Liber

⁊ cum hereditarijs ſeruis eſt teſtamēti factioª: nondūᵇ enī adita hereditas ꝑſone viceꝫ ſuſtinet: nō heredis futuri ſed defūctiᵉ: cū etiā eiusqui in vtero eſt ſeruus recteᵇ heresinſtituit̉. ¶ Seruus aūt pluriū cuꝫquibusᵉ teſtamēti factio ē: ⁊ abᶠ extraneo inſtitutꝰ heres vnicuiqꝫ dominoꝝ cuius iuſſuᵍ adierit pro portione dn̄ij acꝗrit hereditatē. ¶ Etvnū hoīeꝫ ⁊ plures vſqꝫ in īfinitūquot ꝗs heredes velit̓ facere licet.¶ Hereditas plerūqꝫᵏ diuiditur īxij. vncias queˡ aſſis appellationeᵐꝯtinent̉. habēt enī he partesª propͥa nomīa ab vncia vſqꝫ ad aſſemvtputa ſextūsº ſextansᵖ quadransqtriensᶠ quinquūsᶠ ſemisᵗ ſeptunsᵛbesᵉ dodransʸ dextrāsᶻ deunsª asᵇ.Nō aūt vtiqꝫ ſemꝑ. xij. vnciaseē oportet. nā tot vncie aſſem efficiūt quot teſtator voluerit ⁊ ſi vnūtm̄ ꝗs ex ſemiſſe: v̓bi gr̄a heredemſcripſerit totusᶜ as in ſemiſſe erit.Neqꝫ enī idē ex ꝑte teſtatꝰ ⁊ ex ꝑteīteſtatꝰ decedereᵍ pōt niſi ſit milesᵉ:cuius ſola volūtas in teſtando ſpectat̉. Et ex cōtrario poteſt quis īquātaſcūqꝫᶠ voluerit plurimas vncias ſuā her̄ditatē diuide̓. ¶ Sꝫ ſiplures inſtituantur heredes: ita demū in hoc caſu partiū diſtributioˢneceſſaria eſt ſi nolit teſtator eos ex

equisʰ ꝑtibꝰ heredes eſſe. ſatis enīꝯſtat nullis partibꝰ noīatis ex eꝗspartibus eos heredes eſſe. ¶Partibus aūt in quorūdam ꝑſonis expreſſis ſi quis alius ſine parte noīatus erit: ſiꝗdē aliqua pars aſſis deerit ex ea parte heres ſit: ⁊ ſi pluresſine parte ſcripti ſunt omnes in eādē partē cōcurrunt. ſi v̓o totus ascōpletus ſit in dimidiaꝫᵏ ꝑteꝫ vocāturⁱ: ⁊ ille vl̓ illi oēsᵐ ī alteraꝫ partēdimidiam. nec intereſtⁿ primusan medius an nouiſſimus ſine ꝑteheres ſcriptus ſit. ea enī pars dataintelligit̉ que vacat. ¶ Uideamꝰſi pars aliqua vacet. Nec tamē ꝗſqͣꝫ ſine parte ſit heres inſtitutus ꝗdiuris ſit: veluti ſi tres ex quartis ꝑtibus heredes ſcripti ſunt: ⁊ cōſtatvacantem partem ſingulis tacitepro hereditaria ꝑte accedere: ⁊ perinde haberi ac ſi ex tertijs ꝑtibꝰ heredes ſcripti eſſent. l̓ Et ex diuerſo ſi plures heredes ſcripti in portionibꝰ ſint tacite ſingulis decreſcere incipiūt. verbi gr̄a vt ſi quattuorex tertijs ꝑtibꝰ heredes ſcripti ſintperinde habeant̉ ac ſi vnuſꝗſqꝫ exquarta ꝑte ſcriptus heres fuiſſet: ⁊ſi plures vncie qͣꝫ. xij. diſtribute ſūtis qui ſine parte inſtitutꝰ eſt qd̓ dipōdioᵖ deeſt habebit. idēqꝫq erit etſi dipōdius expletus ſit: qꝛ omnes

