Liber

cōpete̓ actiōesª. Noſtra āt diuinacōſtōᵇ quā nuꝑ ꝓmulgauimus: ētde his quea nr̄aᵉ vl̓ venerabilis auguſte domo aliꝗd acceꝑint: hec ſtatuit q̄ in fiſcalibꝰ alienatiōibꝰ p̄fatezenoniane ꝯſtitutionis ꝯtinentur.¶ DSt̓ o aſitid ge̓nꝰ acquiſitionicidonatio. Donationum auteꝫduo ſunt genera: mortis cā: ⁊ nonmortisᵉ cauſa. ¶ Mortisᶠ cā donatio eſt que propter mortis ſit ſuſpitionem cum quis ita donat vtſi ꝗdꝰ humanitus ei contigiſſet haberet is qui acceperit: ſinant ſuꝑuixiſſetᵖ ꝗ donauit reciperet: vel ſi eūdonatiōis penituiſſetˡ aut pͥor d̓ceſſerit is cui donatū ſit. ¶ He mortis cā donatiōes adᵏ exēplū legatorū redacte ſunt per oīaᵗ. naꝫ cū prudētibꝰ ambiguū fuerat vtrū donationisᵐ an legati inſtar eam obtinere oporteret: ⁊ vtriuſqꝫ cāe quedāhabebatⁿ īſignia ⁊ alij ad aliud genus eam retrahebantᵇ: a nobis cōſtitutū eſt vt ꝑ oīa fereᵖ legatis connumerentur: ⁊ ſic procedat quēadmodū noſtra cōſtitutioq eā formauit. ¶ Et ī ſūma mortis cā donatio eſt cū magis ſe quis velitª habereᵗ qͣꝫ eum cui donatur: magiſqꝫ

eum cui donauit qͣꝫ heredem ſuum ſic ⁊ apudʰ Homerum: Thelemachus donat Pirrho. ¶ Alieˡauteꝫ donatiōesʸ ſūt que ſine vllamortis cogitatiōe fiunt: quas interviuos appellamꝰ: que oīno nō cōparantur legatis: que ſi fuerint perfecte: temereᶻ reuocari nō poſſunt.Perficiuntur autem cuꝫ donator ſuam volūtatēª ſcriptis aūt ſineſcriptis manifeſtaueritᵇ ⁊ ad exemplum vēditionisᶜ noſtra ꝯſtitutioˢeas etiam in ſe habere neceſſitateꝫtraditionis voluit: vt etiāᶠ ſi nō tradantur habeant pleniſſimū ⁊ ꝑfectum robur ⁊ traditōis neceſſitasincumbat dōatori. ¶ Et cū retroprincipū diſpoſitiōesᵍ īſinuari easactis īteruenientibus volebant: ſimaiores ducentorū fuerāt ſolidorum: cōſtitutioᵇ noſtra eā qͣꝫtitateꝫvſqꝫ ad ꝗngētos ſolidos apliauit:quā ſtare ēt ſine īſinuatiōeⁱ ſtatuit:⁊ quaſdā donatiōes īuenitᵏ q̄ penitus īſinuatiōeꝫ fieri minimeˡ deſiderāt: ſꝫ in ſe pleniſſimā hn̄t firmitatē. ¶ Et alia īſuꝑ multa ad vberiorē exitū donationū īueniemꝰ q̄oīa ex noſtris ꝯſtitutionibus qͣs ſuper his expoſuimꝰ colligēda ſunt.¶ Sciendūⁿ eſt tamē ꝙ ſi pleniſ-

a ¶ Actiones ſed que. reſpō. ꝯdi. ex hac. l. ẜm. Io. ſed. P. in rem dabat hic nōdomino contra dominum.b ¶ Noſtra conſtitutio. C. de quadri. pre. bene a zenone.tātia. ſed. sͣ. de fiſcali dixi: vt. C. de quadri.c ¶ An noſtra .i. priuata noſtra ſpre. bene a zenoue. accurſius.libus. Iſta rubrica ꝯtinuat̉ ꝑ Imperatorē.E citulus diuiditur in quiaꝫj. Totus iſtepartes. Primo ponit cōtinuationeꝫ cū diſtinctione bimembri. Secundo de donatione cāmortis. Tertio de donationeinter uiuos. Quarto de donatione propter nuptias. Quinto de vna alia acquiſitione deiure ciuili que eſt correcta. Secunda ibi: in. §. mortis cauſa.Tertia in. §. alie aūt. Quartaibi: in. §. eſt ⁊ aliud. Quīta ibiin. §. erat olim. Et. h. d. Donatiopplex ē genꝰ .ſ. cauſamortis: ⁊ īter uiuos. ⁊ cā mortis ē ꝗ ſit ꝑꝑ mortis ſc ſpEt tribꝰ mōis h̓ poſitis reuocat̉ ⁊ ſeꝗt̉ naturaꝫ legatoꝝ: ꝗadonās cōmodū uult magis excepto eo eē in donatario ꝙͣ inherede. h. d. Areti.d ¶ Acꝗſitiōis .