Primus De ſatiſdatione tu. uel cura.

13

dari. ¶ Ꝙ ſi tutor aduerſa valitudineª vl̓ alia neceſſitateᵇ īpedit̉ quominꝰ negocia pupilli adminiſtrarepoſſit: ⁊ pupillꝰ vl̓ abſitᵉ vel infansſit: quē velitᵇ actorem periculo ipſius tutoris pretor vel qui prouinciep̄erit decreto conſtituet.¶ De ſatiſdatione tu. vel cu.E tn̄ pupilloꝝ pupillarūue: ⁊LZeoꝝ ꝗ queue ī curatiōe ſūt negocia a curatoribus tutoribuſue cōſumāt̉ᵉ vel diminuant̉ʸ: curet pͥtorˢvt tutores vel curatores eo nomine ſatiſdētꝰ. ſꝫ hoc nō eſt ꝑpetuuꝫˡ.nā tutores teſtō dati ſatiſdare noncogunt̉: qꝛ fides eorū ⁊ diligētia abip̄o teſtatore approbataᵏ ē. ¶ Iteꝫex inꝗſitione tutores vel curatoresdati ſatiſdatione nō onerāt̉: qꝛ idoneiª electi ſunt. ¶ Sꝫⁿ ⁊ ſi ex teſtōvel inꝗſitiōe duo plureſue dati fuerint tutores: pōt vnus offerre ſatiſdationē de īdēnitate pupilli vl̓ adoleſcētis ⁊ cōtutori ſuo vl̓ ꝯcuratori p̄ferri vt folꝰ adminiſtret: ⁊ cōtu

tor ſatis offerēs p̄ponat̉ ei vt ⁊ ip̄eſolꝰ adminiſtret. ¶ Itaqꝫ ꝑ ſe nōpōt petere ſatiſdationem a contutore ſuo vel concuratore ſed offerre debet: vel electionē concuratoridet vel contutori ſuo: utrū velit ſatis accipere vel ſatiſdareº. ¶ Ꝙ ſinemo eorum ſatis offerat: ſiꝗdemaſcriptūᵖ fuerit a teſtatore quis gerat: ille gerere debet. ꝙ ſi nō fueritaſcriptū: quē maiorq pars elegeritipſe gerere debet ut edictoʳ pretoris cauet̉. ¶ Sinaūt ip̄i tutores diſſenſerit circa eligēdū vel eos ꝗ gerere dn̄t: p̄tor ꝑtesˡ ſuas interponere debet. ¶ Idē ⁊ ī pluribꝰᶠ ex inꝗſitiōe datis ꝓbandū eſt .i. ut maiorꝑs eligere poſſit ꝑ quē admīſtratiofiet. Sciēduꝫ aūt eſt non ſolumtutores vel curatores pupillis veladultis ceteriſqꝫª ꝑſonis ex adminiſtratione rerū teneri: ſed ēt ī eosꝗ ſatiſdationē accipiūtᵗ ſubſiciariāactionē eē: que vltimū eisrreſidium poſſit afferre. ¶ Subſidiariaᶻ

