄tqꝫ legatarijbus actionibꝰ. Itē legata fideicōmiſſis ſunt adequata. are.ius ꝓſequendi legatū triz ¶ Legatū ſic. ff. e. l. legatū. ſed aliter diffinitur. ut. ff. e. legatum.a ¶ Quedā donatio. ſunt .n. tres donationes. ut. ff. e. l. i. ⁊ differt hec adonatione cā mortis ut diximus. sͣ. de dona. §. i. in fi. §. Iteꝫ a donatione inter viuos cū legatū reuocari poſſituſqꝫ ad mortē. ut. ff. de adimen.le. l. iij. in fi. ⁊. l. iiij. ſed in donatione inter viuos non eſt ita ut. sͣ. de dona. §. ſunt ⁊ alie. Itē differūt ab hereditate cū hoc ſingulare ⁊ ſine onereſit: illud v̓o vniuerſale ⁊ cū onere ut. ff. eo. nā ſi hereditatem. ⁊ argumētum. ff. de eden. quedam. §. nihil.a ¶ Quedā verba. vt ſi dicat̉ legatario vendica tibi rem talē: vel heredi dicat dāno te illū ere alieno liberare. ut. jͣ. e. §. ſed ⁊ tale. Item ſi ſic dicat ſinite illum habere talē rem. Itē ſi dicat vni heredum ꝑcipito rem illā. i. ante partē capito. ut. ff. e. ſi a pluribus.b ¶ Conſtitutionibꝰ. quas non habemus.c ¶ Sublata. eſt .ſ. dudum retro.d ¶ Cōſtitutio. C. cōia de lega. l. i.¶ Lugubratione .ſ. vigilatione maxime nocturna. nam ẜm philoſophos luna dicitur habere radios lugubres ſꝫ ſol claros ſic in auc. vt indi. ſine quoquo ſuffra. in prin.f ¶ Ualidiores. interdū non eſt volūtas validior ſcriptura. ut. ff. de uſufru. le. l. ſi alij. ⁊. ff. de ſupͣ. le. l. labeo. ⁊ facit ad hoc qd̓ in tex. dicit̉ .ſ. ꝙvolūtas ſit validior ſcriptura. qd̓ eſt uerū ut. ff. de leg. ij. l. cuꝫ pater. §.cū īperfecta. ⁊ de le. i. l. iiij. ẜm Io. ⁊ hoc niſi ſit impoſſibilis uel ꝓbroſavt. jͣ. eo. §. fi. uel inepta vt. ff. eo. l. ſeruo alieno. §. fi.z ¶ Cupientes. quo ad uerba ſolēnia.h ¶ Legatis. id eſt oī generi legatorū.i ¶ Natura. quantuꝫ ad hoc vt debeant̉: ſunt tn̄ quedam fauorabilioraalijs vt. jͣ. de obli. que ex qua. contrac. §. fi.k ¶ Uerbis. aptis tn̄ ad hoc. ut. ff. de cō. pecu. qui aūt in fi. ⁊. l. ſequēti.l ¶ Perſonales .ſ. ex teſtamēto.m ¶ Per in rem .i. per rei vendicationem. nam recta via tranſit dominium in legatarium rei legate. ut. ff. de fur. l. a ticio.n ¶ Hypothecariā .ſ. in rebus alijs q̄ fuerūt defuncti: ⁊ no. ꝙ ſi legatum ſit in ſpecie ⁊ ſit res teſtatoris competunt ille tres actiones ſi in genere ut ſeruum competunt due .ſ. teſtamēti ⁊ hypothecaria. ſed in caſu