ſ. de iure ciuilina ꝑ ſtipulationē tm̄ ꝯͣhebatur.ſ. dōatio q̄ ſtipulatio ē d̓ iur̄ ciuili. ſꝫ hiudo ſit pacto: ut.C. eo. ſi ꝗs ar. §. fi. ⁊. jͣ. d̓ ac..§. de ꝯſtituta. Uel dic eā eſſede iure ciuili approbatione nōīuentione: ſed iure ciuili: ut. sͣ.de re. di. §. per traditiōem.¶ Et nō mortis. ſed large h̓duo mēbra accipiūt̉ ⁊ in textunihil deeſt ⁊ ꝓpͥe ponit̉ generanaꝫ multe ſpecies ſub qͣlibꝫ ꝯtinent̉. ⁊ h̓ approbo. uel accipeſtricte ꝓ duabꝰ ſpēbus donationū .ſ. ſimplicis inter viuos⁊ ſimplicis cā mortis. ⁊ addealias donationes ut legatum: ut. jͣ. de lega. in princi. Item donationes propternup. ut. jͣ. e. §. eſt ⁊ aliud. Item ⁊ quod eſt. jͣ. §. fi.Mortis .ſ. inſtātis. ut. ff. e. l. ii. ⁊. iii. ⁊. iiii. ⁊ .v. ⁊ .vi. ⁊. l. ſiꝗdem. ubi timēdaē cū eius dies īcertus ſit: ut. ff. e. ſenatus. §. mortis ⁊ de cō. ⁊ demō. l. i.g ¶ Siquid humanitus .i. ſi moriat̉: ut. ff. de uerbo. ſign. in vulgari. §. fi. ⁊ dꝫhoc exprimi. al̓s nō eſt mortis cā donatio: ut. ff. eo. ſeya. §. fi.h ¶ Suꝑuixiſſet .i. cōualuiſſet. ⁊ ita tribus modis reuocatur at hic ſubiicitur. et.ff. ſi cer. pe. non omnis.i ¶ Penituiſſet qꝛ volūtas eſt ambulatoria: ut. ff. de adimē. leg. l. iii. in fi. ⁊ ꝗͥadonatio eſt ob cām .ſ. ſi moriar ⁊ ſic poſſum penitere: ut. ff. e. ſenatus. §. i. in fi. ⁊.ff. de condi. cauſa da. l. iii. §. i.k ¶ Ad exemplum legatoꝝ. ꝙͣtum ad vim ⁊ ptātem qꝛ ſicut legata morte cōfirnant̉ ita donatiōes cā mortis reuocari non poſſunt.l ¶ Per oīa. ſubaudi fere. ut ſtatim dicet. nam in multis differunt. accur.Donationis. ſcilicet ſimplicis ⁊ inter viuos al̓s nulla eſſet huiuſmodi diſtīcuo cum omne legatum ſit donatio: ut patet ex diffinitione eius: ut. ff. de le. ii. l.legatum. Accurſius.n ¶ Habebat .ſ. donatio cā mortis. nam cum donatione inter viuos habebatinſignia ut ſit liberalitas cum legato: ut morte cōfirmetur: ⁊ ut detrahatur falcidia: ut. C. ad leg. fal. l. fi.o ¶ Retrahebant. ſubaudi ⁊ alij ad aliud.p ¶ Iere legatis. dicit fere: qꝛ ī ꝗbuſdā diſcrepat a legatis. ecce ſi .n. donas ī annos ſingulos donatio vna eſt ſed legata plura: ut. ff. de dona. cā mortis ſenatꝰ.§. fi. Iteꝫ legatum ab herede ſemꝑ traditur donatio uel ab hoc uel ab alio ut pꝫex diffinitione. jͣ. de lega. in prin. Item in donatione obligatur donans in legato nō. Itē ſi teſtm̄ accuſo perdo legatū non donationē ſi tn̄ accuſo ut falſum argu. ff. de his qui. ut indig. poſt legatū. §. qui mortis. Itē aliter diſtinguitur ī leuoſdā: ut. ff. de dona. cauſa mortis ſicui mor. ⁊ de leg. ii. ut de heregatistem filiuſfa. donat ſed non legat: ut. ff. eo. tā his. jͣ. qui. nō eſt ꝑ. faceredibuteſta. in principio. Item in legato tria tēpora cōſiderant̉: ut ſit capax legatariusut. jͣ. de hēre. qua. ⁊ differē. §. in extraneis. in dona. nō ut. ff. de dona. cā mortis.l. in mortis. Itē qꝛ pro legato datur interdictū quorum legatorum nō pro donatione. quod dic ut in ſūma. C. quorū lega. l. i.tio .ſ. coram quinqꝫ teſtibus ſcriptura interueniente: uel non: ut. C.eo. l. fi. accurfius.f ¶ Et in ſumma. id eſt ut breuiter de hac donatione expediamus: ut. ff. eo. l. i.

