Liber

rerum etiam volenteª vtriqꝫᵇ eaꝝremedium poſuimus: vt etiam ineas res que in prouinciali ſolo poſite ſunt interdictaᵉ fiat alienatio velobligatio: vt nentrum eoruꝫ neqꝫconſentientibus mulieribus procedat: ne ſexus muliebris fragilitasī perniciēᵉ ſubſtantie earum conuertaturᶠ. ¶ Econtraᵍ aūt creditor pignus ex pactione qͣꝫuis eius ea resnon ſit alienareᵖ poteſt. ſed hoc forſitan ideo videtur fieri ꝙ voluntate debitoris intelligitur pignusalienari: qꝛ ab initio contractus pactus eſt vt liceret creditori pignusvendere ſi pecunie nō ſoluanturˡ.¶ Sꝫ ne creditores ſuuꝫ ius ꝓſeꝗimpedirenturª: neqꝫ debitores temereⁱ ſuaruꝫ reruꝫ dominiū amittere videantur: noſtra cōſtitutiōeʰconſultuꝫ eſt: ⁊ certꝰⁿ modꝰ impoſitus eſt: per quem pignoruꝫ diſtractio poſſit procedere: cuiꝰ tenorevtriqꝫ parti creditoꝝ ⁊ debitoꝝ ſatis abunde prouiſū eſt. ¶ Nūc ātadmonendi ſumꝰ neqꝫ pupillū neqꝫ pupillam vllāᵖ rē ſine tutoris auctoritate alienare poſſeª. Ideoqꝫ ſimutuā pecuniaꝫ ſine tutoris auctoritate alicui dederitʳ nō ꝯtrahit obligationemᶠ quia pecuniaꝫᵗ non facitꝰ accipientis: ideoqꝫ vēdicari nūmi poſſunt ſicubi extant. ſed ſi nummi quos mutuo mīor dederit ab

eo qui accepit bona fideʳ conſumptiʸ ſunt ꝯdiciᶻ poſſunt: ſi malafideadª exhibendum de his agi poteſt.¶ At econtrario oēs res pupillo⁊ pupille ſine tutoris auctoritate recteᵇ dariᵉ poſſunt. ideoqꝫ ſi debitorpupillo ſoluat neceſſaria eſt debitori tutoris auctoritas: alioquin nonliberabiturᵈ: ſed hoc etiaꝫ euidētiſſima ratione ſtatutuꝫ eſt in conſtitutioneˢ quā ad ceſarienſes aduocatos ex ſuggeſtione viri tribunianieminētiſſimi queſtoris ſacri palacinoſtri ꝓmulgauimꝰ: qua diſpoſitum eſt ita licere tutori vel curatoridebitoremᶠ pupillarē ſoluere vt pͥus iudicialis ſentētiaᵍ ſin̄ omniᵇ dāno celebrata hoc ꝑmittatⁱ: quo ſubſecuto ſi ⁊ iudex pronunciauerit ⁊debitor ſoluerit ſequat̉ huiuſmodi ſolutionē pleniſſima ſecuritasᵏ.Sinauteꝫ aliter qͣꝫ diſpoſuimꝰſolutio facta fuerit: pecuniaꝫ auteꝫſaluam habeat pupillꝰ: vt ex ea locupletiorᵐ ſit: ⁊ adhuc eandē pecunie ſummaꝫ petatⁿ: per exceptionēdoli mali poterit ſubmoueri. ꝙ ſiaut male cōſūpſerit aut farto amiſerit: nihilª ꝓderit d̓bitori doli maliexceptio: ſꝫ nihilominꝰ condemnabiturʰ qꝛ temere ſine tutoris auctoritate ⁊ non ẜm noſtram diſpoſitionem ſolueritq. ¶ Sed ex diuerſoʸ pupilli vel pupille ſine auctori-

a ¶ Uolēte. ſimiliter prohibebat.c ¶ Interdicta. ꝗd ſi fiat? rn̄. vendicat maritus cōſtante matrimonio contra ſcm̄b ¶ Utriqꝫ .ſ. vitio.ſuum veniens cū fuerit cōtra legē: vt. ff. de agri. ⁊ cē. quēadmodum. ⁊ de rei vendi. l. dote. ſed diſſoluto eo mulier repetit: vt. C. de iure do. l. in rebus.d ¶ Neqꝫ. ſpāle vt ſuo fauorinon poſſit renunciare. quia etiāreipu. intereſt. vt. ff. ſolu. matrimo. l. i. ſic. ff. de pac. do. l. d̓diee ¶ In perniciem .i. deſtructionem.¶ ¶ Conuertatur. ſimilia ſuntvbi ēt dn̄s non alienat: vt. ff.ad. l. iul. ma. l. fin. ⁊. C. d̓ her̄.⁊ ma. manicheos. §. pe. ⁊. C. d̓pre. curia. l. fi. lib. x. ⁊. jͣ. eo. §.iunc admonendi.¶Econtra auteꝫ Creditor licꝫ non ſit dn̄s poteſt tn̄ pignus alienare ex pacto vel ſinepacto ẜuata forma legis. h. d.Aretinus.g ¶ Econtra .i. ecōtrario.h ¶ Alienare. idem in iudicevt. ff. ſi ex nox. cā aga. l. ij. ⁊. jͣ.de offi. iudi. in fi. idem in flumine: vt. ff. de acqui. re. do. ergo.§. alluuio. Idē ī imperatore ⁊auguſto: ut. sͣ. de vſuca. §. vlt.idem in prelatis eccleſiarum.vt in aucͣ. hoc ius porrectum.idem in tutoribus ꝗ dominorum locum obtinent: vt. ff. defurtis. interdum. §. qui tutelā.idem in procuratore qui habetliberam adminiſtrationem: vt.sͣ. de re. diui. §. nihil autem.idem in ſeruis habentibus liberam peculij adminiſtrationeꝫ:vt. ff. de pig. ac. ſi conuenerit.§. fi. ⁊. l. ſequen.i ¶ Non ſoluant̉ .ſ. tempore cōſtituto.k ¶ Impedirentur. vbi noneſſet pactio de pignore vendenl ¶ Temere .i. nimis cito: ut. sͣ.do.de vſuca. in prin.m ¶ Conſtitutione. C. d̓ iure do. l. fi. §. i. ⁊. ij.n ¶ Certus. ut ſi actum ſit de vendendo iuſta ꝯuentione uendere poſſit. ſed ſi nihil fuit dictum de hoc nunciabit ſem el. ⁊ tunc lapſo biēnio uendet: ut. C. de iudo. impe. l. fin. §. i. ⁊. ij. Si aūt dictum fuit ut non vēdat̉ ter nunciabit. ⁊ tunc uēdet: ut. ff. de pigno. act. ſi conuenerit.o ¶ Tenore .ſ. conſtitutionis.Aunc autem admonendi. Pupillus ſuaꝫ pecuniaꝫ ſine tutoris auc.mutuādo nō facit accipientis ⁊ ideo nummi extantes poſſunt uendicari: ꝯſumpticondici uel petere exhiberi. h. d.p ¶ Ullā. ncqͣꝫ rōne ꝓprietatis. neqꝫ ratione poſſeſſiōis que aīo retinet̉ ſꝫ corporalē ſine tutore ꝑdere poſſit. ut. ff. de acꝗ. re. do. ſpupillus. ⁊ de acqui. poſ. l. poſſetſionem. quid in adulto? Rn̄. ſi nō hꝫ curatorē pōt alienare que ſeruando ſeruarinō pōſſunt. ſi hꝫ curatorē ſimilis eſt prodigo: ut. C. de in īte. re. mi. l. ſi curatorē.q ¶ Poſſe ſic. sͣ. de aucto. tu. in prin. ⁊ de ſol. ꝙ ſi forte in fine. ⁊. l. pupillo. ⁊.ff. ſi cer. pe. l. nō omnes. §. fi.r ¶ Dederit .i. tradiderīt. cuꝫ dare ſit accipientis facere: ut. jͣ. de ac. §. ſic itaqꝫ. ſiponeres ꝓprie nō haberet locū qd̓ ſequit̉. Ideoqꝫ uēdicare.s ¶ Obligationē .ſ. ꝑſonalē ex mutuo.t ¶ Pecuniā. bona eſt rō. ut. jͣ. qui. mo. re cō. ob. in prin.u ¶ Facit. qd̓ eſt neceſſe. qꝛ dicit̉ mutuū: qꝛ de meo ſit tuū. ut. ff. ſi cer. pe. l. ij.r ¶ Bona fide. credēs cū maiorē: ut. ff. pro emptore. l. ij. §. ſi a pupillo. uel ēt ery ¶ Conſumpti. qd̓ ſit expēdēdo. uel cū alijs īmiſcēdo: ut. sͣ. de uſufru. §. conſtitās in iure. lꝫ ſit arg. cōtra. ut. C. pro emptore. l. ij. §. ſi a pupillo.tuit̉. ⁊. ff. de ſolu. l. ſi alieni.z ¶ Cōdici .ſ. cōditione certi ex mutuo recōciliato ꝑ cōſumptionē: ut. ff. ſi cer. pe.ſi a furioſo. ⁊. l. ſe. Itē ſtipulatione recōciliat̉: ut. C. ſi cer. pe. l. ꝙͣuis. item vſucale: ut. ff. de iure do. ꝓculus. ⁊ no. jͣ. qui. mo. re cō. obli. in princi.a ¶ Ad exhibēdū. qꝛ tenet̉ qui dolo fecit quominus poſſit exhibere: ut. C. ad exhibē. l. ad exhi. ⁊ ſic iurat̉ in litē ex eo qd̓ ītereſt pupilli citius pecuniā redditā eē:ut. ff. de in litē iurā. l. in actionibus. ⁊. l. nūmis.rario. Si debitor ſoluat pupillo cū tutoris ⁊ iudicis auctoritatehabet pleniſſimam auctoritatem. Si vero ſoluat ſine iudice ⁊ ſine tutore libera

tur ope exceptionis ſi pecunia eſt ſalua vel pupillus factus fuit locupletior. aliter v̓o ſoluēs non ſiberat̉ vllo mō. Item pupillus ſine aucto. tutoris non poteſt creditori ſoluere debitā pecuniā. h. d. arti.h ¶ Recte. vt res fiat accipiētis nō vt debitor liberetur ⁊ hoc ſequit̉.c ¶ Dari. ex quacūqꝫ cauſa.d ¶ Liberabitur .ſ. debitor pupilli. Sed contra.ff. de ſolū. ſi ſtipulatusfuero. rn̄. ibi pupillꝰ eratadiectus nec quicquamſibi debebatur cum adſolutionem tm̄ ponat̉:vt eo. titu. de ſol. ꝙ ſi ſtipulatus. ⁊. l. qui res. §.e ¶ Cōſtitutione. vi. C.at vbi.de admini. tuto. l. ſancimus.ſ ¶ Debitorem. ex mutuo vel ſimili cauſa nonex penſione vel reddituvt. C. de admi. tu. l. ſancimus. ⁊. l. cōſtitutiōeꝫ.g ¶ Sententia .ſ. īterlocutoria quā preceptumvulgariter appellamusvt ſi dicat decerno velprecipio tibi ſoluere veldeponere: vt. ff. de mino. l. ait pretor. §. quidtamen.h ¶ Sine oī. vel ſportularum vel preciorum tabellis. Sed nunquid debitor pro ſua parte ſoluet? Rn̄. non: vt. C. defructi. ⁊ lit. expē. l. fin. ⁊facit ſic. C. de ep̄i. aud.taꝫ dementis. in fi. ⁊ inauten. de ſan. epiſcopis§. ſportularum.i ¶ Permittat. No. ꝙtutor et iudex neceſſariſunt ẜm. P. ſed ẜꝫ nosſolus iudex ſuffcit: vt. ſide mino. ait pretor. §.quid tamē. ⁊. l. ꝙ ſi minor. in fin. accur.k ¶ Securitas. vt nec reſtitutio detur. ſecus in predio alienato cum decreto: qꝛ emptio ex voluntate ſolutio de neceſſitate fit. vt. C. de minori. ait pretor. §. quid tamen. ⁊.l. qd̓ ſi minor. in fi. ⁊. C. de predi. mi. ſiꝗdē. accur.l ¶ Sinautem ſolutio. ut ſoli pupillo vel adulto curatorem habenti ſineeo. vnde ipſo iure non liberatur. ut. jͣ. ibi nihil ꝓderit ⁊cͣ.m ¶ Locupletior. qd̓ eſt ſi nō eſt factus pauperior: ut. ff. de ſoluti. in ppillo. accur.n ¶ Petat. ⁊ ſic eſt de preda ſollicitus unde nō audiet̉: ut. C. pro empto..l. cū qui. accur.o ¶ Nihil. apparet ergo ꝙ ipſo iure nō eſt liberatus. ſi aūt cū auctoritatetutoris ipſo iure liberaret̉. ſed tūc reſtitueretur minor perdita pecunia. ut.C. ſi. aduer. ſo. l. i.p ¶ Cōdēnabitur .ſ. ip̓o minore petēte uel alio ſuo nomīe. nō extraneo.ut. ff. de ſolu. l. filius.¶ Soluerit. circa hanc diffuſam materiā diſtingue cum debitor pupillo ſoluit. aut conſequitur plenam aut pleniorem aut pleniſſimā ſecuritatēſi ſoluat pupillo ſine tutoris auctoritate: ⁊ pupillus habeat ſaluam pecuniam: uel ex ea locupletior eſt: liberatur non ipſo iure: ſed exceptione: niſi eſſet adultus ſine curatore: ut hic. ⁊. ff. de ſol. l. in pupillo. ſi aūt ſoluattutore auctore ipſo iure liberatur. pōt tamē in ītegrū reſtitui ſi nō habeatrem ſaluam. vt. C. ſi aduerſus ſo. l. i. niſi in quattuor caſibus. ut. C. deadmi. tuto. ſancimus. ⁊. l. cōſtitutionē. qd̓ enī legitime factum eſt ex euetu retractari non debet: ut. C. ad ſena. conſul. trebel. ſancimꝰ. pleniſſimaeſt ſi iudex interueniat cum tutore uel ſine eo ut. ⁊. ff. de mino. ait pretor.r ¶ Sed ex diuerſo. nō poſſunt. diſtingue aūt id qd̓ erat ſoluendum non. quid tamē. ⁊ de hac materia ibi plene nota.poterat alienari ſine decreto: quo caſu decretum interponendum eſt inſoluendo: ut. ff. de rebus credit. magis. §. ſi pupillus. alias non tenet. ⁊poteſt uendicari quod ſolutum eſt niſi conſumpſerit creditor: ut hic. ⁊. ff.ſi cer. peta. non omnes. §. finali. aut poterat: quo caſu ſolus ſufficit tutoruel curator uel adultus non habens curatorem nec reſtituitur cum nonſint decepti ſi ſine tutore ſoluerit non liberatur nec dominium tranſit