Primus De ſuſpectis tutoribus

17

D ex legeᵇ. xij. tabu. diſcernere.Eiendum eſt ſuſpectiª crimen¶ Datum eſt auteꝫ ius remouendi tutores ſuſpectos romeᵉ pretoriꝰ: ⁊ in prouincijs preſidibusᵉ earuꝫ ⁊ legatoᶠ proconſulis. ¶ Oſtēdimusᵍ qui poſſunt de ſuſpecto cognoſcere. Nunc videamus qui ſuſpecti fieri poſſunt. Et omnes equidem tutoresᵖ poſſunt fieri ſuſpecti: ſiue ſint teſtamentarij ſiue nonſiue alteriusⁱ generis tutores quare⁊ ſi legitimus fuerit tutor accuſaripoterit. Quid ſi patronꝰ; Adhucidem erit dicendumᵏ dūmodo meminerimus fame patroni parcendum eſſe: licet vt ſuſpectus remotus fuerit. ¶ Conſequens eſt vtvideamus qui poſſunt ſuſpectumpoſtulare. Et ſcienduꝫ eſt quaſi publicamᵐ eſſe hanc actionem: hoceſt omnibus patere. Quinīmo etmulieres admittūtur ex reſcriptodiuorum Seueri ⁊ Antonini: ſedhe ſole qͥ pietatis neceſſitudine du-

cte ad hoc proceduntʰ: vtputa mater nutrixqꝫ ⁊ auia pn̄t. pōt ⁊ ſororſꝫ ⁊ ſi qͣ alia mulier fuerit cuiꝰ pͥtorꝑpenſamº pietatē ītellexerit non ſexus v̓ecundiā egrediētisᵖ ſꝫ pietateproductā nō cōtinereq iniuriaꝫ pupilloꝝ: admittit eāʳ ad accuſationē.¶ Impuberes non pn̄t tutoresſuos ſuſpectos poſtulare: puberesaūt curatores ex cōſilio neceſſariorūᶠ ſuſpectos pn̄t argue̓: ⁊ ita diuꝰſeuerus ⁊ antonius reſcripſerunt.¶ Suſpectusᵗ eſt āt ꝗ non ex fideᶠtutelā gerit lꝫ ſoluendo ſit vt iulianus quoqꝫ reſcripſit. Sꝫ anteqͣꝫ incipiant tutelaꝫ gerere tutor poſſeeū quaſi ſuſpectū remouereᵗ. Ideꝫiulianus ſcripſit ⁊ ẜm cum conſtitutum eſt. ¶ Suſpectus autem remotus ſiquidem remotus ob dolumʸ famoſusᶻ eſt: ſi ob culpāª: nonequeᵇ. ¶ Si quis autemᶜ ſuſpectꝰpoſtulatur quodº conditio finiaturinterdicit̉ ei adminiſtratō vt Papiniano viſum eſt Sedᵉ ſi ſuſpecti

n Totus iſte ti. diuidit̉ pͥncipalit̓ in ꝗnqꝫ ꝑtes. PrimoS ponit vnde habuCiendiī crimen ſuſpecti. Secundo qui pn̄t de ſupecto cognoſcere.ieri ſuſpecrQuarto qui pn̄t accuſaretutorem de ſuſpecus cauſis quis ſit ſuſpectus: ⁊ ſi accuſatur d̓ ſupecto quidertia ibi: oſtendimus.Quarta ibi: ꝯn̄s. Eta ibi. Suſpectꝰ eſt aūtEt. h. d. Crimē ſuſpectideſcendit ex crimine. l.xij. tabularū. Et pretorrome ⁊ preſes in prouincia de eo cognoſcit: ⁊ ꝙlibet tutor pōt de ſuſpeto accuſari ⁊ ēt pr̄onusdūmodo ei fama ꝯſeruetur ſecꝰ in alijs. h. d.vſqꝫ ad. §. ꝯn̄s. Areti.a ¶ Suſpecti crimen .i.huius criminis accuſatio .