PrimusQuibus alienare licet vel non.

25

ſime ſint donationes: ſi tamen ingrati exiſtant homines in quos beneficium collatum eſt donatoribꝰper noſtram conſtitutionem licentiam preſtauimus certis ex cauſiseas reuocare: ne illi qui ſuas res inalios contulerint ab his quandampatiantur iniuriam vel iacturaꝫ ẜꝫenumeratos in cōſtitutione noſtramodos. ¶ Eſt āt aliud genus inter viuos donationis qd̓ veteribꝰquidem prudentibus penitus eratincognitum: poſtea autem a iunioribus diuis principibus introductumª eſt: qd̓ ante nuptias vocabatur: ⁊ tacitam in ſe conditioneꝫ habebatᵇ vt tunc ratum eſſet cū matrimonium fuerit inſecutumᵉ: ideoqꝫ āte nuptias appellabatur ꝙ ante matrimonium efficiebat̉: ⁊ nuſqͣꝫ poſt nuptias celebratas talis donatio procedebat. ¶ Sed pͥmꝰ ꝗdem diuus iuſtinus paterª noſtercum augeriᵉ dotes ⁊ poſt nuptiasfuerat permiſſum: ſi ꝗd taleᶠ euenerit etiam ante nuptias augeri donationem: ⁊ conſtante matrimonio ſua conſtitutione permiſitª: ſedtamen nomen inconueniens remanebat: cum ante nuptias quidēmutabatur: poſt nuptias autem tale accipiebat incrementū. Sꝫ nospleniſſimo fini tradere ſanctionescupientes: ⁊ conſequentiaʰ nomina rebꝰ eſſe ſtudentes: conſtituimꝰˡvt tales donationes non augeantur tm̄: ſed etiam conſtante matrimonio initium accipiant ⁊ non ante nuptias ſed propter nuptias vocentur. ⁊ dotibus in hoc exequenturˣ: ut quemadmodū dotesᵏ ⁊ cōſtante matrimonio non ſolum augentur: ſed etiam fiūt: ita iſte do-

nationes que propter nuptias introducte ſunt non ſolum antecedāt matrimonium: ſed eo etiā contractoⁱ augeant̉ ⁊ conſtituantur.¶ Erat olim ⁊ alius modus ciuilis acquiſitiōis per ius accreſcendiqd̓ eſt tale: ſi communem ſeruumhabens aliquis cum ticio: ſolus libertateꝫ ei īpoſuit vel vindicta velteſtamēto: eo caſu pars eius amittebatur ⁊ ſocio accreſcebat. ſed cuꝫpeſſimum fuerat exemploⁱ ⁊ libertate ſeruū defraudari: ⁊ ex ea humanioribus quideꝫ dominis damnū īferri ſeuerioribꝰ aūt dn̄is lucrūaccreſce̓. ¶ Hoc qͣſi īuidie plenuꝫpio remedio per noſtram conſtitutionēᵐ mederi neceſſariū duximꝰ:⁊ inuenimꝰ viā per quā ⁊ manumiſſor ⁊ ſocius eius ⁊ qui libertatem accepit noſtro beneficio fruantur libertate cum effectu procedente: cuiꝰ fauoreⁿ antiquos legiſlatores multa ⁊ ꝯtra cōesᵉ regulas ſtatuiſſe māifeſtū ē: ⁊ eo ꝗ eaꝫ libertateꝫ īpoſuit ſue libertatis ſtabilitategaudēte ⁊ ſocio īdēni ꝯſeruato p̄ciumqꝫ ẜui ẜm partem dominij qd̓nos diffinimusᵖ accipiēteq.¶ Quibus alienare licet vel non.Cciditʳ aliquando ut ꝗ dominꝰ rei ſit alienare non poſſit:Ecōtra qui dominꝰ rei nō ſit alienāde rei poteſtatem habeat. Namdotaleª prediūᵗ maritus inuitaˢ muliere per legem iuliam prohibeturalienareʸ: quāuis ipſiꝰᶻ ſit dotis cāei datum: qd̓ nos legem iuliā corrigētesª in meliorem ſtatū deduximꝰʰ. cū eniꝫ lexᵉ iulia in ſolis tm̄morebꝰᵇ locū habebat que italiceᵇ fuerāt: ⁊ alienatiōes īhibebat q̄ inuitaⁱmulier̄ fiebāt: hypothecas aūt eaꝝ