ſic dicat inſtituo ſeruū heredē poſt mortem domini. ⁊ probat̉ hec lectio ſecunda.ff. eo. qui filio. i. rn̄. nec ob. ꝙ videat̉ in diem hec īſtitutio. vt. jͣ. eo. §. heres. qꝛ īcertus ē dies mortis: ut. ff. de ꝯdi. ⁊ demō. l. i. vnde valet. ⁊. ff. eo. l. ī tꝑe in pͥn.a ¶ Factio .ſ. paſſiue nō actiue: vt. jͣ. de here. qua. ⁊ diſ. §. teſtamēti. ⁊ iuſſio heredū ſpectat̉: ſi modo cū defuncta fuit. licꝫ cū herede inſtituto non ſit teſtamentifactio: ut. ff. eo. ſi ſeruus hereditarius.b ¶ Nondū. bene dico ſeruuꝫhereditariū poſſe inſtitui: quianon eſt nullus ſed alicuius .ſ.hereditatis que vicem defunc ¶ Defuncti. ⁊ eſt forte ratio.cti obtinet.qꝛ defunctus eſt certus qui fuerit ſed non ſic de herede. quia⁊ ſi certus ſit inſtitutus poterit eſſe ꝙ nō adeat hereditateꝫ:quia poteſt deſiſtere multis decauſis. ut. jͣ. qui. mo. teſta. infir. §. poſteriori. ⁊ facit ad hunc.§. jͣ. de ſtipu. ſer. in prin. ⁊. ff.de acquirē. re. do. l. in eo in fi.d ¶ Rette. cū pro nato ſit ha⁊. l. ſequē.bendus quo ad cōmodum: ui.ff. de ſta. ho. l. ꝗ ī vtero. ⁊. ff.eo. l. eius. §. i.¶ Sernus auteꝫ pluriuꝫSeruus pluriū ab extraneo inſtitutus acquirit vnicuiqꝫ proparte dn̄ica. h. d. arti.e ¶ Cū ꝗbus .ſ. dominisſ ¶ Ab extraneo. ſi vero ab altero ex dn̄is ſit inſtitutus acꝗrit̉ ceteris ſocijs hereditas. qd̓dic ut. ff. pro ſocio. l. verū. §.ſi ſeruo cōmuni.g ¶ Iuſſu. dic ꝙ ſufficit vnaiuſſio: lꝫ ſint plures dn̄i: vt. ff.de acꝗ. here. l. ſeruꝰ duoꝝ. ⁊. l.in acꝗrendis.¶ Etunuꝫ. Quis poteſt ⁊vnuꝫ ⁊ plures heredes facere.h ¶ In infinituꝫ. ꝗd ergo ſi inh. d. areti.ſtituo oēs homines quicunqꝫſunt in mūdo; videt̉ nullum eēcum effectū habere non poſſit.puto tn̄ valere vt hic. ſed tn̄ non poterit cōfirmari aditione ꝑꝑ nimiam difficuli ¶ Uelit. cū ſua voluntas ſit lex: vt in auc. de nup. §. diſponat. col. viii.tatē vel īpoſſibilitatem.¶ Hereditas. Hereditas ꝓprie diuiditur in. xii. vncias ſiue partes: quarūquelibet ſuo ꝓprio noīe nūcupatur. Pōt tn̄ diuidi in pauciores vel in plures ꝓut voluntas extiterit teſtatoris. h. d. areti.k ¶ Plerūqꝫ. iō dicit plerūqꝫ. qꝛ qn̄qꝫ in plures: vt. jͣ. e. §. ſi plures. qn̄qꝫ ī pauciores diuiditur: vt. jͣ. e. §. nō aūt.l ¶ Que .ſ. vncie ſimul collecte.m ¶ Appellatione .i. ſignificatione.n ¶ Partes. jͣ. poſite in quantitate differentes: vel dic melius he partes .ſ. vn̄cie. xii. vel ad partes redacte. eſt .n. ad ſuperiora facienda relatio.o ¶ Sextuns. al̓s ſextās .i. vncia ⁊ dimidia: vt. ff. de inoffi. teſta. papi. §. qm̄quarta. Sed quare nō poſuit nomē quod vnciam ſignificaret; rn̄. qꝛ plura ſuntnegocia ꝙͣ uocabula: ut. ff. d̓ pre. uer. l. nam natura. Et nō ꝙ primū. ⁊. ii. ⁊. iii.