ſ. de ſuſpecto. ul̓ ſimylicius crimen ſuſpectiideſt ſuſpitionis.b ¶ Ex lege. ex quo eſttimū crimē nūꝗd inſcribet ꝗ accuſabit? rn̄.pōt dici ꝙ ſic vt. ff. de pͥua. delic. in fi. de mu. ⁊ho. reſcripto. §. ſi quis.alij ꝯtra. vt. ff. e. l. iii. §.preterea. Sed illud pōtītelligi qn̄ ſine accuſatore res ꝓcedit. Aliueſt ſi cum accuſatore utdictum eſt. sͣ. Sed queerit hic pena tallioniacuꝫ accuſator nō ſit tutvt r̄moueat̉? rn̄. īfamivt. jͣ. e. §. ſus. Itꝭlus ultra remotionem. ut. jͣ. eo. §. ſꝫ ſiꝗs preſens.qn̄qꝫ erat puniert ¶ Rome. ſic in autē. de defen. ciui. §. non habentem coll̓. iij.d ¶ Pretori. ⁊ illi cui a pretore mandata eſt iuriſditio. ut. ff. e. l. i. §. ij.Sed dicunt quidam ꝙͣtum ad cognitionem non ꝙͣtum ad remotionemdicunt tm̄ eſſe ſpeciale in legato a ꝓconſule: ut ipſe poſſit remouer̄ non ſicin legato a preſide: ſed cognoſcere tm̄ poteſt.¶ Preſidibus. ſub h̓ vocabulo cōtinet̉ ꝓconſul. ut. ff. de offi. pre. l. i.i ¶ Et legato .i. d̓legato. a pro conſule. ſed hic nō habet ordinariam iuriſditionem: ergo remouere non poteſt: ut. ff. ad tur. l. i. §. ſuſpecti: que eſt cōtra. ſed dicunt quidam nomen preſidis ibi generale eſſe vt etiam hunc delegatum ⁊ ſic etiam oēm delegatum cōprehendat. ff. de offi. pre. l. i. ſedverius eſt in hoc legato duo eē ſpālia: vnum eſt vt de hoc crimine poſſetcognoſcere ⁊ diffinire ut hic ⁊. ff. eo. l. i. §. cui autem. ⁊. ff. de offi. eius cuiman. eſt iuriſdi. l. cognitio. Item ⁊ aliud vt de oī crimine cognoſcat: licꝫnon pronunciet. ut. ff. de offi. procon. ſolent. reſtat ergo vt ꝑ alium d̓legatum hoc fieri non poſſit niſi per iſtum ⁊ pretoris ut proxime dixi.g ¶ Oſtendimus. ut. sͣ. proxi. ⁊. ff. de ſuſpec. tuto. l. i. §. oſtendimus.h ¶ Tutores .i. oīs generis tutores ſiue ſunt teſtamentarij: ſiue datiui ſiue legitimi. non autem oēs .i. boni ⁊ mali: quia boni etiā ſi pauperes ſinnon remouentur ut. jͣ. eo. §. ulti. ponit ergo genera ſingulorum tutoruꝫ⁊ non ſingula ſub generibus poſita ſeu ſingula generum: ſic ⁊ al̓s. sͣ. quimo. tu. fini. §. ſed ⁊ capitis. ⁊ jͣ. de fideiuſ. in prin. ⁊. ff. de pecu. ꝙͣ tuberonis. §. peculium. ⁊. ff. de iuſti. ⁊ iu. l. i. §. ius naturale. Sed nunquid eadēſeruantur in quolibet alio curatore puta furioſi ul̓ prodigi; rn̄. ſic. vt. ff.eo. l. iij. §. non tm̄. ⁊. §. ſed ⁊ quis.i ¶ Alterius. puta. datiui.k ¶ Dicendum .ſ. vt poſſit accuſari: ⁊ remoueri: ſed certe immo videtur d̓bere ⁊ curator adiungi tam patrono: ꝙͣ cuilibet legitimo non auteꝫ remoueri: vt. ff. eo. l. ſi tutor. que eſt huic contra. rn̄. illud eſt conſilium non preceptum ſic ⁊ alias. C. de nup. l. vidue.l ¶ Parcendum. ſed qualiter parcetur cum condemnatus ob dolum ſtatim ſit infamis. ut. jͣ. eo. §. ſuſpectus autem; rn̄. quia cauſa non exprimeretur in ſentētia. vt. ff. eo. he enim cauſe. in pͥn. i. reſpon.