vt. C. de reuoca. do. l. i. ⁊ de libe. eau. l. ſolo. ⁊ eſt argu. pro domino: vthis cauſis poſſit reuocare feudū. ſic in auc. vt li. dece. §. hanc autem. col.j. ⁊. ff. de libe. agno. l. alimēta.enus. Donatio ante nuptias olim ante maEſt autem.eſt fieri cōſtante matrimonio: ⁊ etiam augeri.trimoniū fiebat: ſvt dos: ⁊ ideo donatpropter nuptias vocatur vt nomen conueniat rebus. hoc dicit. artia c Introductū: vt. C.do. ante nup. ꝑ totū.¶ Pabebat. et hodiehꝫ ſi fiat donatio priusnam ⁊ poſtea fieri poteſtvi. jͣ. eo. §. ſi pater.¶ Inſecutum. ⁊ de iure ⁊ de facto.¶ ¶ Sed pater. ſic. jͣ. ꝗ.nō eſt permiſ. fac. teſta..§. cecus.e ¶ Cum augeri .i. cumoc non eſſet. ac.¶ ¶ Tale. puta quia aueatur dos ēt ante ſe.g ¶ Permiſit .ſ. diuusiuſtinus: vt. C. de dōa.te nup. l. pe.h ¶ Et ꝯſequētia. aliasconuenientia. ſic. C. deep̄i. ⁊ cle. l. decernimꝰ. ⁊de offi. prefe. vrbis. l. i. īfi. ⁊ de defen. ciui. l. defeſores. argumen. contrade cōſtitu. pe. l. ij. §. pe.⁊. ff. dc adimē. le. l. iij. §ditio.i ¶ Conſtituimus. C. d̓ona. ante nup. l. fi.k ¶ Exequētur. ſi de nouo fiat donatio vel dospoſt matrimonium uelvetus augeatur eſt eqͣlitas. vt. C. de donatio.ante nup. l. fi. §. ſi igit̉.f ¶ Dotes. ſi an̄ matrimoniū poterat eſſe inequalitas: vt. C. de pac.conuen. l. ex morte. ſedhodie equalitas eſt ante ⁊ poſt in conſtituendo. ⁊ in pactis lucri: vtquantum dat vxor indotem: tantum det indonatione propter nuptias maritus. ⁊ ſicut h̓ſit dominus dotis ſicilla donationis propternuptias. vſufructum tamen habeat maritus ne accidat matrimonij oneribus dotem non ſeruire. nam equitas ſuggerit ꝙ dos debeat eſſe ibi vbi ſunt onera matrimonij: vt. ff. de iure dotium. l. dotis fructus. ⁊. l. plerūqꝫ. §. ſerui. cum tantūdem reddatur vxori. ex qua donatione conſulitur mulieri ſoluto matrimonio ſi res dotales non exiſtant ⁊ quia non potuit alienare maritus ētca conſentiente. vt. jͣ. titu. proxi. in principio. lꝫ al̓s iuri hypothece poſſitrenūciare. vt. C. ad velleia. l. etiam. ⁊. l. iubemus. ⁊ in auten. ſiue a me.⁊ ſicut dos vxori: ſic ⁊ talis donatio iure redditur viro ſoluto matrimonio. cum ſit equalitas. vt in auten. de equalitate do. §. i. colla. vij. Eſt ⁊ſponſalicia largitas quando ſponſus ſponſe per verba de futuro vel ecōtra donet pure non reſpectu dotis que ſimiliter conditionem matrimolij habet: vt. C. de dona. ante nup. cū veterū. ⁊. l. ſi a ſponſo.ſ. Sꝫ eo ēt cōtracto. hodie hoc corrigit̉ in auc. de equali. do. col. vij.Erat olim. Hodie ſi vnus ex dominis manumiſit ſeruum communē ſeruus efficitur liber ⁊ ſocius conſeruatur indēnis: dato ſibi preciopartis ſue. h. d. arti.l ¶ Exemplo. ſic. C. de ꝓba. l. exemplo.m ¶ Noſtram conſtitutionem. vt. C. de ſer. cōmu. manu. l. i. §. ne autē..§. ſinautem ſocius.n ¶ Cuius fauore .ſ. libertatis.o ¶ Cōmunes .ſ. libertates per legem falcidiam non minuantur. item