⁊ .iiij. nomen interpretationem ſumit ex eo ꝙ quotaꝫ ſignat hereditatis portio.nem. ſextūs .n. dr̄ quaſi ſemiuncia. ⁊ uncia ⁊ eſt tertia littera eius .ſ. non. x. ſextās: qꝛ ſextā parteꝫ ſignat .i. duas vncias. quadrās: qꝛ quartam. ⁊ ita tres vncias ſignat. triēs quia tertiā partē ⁊ ita quattuor vncias ſignat. ſequētia v̓o noīaethymologiam habēt ⁊ ex eo ꝙ certum nūerū vnciaꝝ ſignant. dicit̉ .n. ꝗnquūsnon qꝛ ꝗntā partem habet: ſed qꝛ ꝗnqꝫ denotat vncias: ſemis qꝛ ſex. ⁊ ſic de ſingulis per ordinē. Item no. ꝙ nō oēs uncie q̄ ſignant̉ ꝑ iſta noīa continent̉ in aſſe licꝫ hoc uideatur. ſic. .n. continet as. lxxxviii. uncias ⁊ dimidiā. iō aūt as ponithas partes: qꝛ quelibet pars pōt in aſſe cōtineri: hac rōne ⁊ homo dicitur riſibilis ⁊ actio legis aquile penalis dicit̉: ut. jͣ. ad. l. aꝗl. §. his uerbis. Item no. iſtatria noīa: as: pondus: libra idem ſignificare. Item qn̄qꝫ as ponitur pro obolo.unde illud. Nōne duo paſſeres aſſe ueniunt. vn̄ uerſus. As obolus pondus asē poſſeſſio tota .i. hereditas: ut hic. ſed ⁊ pōdus large dicitur omne quod ē in ſtatera poſitū. ſed hic ſtricte accipitur pro pondere. xii. unciarum unde diponoquaſi duplex pondium .ſ. xxiiij. unciarum: ut. jͣ. e. §. ſi plures. ⁊ facit ad hūc. §.ff. e. ſeruum meum. §. fi.p ¶ Sextans .i. due uncie.¶ Quadrās .i. tres uncie. r ¶ Triens .i. quattuor uncie.s ¶uinquūs .i. quinqꝫ.

t ¶ Semis .i. ſex vncie.u ¶ Septūs .i. ſeptē.y ¶ Dodrās .i. nouem.¶ Bes. .i. octo.z ¶ Dextrans .i. decē.b ¶ As .i. duodecim.a ¶ Denus .i. vndecim.c ¶ Totus. naꝫ in totuꝫpreſumitur inſtituiſſe d̓functus cum alium nōinſtituit: vt hic ⁊. ff. eo..l. interdum. §. i. idemquoqꝫ p̄ſumitur in milite: vt. C. d̓ teſta. mi. l.iii. hoc ergo niſi qd̓ hicſequitur nō ad ſuperiusꝓxi. rn̄. ſed ad hͦ qd̓ ſeꝗt̉refert̉ .i. neqꝫ .n. ⁊cͣ. ſꝫ ſimiles fecit teſtamentuꝫin caſtrenſibꝰ poteſt decedere inteſtatus in paganicis: vt. C. de teſtamen. mi. l. i.d ¶ Decedere. īmo videtur ꝙ ſic: vt. ff. d̓ īof.teſta. l. nam ⁊ ſi parentibus. §. pe. que eſt contra. ſed hoc eſt veruꝫ abinitio. ſꝫ ex poſtfacto poteſt: vt. C. de īoffi. teſta..l. cuꝫ duobus. Et no.hic idem iuris non eſſein parte quo ad partemquod eſt in toto quo adtotū: vt. ff. fami. her. l. īhoc iudicio. arg. contiff. d̓ pac. l. iuriſgētiū. §.adeo. ⁊. §. ſeque. ⁊ facitad hunc. §. ff. de regu.iur. l. in teſtamentis.e ¶ Miles. nā miles bn̄poteſt ꝓ parte teſtatusdecedere pro parte inteſtatꝰ: ut. C. de teſtamē.mili. l. ii.