¶ Conſequens. Quilibet admittitur ad accuſandum tutorem d̓ ſuſpecto etiam mulier ſi ex pietate pupilli mouetur al̓s ſecus. Itē īpuberesnon poſſunt: ſed puberes ſic. h. d. Areti.m ¶ Publicam. ideo dicit quaſi quia non cuilibet indiſtincte de ea accuſare permittitur: ut ſtatim probatur publica aūt dicitur quaſi populica .i.cuilibet de populo cōpetēs. ut. jͣ. de publi. iudi. §. i. accurſius.n ¶ Procedunt. etiaꝫ impudice. ⁊ fa. ad hoc. C. eo. pietatis. §. fina. ⁊. ff.eo. l. i. §. conſequens ⁊. ff. de procur. l. feminis. Sed contra. ff. de re iudic. l. ii. cum ſuis concordantijs So. hic eſt ſpeciale. Itē in eo ꝙ dicit matrem admitti eſt contra. ff. de in litem iuran. videamus. §. ſed nec ſed certe ſi iuraret in litem pro filio plus matri cōmitteret̉ qꝛ quaſi eēt iudex ꝙͣ

ſi filij noīe accuſaret cum magis ſi iudicis arbitrio vtrum ſit ſuſpectus iudicandus vel non. ſed non ſic facramentum eſt in arbitrio iudicis maxime iure nouoẜm ꝙ non refrenatur ẜm quoſdam poſtꝙͣ eſt preſtitum: vt in autentica de iudi..§. oꝫ. coll̓. vj. uellicꝫ poſtea taxetur raro uel parum minuit de eo qd̓ iurauit.o ¶ Perpenſam .i. magnam.¶ Egredientis. qd̓ fcc̄ calfurnia. vt. ff. de poſtu. l. i. §. ſexū.¶ Continer̄. ſubaudi poſſe.Eam .ſ. ſeminā.Impuberes. neceſſarioruꝫ.ſ. parentum. ⁊ facit. ff. de inlit. iur. l. videius. §. adoleſcens.Fumdiaemimnfitt bonande. licet al̓s ſit ſoluendo poteſtvt ſuſpectus remoueri hoc dicit Areti.¶ Suſpectus. ſic. jͣ. eo. §. nouiſſime.u ¶ Ex fide .ſ. bona.Remouere. quia forte ī aliis tutelis male ſit verſatus.vt. ff. eo. l. iij. in. §. ſi autem. ⁊dic remouere ſed non accuſare. vt. ff. eo. l. he. enim ī fi. quehuic eſt contra. vel ibi nō poſſunt accuſari ſuſpecti ex verbis. l. xij. tab. ſed ex ſententiaſic vt hic dicitur: uel dic ꝙ an̄ꝙͣ gerat ex dolo tm̄ accuſatur ſuſpectus. vt. C. e. l. iij. proculpa non. et qd̓ dicitur in. d..l. he enim. hoc verum eſt quādo ob ignauiam fecerunt ideſtadminiſtrauerunt poſtꝙͣ v̓oceperit gerere ⁊ propter dolum⁊ propter culpam poteſt accuſari ſuſpectus. ut. jͣ. proxi.ectus auteꝫ. Remotus propter dolum eſt infamis: propter culpaꝫ¶ Fnon. h. d. Aret16.y ¶ Ob dolum. expreſſum in ſententia: puta ſic: remoueo te quia in dolo tali fuiſti.z ¶ Famoſus. excepto patrono. vt. sͣ. eo. §. oſtendimus in fi. §. ⁊. ff. eo. l. i. §. offedimus. Sed quid ſi remouetur ſimpliciter non expreſſo dolo. vel culpa videturꝙ ſemper remaneat integre fame: vt. ff. eo. l. iij. ⁊. l. he. §. quid ergo: poteſt tamen diſtingui vtrum accuſatus fuerit ob dolum an ob culpam: aut ob vtrunqꝫin primo ſit famoſus: in ſecundo non eque: in tertio intelligitur ſemper ob culpāniſi in contrarium probetur: pene enim non ſunt augende ſed d̓moliende: vt. ff.de pe. l. pe. ⁊. ff. de excep. rei tudi. l. ſi ex teſtamento. ⁊. ff. de. li. ⁊ poſthu. l. cumquidam. ⁊. ff. eo. l. iiij. i. ij. iij. ⁊ rn̄.a ¶ Obculpam .