teſtamen. pap. §. ſed an ⁊ libertates. ⁊. §. finali. item. ⁊. ff. de fideicō. li. l. generaliter. §. ſi quis ſeruo.¶ Diffinimus. C. de cōmu. ſer. ma. l. i. §. ne autē. ⁊. §. ſinantem ſocius.q ¶ Accipiente. vel eo depoſito. C. de cōmuni ſer. manu. l. i. §. ne auteꝫ. ⁊. §. ſinautem ſocius. accur. Et no. ꝙ compellitur vendere qd̓ eſt ſpeciale cōtra regulā:vt. C. de contrahen. emp. inuitum. ⁊. C. de iu. deli. l. nec emere. quod plene no. in auc. de fideiuſ. §. penu. colla. i.¶ Quibus alienare licetDictum eſt ſupra de alienatione facta per vſucapionem velper donationem: nunc dicit perquos alienatio poſſit fieri ⁊ perquos non. are.¶ Quibꝰ alienare li. uel non.Subaudi licꝫ non ſunt domini. ut in littera declaratur. accurſius.Ccidit aliquando.Totus iſte titulus diuiditur in tres partes. Primoquando dominus non poteſtalienare res ſuas. Secundoecontra quando non dominus alienat. Tertio redit adprimum caſum. Secunda ibi.Econtra autem. Tertia ibi.Nunc autem admonendi: ueldiuide ſubtilius ſic. Primoquando prohibetur alienatiopropter rem que eſt inalienabilis. Secundo quando permittitur ex pactione vel propter publicam vtilitatem. Tertio quādo prohibetur ratione perſone in quam ſit alienatio. quiapupillus eſt. ⁊ hoc dicit principaliter. Maritus non poteſtalienare vel obligare prediumdotale etiam conſentiente muliere non ſolum in italia: ſed ētin prouincia. hoc dicit. Aretinus.r ¶ Accidit aliquando. ſic continua. ſupra dictum ē quomodo quis efficitur dominus iure gen. uel ciuili: hic tractare intendit de quadam ſpecialitateque contingit contra eos quidominia rerum acquirunt. generale eſt: ut qui dominus eſtꝙ poſſit alienare. ⁊ qui dominus non eſt alienare non poſſit. Hic ⁊ in ſpecialibus caſibꝰcontingit contrarium.s ¶ Econtra dotale .ſ. ineſtimetum: vt. C. de rei vxo. actio. l..i. §. ⁊ cum lex. alias ſi eſtimatus eſſet poſſet alienari niſi eſtimatio fiat vt ſciat̉ ꝙͣtum valet. vt. C. de iu. do. l.uotiens. ⁊. l. ſi inter virū. ⁊ de fun. do. l. i.t ¶ Prediū. dic dotale vel quaſi: vt. ff. de fun. do. l. iij. ⁊. iiij. quid ſi res mobilis eſt: reſpondeo poteſt alienari ſi maritus eſt ſoluendo: vt. C. de ſer. pig. da.ma. l. i.u ¶ Inuita. ergo ea uolēte poterat vt īnuit. qd̓ corrigit̉ ſtatim.x ¶ Prohibet̉. niſi prouocet̉ ad diuiſionē fundi dotalis. vt. C. de fun. dot. l. fi.Itē niſi ex neceſſitate. vt. C. de li. cā. l. i. item niſi cum vniuerſitate: vt. C. de fūdo dota. l. i. Item niſi vertatur ad vtilitatem mulieris. vt. ff. de iure dotium. l.finali.y ¶ Alienare. hoc large accipias ſiue dominium ſiue ius alij conſtituat̉: vt. C.de rebus alie. non alie. l. fina. ⁊ in auc. de nō alie. §. alienationis. col. ij. ⁊. ff. defun. do. l. iul. accur.z ¶ Ipſius .ſ. de iu. gen. vt per traditionem. ⁊ ciuili .ſ. approbatione ẜm Ioan.Alij dicunt de iure ciuili .ſ. fictione nō iure gē. vt. C. de iu. do. in rebus. ſꝫ ꝙ ibidicitur de iure naturali vxorē dn̄am eē. verū ē primeuo iure quo dicitur. quicꝗdcalcauerit pes tuus ⁊cͣ. nō naturali .i. iure gentiū.a ¶ Corrigētes. in duobus capitulis ⁊ in alijs nō.b ¶ Deduximus. vt. C. de rei vxo. ac. §. ⁊ cū lex.c ¶ Lex .ſ. iulia.d ¶ Italice. id eſt italicis ꝓhibebat alienationē. ⁊ hoc erat primum eius vitium.

d