ſ ¶ Quātaſcūqꝫ .i. quotcūqꝫ. ⁊ facit. ff. e. l. interdum. §. pater fa. ⁊. l. ſe.qꝫ ad. l. ex facto.Sed ſi plures.Qui plures vult heredes inſtituere diſpariter neceſſario habet per parteshereditatis diſtribuere. ſi non vult equaliter eſſe heredes quibuſdam tamen inſtitutis in partibus. Qui ſine partibus inſtitutus eſt habebit reliquū hereditatis ſiue ſit vnus ſiue plures. Si vero totus as fuerit per teſtatorem diſtributus qui ſine parte eſt inſtitutus habet ſemiſſem totiusereditatis. h. d. arti.g ¶ Diſtributio .i. aſſignatio partium quam partem velit teſtator quēh ¶ Exequis partibus. facit. ff. e. l. quotiens. §. hr̄des.pet habere.i ¶ Heres ſit. eadem ē ratio in dipōdio: ut. ff. e. ſabinus. ⁊. jͣ. eo. §. ſi plures. Item eſt hoc verum ſi teſtator nō ignorat: vt. ff. e. quo loco. §. i. quek ¶ Dimidiam. aliter .n. ſi aſſe expleto ſcripſit ex reliqua ꝑte heres eſto:eſt contra.tunc .n. cū nihil reliquū ſit ex nulla parte heres inſtitutus eſt: vt. ff. eo. l.quod ſabinus. §. ſed ſi aſſem.l ¶ Uocantur .ſ. qui erāt inſtituti in tota hereditate partibꝰ expreſſis.n ¶ Nec intereſt. hoc refert̉ nō ad ꝓximū caſuꝫ ſed ad ſuperiorem .ſ. quām ¶ Omnes. qui erant. vel erant inſtituti ſine partibus.do pars vacat. idē tamē in ſecundo. ſed nō haberet locuꝫ ratio que redditur. Ea enī ⁊cͣ. Uel dic ꝙ ad proxi. ⁊ ſtatim cū ſic ſit inſtitutio intelligitur⁊yacare: ⁊ facit ad hoc. ff. e. l. quo loco. i. rn̄.Uideamus. Pars hr̄ditatis ꝑ teſtatorē nō diſtributa accreſcit heredibus pro portionibus hereditarijs. idem ecōtra: ſi teſtator plus attribuit ꝙͣ ſit in hereditate. tunc quilibꝫ heredum decreſcit pro rata. hoc dicitprimo. Et ſi plures vncie ꝙͣ. xij. ſint diſtribute: ⁊ alius ſit inſtitutus ſineo ¶ Uideamus. ff. e. l. interdū. §. paterfa. vſqꝫ in fi. l.parte tranſit ad dipōdiū. h. d. areti.p ¶ Dipondio. dicit̉ aūt dipōdium pondus ſiue hereditas in. xxiiij. vncias diuiſa. ſic .n. pōdus dicit̉ ea q̄ in. xii. diuidit̉. ⁊ tripōdiū qd̓ ī. xxxvi. ⁊uadripōdium qd̓ in xlviij. ⁊ ſic de ſingulis.q ¶ Idemqꝫ erit .i. quod dicimus ſi quis expleto aſſe fuit inſtitutus heresin dimidiam uocatur vel non expleto aſſe in vacantem partem vocaturvt. sͣ. e. §. partibus aūt. vel tranſcendentem in vacantem vſqꝫ ad dipondiū: vt. sͣ. proxi. rn̄. Idem eſt etiam ſi dipondium ſit expletum. ſꝫ ꝯͣ. ff. e.