ſ. leuem uel leuiſſimam. ſecus ſi ꝑꝑ latam. qꝛ tūc vr̄ infamis.vt. ff. e. l. īpuberibus. §. ſi fraus. ⁊ eſt rō: qꝛ dolo ꝯparat̉. vt. ff. ſi mēſor fal. mo.dixerit. l. i. §. hec actio ⁊. ff. de precar. l. q̄ſitum. §. eū quoqꝫ. ⁊. ff. depoſiti. l. ꝙnerua niſi in duobus caſibus. pͥmus eſt in criminibus publicis. ut. ff. ad. l. cor.de ſicca. l. in lege. Scd̓s in ſacr̄i d̓latione in litē vt. ff. d̓ in litē iu. l. in actionibꝰ..§. ſꝫ iudex in fi. his .n. caſibus lata culpa dolo nō cōparatur: uel dic ẜm azo. delata ēt intelligi: ut ſicut in perditione ꝑſone dolo non cōparatur: ut dictū eſt: ſicin perditione fame nō fiat infamis. nec ob. d. l. ff. eo. īpuberibus: qꝛ de dolo intelligitur: uel dic vt. jͣ. ſtatim dicam in glo. jͣ. non ſimiliter in fi.b ¶ Non eque .i. non ſimiliter ſit famoſus dānatus ob culpā leuem ſicut ille quimouetur ob dolum ſit īfamis tn̄ de facto ſicut ⁊ al̓s ꝗs ſit famoſus de facto ſolo vt in conditionibus ex turpi cā deſcendentibus. vt. ff. de actio. ⁊ obli. l. ceſſat.Item in interdictis ex famoſa ſimili cā venientibus. vt. ff. de vi ⁊ vi ar. l. nequevnde vi: ſed videtur ꝙ ex culpa leui quis ſit infamis. vt. ff. de his qui no. infa..l. liberorum. §. notatur. que eſt huic contra in eo ꝙ ibi dicit ignorantiaꝫ iuris n̄excuſare ab infamia. Sed certe poteſt dici ꝙ iur. ignorantia ſit lata culpa. qd̓ ſicprobo quia oēs debent ſcire iura exceptis paucis .ſ. mulieribus minoribus. etmilitibus. ut. ff. de iuris ⁊ fac. igno. l. regula. C. d̓ leg. ⁊ con. l. leges. ⁊. C. d̓ iur̄.⁊ fac. igno. l. conſtitutiones. ergo ſiquis ignorat eſt in culpa lata cum culpa lata ſit id ignorare qd̓ omnes ſciunt. ut. ff. de uerbo. ſigni. l. late culpe. non eſt etgo mirum ſi eſt infamis. ut. ff. eo. l. impuberibus. §. fi. vel verius ẜm azo. lataculpa non infamat per ſnīam dannatum: ſed ipſo facto ſic ſi eſt tale factum. utin. d. l. liberorum. §. notatur. ⁊ ſic ſunt tres caſus vbi lata culpa non comparat̉dolo. vnus hic duo in glo. ſuꝑiori que incipit .ſ. leuem. ⁊c̄.muis autem Pendente accuſatione de ſuſpecto interdicitur accuſatoadminiſtratio: qui ſi deceſſerit extinguitur accuſatio. h. d. Areti.c ¶ Si quis autem. īterdicitur. arg. vt donec prelatus accuſatur ꝙ nō debeat adminiſtrare eccleſiaſtica bona ⁊ facit ad hoc. C. de ſen. paſ. l. fi. ⁊. ff. eo īpuberibꝰ⁊. C. eo. l. eum quem vt ſuſpec. ⁊. ff. de ſol. ꝙ ſi forte. §. i.d ¶ Quoad i. donec.e ¶ Sed ſi. ſuſpecta .i. incepta.