primo reſponſo. accurſius.Uelit .i. vellet.¶ Habere .ſ. ſi ſuperuixerit: ut. ff. e. ſi ſenatuſcon. §. i.¶ Sic ⁊ apud .i. ſicut ⁊ recitat poeta Homer. ꝙ Thelemachus dictisuerbis expreſſe donauit.¶ Alie autem. Donatio inter uiuos nonequiparatur legato queſolo conſenſu hodie eſtperfecta: indigetqꝫ inſinuatione ſi excedat quingentos ſolidos: fallit inaliquibꝰ caſibus. Et ſifuerit perfecta ex aliquibus cauſis poterit reuocari. h. d. Areti.x ¶ Alie. nunc ꝓſequitur aliud genus.y ¶ Donationes. dictum eſt de donationibus cauſa mortis nuncde donatione ſimplicideſt inter uiuos dicit.Accurſius.z ¶ Temere. ideo dicittemere: quia quandoqꝫ reuocantur: ut. jͣ. eo.ſciendū. accur.a ¶ Uoluntatem. etiaꝫnudo pacto: ut. C. eo. ſiquis argē. §. fi.b ¶ Manifeſtauerit. ſcilicet per uerba futuri tēporis. vt dabo vel donabo ad inſtar ſtipulationis: vt. ff. de verboꝝobliga. l. v. §. ſtipulatōvel preſentis temporis. vt do vel dono cuꝫnudo pacto fiat. ⁊ pactum etiam fiat per verba preſentis temporis.ut. C. eodeꝫ ſi quis au..§. fina. ⁊. ff. de pact. l.tale pactum.c ¶ Uenditionis. ex hocverbo dicebat. M. venditorem preciſe teneri ad rem tradendam. ſic. ff.de verbo. obliga. ubi autem non apparet in fin. Ioan. contra ſcilicet vtintereſſe dando liberetur: vt. ff. de actio. empti. l. i. ⁊ ſimilitudo que hicſit eſt in hoc: ut ſicut neceſſitas imponitur venditori ad aliquid ſic ⁊ donanti licꝫ a principio nullus cōgebatur. al̓s tenebatur: vt. C. de actionibus ⁊ obligationibus. l. ſicut. ſed nūquid donator de euic. tenetur. Rn̄.ſi incepit a traditione non: vt. ff. e. l. ariſto. in fi. ſi a pactione ſic: ut. C. deiure dotium. l. i. accur.d ¶ Conſtitutio noſtra. ut. C. e. l. ſi quis ar. §. fi.e ¶ Etiam ſi non tradantur .i. ſi tradere noluit donator.f ¶ Neceſſitas. per conditionem ex lege que ſtricti iuris eſt ut. ff. eo. eū qui⁊. C. e. ſi quis ar. §. fi.z ¶ Diſpoſitiones .i. eorum qui ante nos fuerunt: ⁊ noſtra etiam primavt. C. eo. ſancimus in fi.h ¶ Conſtitutio. ut. C. eo. l. pe. in fine.¶ Inſinuatione .i. ſcriptura facta in preſentia publicarum perſonarum⁊ in actis ubi ſuperfluum eſt teſtes adhiberi cum publica monumēta ſufficiant: ut. C. eo. l. data. ⁊ in. l. donationibus.k ¶ Inuenit .ſ. noſtra conſtitutio ut ſi detur in redemptione captiuorumuel a magiſtratu militum donetur militibus: uel in refectione domꝰ donetur alicui: ut. C. eo. l. penultima. Idem ⁊ ſi donet Imperator: uel etdonetur: ut in auten. de non alie. §. ſimul colla. ii. ⁊ in auten. ut non fiatpi. §. fin. col. v. Idem in donatione propter nup. ut in auten. ut ſpō. lar.colla. ix. in principio. Idem in remiſſione vſurarum futuri temporis: vt.ff. eo. modeſtinus.l ¶ Minime licꝫ ꝗngentorum ſolidorum ſummā excedāt. accur.m ¶ Aliter. al̓s alia ueluti ne plures donationes diuerſis temporibusfacte coaceruētur. ut. C. eo. ſancimus. §. ſi quis autem. Item ut hi ꝗ pecuniam recipiunt in redemptione captiuorum iurent ſe ibi bona fide expedere. Item ut ſacramento domini domus queſtio dirimatur: ut. eo. l. penul. in fine.¶ Sciendum. per noſtram conſtitutionem: ut. C. de reuo. do. l. fi.o ¶ Ex cāis ꝗnqꝫ .ſ. ut ſi atroces iniurias in euꝫ effundat: uel impias manus īferat uel graue dānum in bonis uel uite periculum intulit uel ſi legi dicte in donando non paruerit: ut. C. de reuo. do. l. fin. Sed donatioliberto facta ſolo obſequio non preſtito reuocatur. aliud in libertate: