Liber

tum erat putantibꝰª antiquioribusdominis ſufficer̄ ad inquirendasᵍres ſuas p̄fata tēporaᵉ. Nobis melior ſententia reſeditᵍ ne dn̄i maturiusᵉ ſuis rebus defraudenturᶠ: neqꝫ certo locoᵍ hoc beneficium concludatur. ⁊ ideo conſtitutioneꝫᵛ ſuper hoc promulgauimus: quaʳ cautū eſt vt res quidēᵏ mobiles ꝑ trienniūⁱ uſucapiātur: īmobiles v̓o perlongi temporis poſſeſſionē: ideſtᵏinter preſentesⁿ decennio: inter abſentes. xx. an. vſucapiāt̉ᵈ: ⁊ his modis non ſolumᵖ in italia: ſed etiamin omni terra que noſtro īperio gubernat̉ dominiuꝫ reꝝq iuſta cauſaⁱpoſſeſſionis precedente acquirat̉.¶ Sed aliquando etiam ſi maxime quis bona fide rem poſſederitnō tamē illi vſucapio vllo temporeˢ ꝓcedit: veluti ſi quis liberū hominem vel rem ſacramᵗ ul̓ religioſam velᵏ ſeruuꝫ fugituū poſſideat¶ Furtiue quoqꝫ reſ: ⁊ que uiᵗ poſſeſſe ſūt: nec ſi predictoʸ lōgo tꝑebona fide poſſeſſe fuerint vſucapipoſſuntᶻ. ¶ Nam furtiuarumª rerum lex. xij. tabu. ⁊. l. attilia inhibent vſucapioneꝫ vi rerum poſſeſſarumᵇ lex iulia ⁊ plautia. Ꝙ autemᵉ dictum eſt furtiuaruꝫ ⁊ vi poſſeſſarum rerum vſucapionem perleges prohibitam eſſe: non eo ꝑtinet vt nec ipſe fur que ꝑ vim poſ-

ſidet vſucapere poſſit̓. nā hisᵍ aliarationeᵉ vſucapio nō cōpetit: qꝛ .ſ.mala fide poſſident. Sꝫ nec ullusᶠalius quāuis ab eis bonafide emerit vl̓ ex alia cauſa acceperit vſucapiendi ius habet. Undeᵍ ⁊ in rebusmobilibus non facile procedit: vtbone fidei poſſeſſoribus vſucapiocompetatʰ. Nam qui ſciēs alienārem vēdiderit uel ex alia cauſa tradiderit furtum eius committit.¶ Sed tamen id aliquando aliter ſe habet. Nam ſi heresⁱ rem defuncto cōmodatam aut locatā uelapud eum depoſitam eſtimans hereditariam eſſe bona fide accipientiᵏ uēdiderit: aut donauerit: aut dotisˡ nomine dederit: quin is qui acceperit vſucapere poſſit dubiū nōeſt. ¶ Quippe cuꝫ res ea in furti uiciuꝫ non ceciderit: cuꝫ vtiqꝫ heresqui bona fide tanqͣꝫ ſuam alienauerit furtuꝫ nō committit. ¶Iteꝫ ſiis ad quem ancille uſufructus pertinet partum ſuuꝫ eſſe credens vendiderit aut donauerit furtū nō cōmittitⁿ. furtumⁿ eniꝫ ſine affectu furandi nō committit̉ᵇ. ¶ Alijsᵖ quoqꝫ modis accidere poteſt vt quisſine uitio furti rem alienam ad aliquē trāſferat: ⁊ ut a poſſeſſore uſucapiat̉. ¶ Qd̓ autem ad easq resque ſolo continentur expedit iusita procedit: ut ſiquis loci uacātisᵖ

erat .i. cum iſtud placebat.a ¶ Putantibus .i. iuriſconſultis.b ¶ Ad inꝗrendas. vel amittendas. accur.refata tempora .ſ. anni vel biennij.d ¶ Reſedit .ſ. in animo.e ¶ Maturius .i. mature. ac.f ¶ Defraudentur quod iuranolunt: vt. C. de uſufruc. corruptionem. ⁊ de preſcript. xxx.an. l. fin.g ¶ Certo loco. id eſt ſolo italico: ut olim. sͣ. e.h ¶ Conſtitutioneꝫ. C. de uſutranſ. l. i.i ¶ Qua .ſ. conſtitutione. ac.k ¶ Quidem mobiles. ⁊ ſemouentes: ut. ff. de uerbo. ſini. mouentium.l ¶ Per triennium. que tempora iā preſcriptioni. ꝙͣ vſucap. continua ſunt: ut. ff. e. nūꝙͣ. §. i. ⁊ in uſucapione ſufficittetigiſſe vltimum diem. In pͥſcriptione uero queritur de momento ad momentum: ut. ff..e. l. in uſuca. ⁊. ff. de ac. ⁊ obl.l. in omnibus. Et eſt rō quiauſucapio fauorabilis eſt: preſcriptio uero odioſa: vt. C. deedi. diui adria. tol. l. fi. in fi. et.ff. de lib. ⁊ poſt. l. cū ꝗdam.m ¶ Ideſt quandoqꝫ longutempus aliter ponitur: ut. ff. d̓dam. infec. ſi finita. §. non autem. item aliud in perſonalibus act. vt. C. ꝗ. non ob. lon.temp. preſcrip. neqꝫ. ⁊ de ꝯſti.pecu. l. ii.n ¶ Preſentes .ſ. in eadeꝫ prouincia degentes ſed abſentes īalia: ut. C. de preſcrip. long.temp. l. fi.o ¶ Uſucapiantur. proprie ꝓmobilibus accipitur improprie pro immobilibus quantūad hunc ti. ſic. ff. de offi. procon. l. ii.p ¶ Non ſolum. ex differentia enim locorum ⁊c̄. vt. C.de temp. in integ. reſti. ſuperuacuam. actur.q ¶ Dominium rerū. ex hac littera uoluit dicere. M. ꝙ preſcrip. x. uel. xx. an.dominiū queratur. pro eo. ff. eo. l. eum ꝗ in fin. i. reſpō. B. ꝯtradicit. arg. ff. deiureiur. ſi duo. §. i. ⁊. C. de preſcrip. xxx. an. ſi ꝗs emp. in prin. ⁊ eſt arg. ꝓ. B. ff.de pig. act. l. i. §. cū prediū. ⁊. C. de pig. l. uſucapio. ⁊ qd̓ hic dicit̉ in his modisreferas ẜm. B. ad u̓ſucap. tātū per quam ẜm omnes dominiū querit̉: ut. C. depactis. l. traditionibus. uel qd̓ dicit dominū ponitur proprie quantū aduſucap.improprie uero quantū ad preſcrip. hoc eſt ꝓ effectu dominij ſcilicet ut poſſidentes habeamus exceptiōem: nō poſſedentes habeamus actiōem: vt. ff. de acꝗ. re.do. rem in bonis: ut. C. de preſcrip. xxx. anno. ſi quis empt. in prin. ⁊ eſt ratio qͣre vſucapiōe magis dominiū queratur quia mobiliū rerū vilis eſt poſſeſſio: vtde acꝗ. poſſ. ſi rem.r ¶ Iuſta cauſa. uel quaſi ut dicemus. jͣ. e. §. error.¶ Sed aliquando. Homo liber res ſacra uel religioſa ⁊ ſeruus fugitiuusnō poteſt uſucapi. h. d. Areti.s ¶ Ullo tempore. etiam. xl. an. ut. C. de preſcrip. lō. temp. l. fi.t ¶ Sacram. niſi deſinant eſſe ſacre vel religioſe qd̓ fieri poteſt: vt. ff. de reli. l.cum loca.u ¶ Uel ſeruum fugitiuū. ꝗ facit furtū ſui ipſius: vt. C. de fer. fugi. l. i. Sed nūꝗd. xxx. an. fugitiuus uſucapiat̉. Reſpō. nō cū poſſeſſio retineat̉: ut. ff. de acꝗpoſ. l. i. per ſeruū. ⁊. l. rem que in fin. ergo nō currit vſucapio poſſidenti: ut. C. d̓preſcrip. xxx. an. uel. xl. an. l. male. niſi ex tūc quādo bene ab illo incipiet poſſideri vel ſteterit diu ꝗa ex tūc deſinit poſſideri: ut. ff. de acꝗ. poſſ. l. iii. §. ſi ſeruus. et.l. per eū. 5. per ſeruum.uoqꝫ res. Res furtiua uel vi expulſiua poſſeſſa nō poteſt uſu¶Furtiuecapi uel preſcribi etiam per bone fidei poſſeſſorem ⁊ emptorem. Et uendentremalteriusienter cōmittit furtum. h. d. areti.x ¶ Ui expulſiua. nō cōpulſiua: ut. C. ꝙ metus cauſa. l. ſi vi uel metu.y ¶ Nec ſi predicto. ſcilicet triennii uel. x. uel. xx. an. ſed. xxx. uel. xl. an. poſſūt: vt.C. de preſcrip. xxx. uel. xl. an. l. omnes. ⁊. l. ſicuti. ⁊ de an. excep. l. i. §. ad hoc.3 ¶ Poſſūt. niſi purgato uicio: ut. jͣ. e. §. aliquando.a ¶ Furtiuarū. ſimilis rō qꝛ lex uult: ut. sͣ. qui māu. nō poſſ. in prin. vnde illudplo? ſc iubeo ſit pro rōne uoluntas. Eſt ⁊ alia ratio quia res vicioſe ſunt.

ut. jͣ. e. §. nouiſſime.b ¶ Ui poſſeſſarū. ſcilicet ſi expulit ⁊ poſſidet nec ſufficit expuliſſe: ut. ff. e.ſeꝗtur. §. ſi tamen vi.c Quod aūt pertinet. ſcilicet tantū.d ¶ Nam his. ſcilicet poſſeſſoribus uiolentis ⁊ furibus.e ¶ Alia rōne. no. ꝙ preualet generalis rō ſpeciali ſic. sͣ. de nupt. §. affinitatis. ⁊. §. ſocrū. argumen. contra. ff. deeden. quedam.f ¶ Sꝫ nec ullus: ut. C.ꝙ metus cauſa. l. ſi viuel metu. cōtra. ſol. hicde ui expulſiua: ibi d̓ cōpulſiua que uoluntatēlicꝫ coactam habet inſe ut. ff. qd̓ me. cauſa ſimulier. §. peuul.g ¶ Unde in rebus. ꝗain rebus mobilibus alienis ſit furtum cōtractādo: ut. jͣ. de ob. q̄ ex del.naſ. §. i. ⁊ ex eo ſit furti.ua. ⁊ ſic non uſucapit̉:ut. sͣ. proximo. vnde ſeuitur ꝙ iure meo ⁊cͣ.h ¶ Cōpetat. ſed uidetur ꝙ culpa auctoris n̄comitet̉ .i. nō ſequaturaccipientem: ut. ff. de diuer. ⁊ temp. preſc. l. anuiciū. ⁊. ff. de excep. doli. l. apud. §. ſi cuꝫ legitima. Reſpō. ſi uiciū eſtrei comitat̉ rē ut h̓: ſi ꝑſone comitatur in uniuerſū ſuccedētē: ut. C. d̓acꝗ. poſſ. l. uicia. ⁊. C.cōia d̓ uſuc. l. fi. ſi in rēſingulareꝫ ſuccedat nōcomitat̉: ut. ff. de excep.doli. l. apud. §. d̓ aucioris. ⁊. C. d̓ peri. ⁊ cō. reiuen. l. dolū. niſi qn̄ utetur acceſſione tꝑis eiusut. ff. d̓ acꝗ. poſ. l. pōp.§. fi. ſꝫ hodie uiciū ꝑſone nocꝫ ſingl̓ari ſucceſſori ꝑ aucͣ. male fidei.¶ Sed tamen id.Heres alienando remalienam inuentam in hereditate nō committit furtum ⁊ in ea ꝓcedit vſucapio. Idem in fructuario ancille alienāte partū ipſius quē ad ſe ſpectarerutabat. h. d. areti.i ¶ Si heres. ſic. ff. eo. poteſt. ⁊. l. ſeq.k ¶ Accipiēti. an ipſe heres uſucapit titulo ꝓ hr̄de. rn̄. nō. ut. ff. d̓ diuer.⁊ tēp. pͥ. l. cū heres. Alij ꝯͣ ſi uellet ex ſua perſona ꝯtinuare poſ. ut. C. depreſ. lōg. temp. l. i. qd̓ falſuꝫ eſt. qn̄ ergo locū hꝫ uſuc. ꝓ herede cum nec īſuis heredibus locum habeat: ut. ff. ꝓ herede. l. ii. §. filium. Reſpon. qn̄deſunctus retinebat aliquam rem credens ſuam non uſucapiebat: qꝛ deficiebat ti. ⁊ heres eſt extraneus.l ¶ Dotis. pro filia uel alia. nā ⁊ hic iuſtus eſt ti. vt. ff. pro dote. l. i.m ¶ Item. nō cōmittit. ⁊ ita uſucapitur. ſed nōne fuit in iure erratū. vt..sͣ. de re. di. ī pecudū: ergo uſucapio nō procedit: ut. ff. e. nunꝙͣ in pͥnci. ⁊.l. ſi fur. §. i. Reſpō. hic errauit tradēs: ibi accipiens ut ex illis. ll. colligit̉uel nō prodeſt ſed nō nocet.n ¶ Furtū .n. ſed ꝓbo ꝙ ſine affectu furtū cōmittitur. nā ī interdicto undeui incidit ſine affectu qd̓ ſimile ē furto. ergo ⁊ furtū ſit ſine affectu: ut. C.vnde vi cū q̄rebat̉. ibi. ⁊ generali. ⁊ ibi cū talis ⁊cͣ. rn̄. in interdicto eſt affectus. lꝫ nō cōtra perſonā certam: ſed hic ſuam eſſe credebat.o ¶ Nō cōmittitur ſic. jͣ. de ob. que ex deli. naſ. §. placuit.p ¶ Alias. ut ſi iuſto errore credā me heredē cum non ſim: ut. ff. eo. pōt.item ſi credam mihi legatū cū ſit adēptum: ut. jͣ. de ac. §. ſi quis agens.ſic. ff. ꝓ le. l. iiii. in fi. al̓s ubicūqꝫ quis putat rem ſuam. accur.¶ Quod autem. Malefidei poſſeſſor tranſfert in bonefidei poſſeſſorem rē nō vi poſſeſſaꝫ cū uſucapiendi conditione. item in rebus ſoli nō cōmittitur furtum: ſed illi ꝗ poſſidet cū titulo ⁊ bona fide principalibus conſtitutionibus ſubuenitur. h. d. Areti.q ¶ Ad eas res. Pucuſqꝫ de uſucapione rerum mobilium dictum eſt:nunc procedit ius īmobilium.r ¶ Uacantis. locus interdum plenus ut qui poſſidetur: interdum ſemiplenus ut ille in quo aliquis eſt cauſa legatorum rei ſeruāde cauſa: ut. ff.de acqui. poſſ. l. iii. §. fi. ⁊ de act. emp. l. ii. §. i. Inierdum vacuꝰ ⁊ hoc tribus modis ut hic: ſic. ff. de acqui. poſſ. l. ſi id quod.