ſit an̄ dari poſſit curator. rn̄. ſic: vt argu. a contrario ſenſu ſumitur. ff.de tu. ⁊ cu. da. ab. l. curator. qd̓ eſt validum: vt. ff. de offi. eius cui man.eſt iuriſ. l. i. §. i.¶ Quod ſi. Si pupillus ſit infans vel abſens ⁊ tutor infirmitate velalia neceſſitate impediatur pōt acior pupillo ꝯſtitui. h. d. aretinus.a ¶ Aduerſa valitudine .i. infirmitate q̄ valitudini ⁊ ſanitati contraria eſt.b ¶ Neceſſitate. vt quialōgo tꝑe abfuturus eſtvel ſua maiora negocia hꝫ ꝑtractare vel al̓sſil̓es neceſſitates: vt. ff.de ꝓcu. l. filiuſfa. §. fi. ⁊l. ſeq. ⁊. l. pꝰ litē. ⁊. l. ſe.uſqꝫ ad. l. que oīa. ⁊ niſihuiuſmodi neceſſitas ſitnon poteſt ẜm quoſdaꝫvt. C. ꝗ dari tu. vel cu.l. curatorē. ⁊ .l. curator.immo certe ⁊ ſi quecūqꝫalia ſit iuſta quoquomodo: ut. ff. d̓ admi. tu.decreto. ⁊ hec eadē ſuiin curatore: vt. C. d̓ ap.ſi actor.c ¶ Abſit. ſi enim preſens ſit ⁊ habet intellectum etiam ꝓcuratoreꝫcum auctoritate tutorisfacere poteſt: vt. C. deprocura. l. neqꝫ abſit .i.in ſex menſibus.d ¶ Uelit .ſ. pretor: velpreſes vt ſequit̉. ⁊ ꝙ hiedicitur actor alias adiutor dicitur vt. ff. d̓ tute..l. ſolet. alias curator: vt. ff. de tu. ⁊ cu. da. ab his. l. in omnem. alias proturator: vt. C. de procura. l. neqꝫ. ⁊ no. hic varia nomina eorum qui aliorum facta agunt vt actor. ⁊ hoc dictum eſt. Item tutor qui datur pupillis: vt. sͣ. de tutelis. §. eſt autem. item curator qui datur adultis vel furioſis: vel ſimilibus: vt. sͣ. e. in princi. ⁊. §. furioſi. ⁊. §. ſed ⁊ mentecaptis. Item procurator qui aliena gerit negocia cum mandato: vt. ff. deprocur. l. i. Item negociorum geſtor qui ſine mandato gerit: vt. jͣ. de obli. ex quaſi contract. §. i. Item īconomus cui res eccleſiaſtica gubernanda mandatur ab epiſcopo cum conſenſu fratrum vt. C. de ſacroſanc. ec.cle. l. iubemus. ⁊. C. de epiſco. ⁊ cle. l. omnes. §. hic ꝓculdubio. ⁊ nihilominus dicitur hypocriſarius: vt in auc. quomō opor. epiſco. §. non aliter. ⁊. §. neque autem. ⁊. §. ſi vero vt preſertiꝫ. Item ſindicus qui ſic grece dicit̉. latine ſingulorū cauſas dicens: vt. ff. de mu. ⁊ ho. l. munerū. §.defenſores. qn̄qꝫ tn̄ actor ⁊ ſindicus pro eodeꝫ ponunt̉: vt. ff. qd̓ cuiuſquevniuer. l. i. §. quibus. ⁊. §. pe. ⁊. l. item eorum. §. actori. facit ad hoc. sͣ. deauctoritate tu. vel cu. per totū. vel ēt dic ꝙ differunt vt ibi no .ſ. in. d. l. i.d̓ cuiuſqꝫ vniuer. ⁊cͣ.¶ De ſatiſdatione tu. vel eu. Diximus dandos tutores ⁊ curatores rōne etatis ne tn̄ ⁊c̄. accur.HEtamen. Totus iſte titulus diuiditur in tres partes principales.nam Primo ponit qni teneantur ſatiſdare ⁊ qui non. Secundoꝙ illi qui non tenentur ſatiſdare: ſi ſatiſdant preferantur conſocijs in adminiſtratione. Tertio qui officiales teneantur de ſatiſdatione non exactavel non idonea. Secunda ibi. Sed ⁊ ſi. Tertia ibi. Sciendum. Iteꝫ prima ſubdiuiditur in duus partes. Nam primo ponit regulam. Scd̓o duas fallentias. Secunda. ibi: ſed hoc. ⁊. h. intēdit. Tutores ⁊ curatores tenentur ſatiſdare niſi fuerint teſtamentarij vel datiui ex inquiſitione. hocdicit. Aretinus.e ¶ Conſumantur. in totum.f ¶ Diminuantur. pro parte.¶ Pretor. ſic ⁊ pretor vt ⁊ p̓ſes ꝓuincie: vt. sͣ. ti. i. §. ii.h ¶ Satiſdent .ſ. reꝫ pu. ſal fo. vt diximus. sͣ. de tutelis. §. i. ſ. cum fideiuſſore: vt. ff. rem pu. ſal. fo. l. quaſi in prin. ⁊. ff. de preto. ſti. l. pretorie.⁊. ff. qui ſatiſda. co. l. i.¶¶ Perpetuum .i. generale: ſic. C. de eden. l. edita. al̓s pro tꝑe ponit̉: vt.ff. ꝓ ſocio. l. i. ⁊ .jͣ. de verb. ob. §. at ſi quis.k ¶ Approbata. idem in curatoribus in teſtamento datis licet curatores non dentur in teſtamento: regulariter tamen ſi dati fuerint confirmantur decreto pretoris vel preſidis: vt. sͣ. titu. proxi. §. ij. ⁊ tunc liberantur a ſatiſdando vt tutores: vt hic ⁊. ff. de confir. tu. l. ſi filio. ⁊. l. inconfirmando. ⁊. l. ſe. ⁊. l. vtilitatem. ſecus in dato a matre: vt. ff. de confirman. tu. l. i. ad fi. legis. alias. C. e. tj. l. i. Sꝫ quare ſecus; rn̄. qꝛ firmuꝫeſt conſilium patris ⁊ non matris: vt argumentum. jͣ. qui. ali. li. in fi. i.Rn̄. ⁊. jͣ. de iniuri. §. i. ⁊ quod dicū in teſta. idem in tutoribus in cōdi-

cillis datis dicam: vt. ff. de teſta. tuto. l. iiij. ⁊ facit ad hoc. C. de ep̄i. audi. d̓ creationibus.l ¶ Item ex inquiſitione. id eſt dati a iudice eum inquiſitione: vt. sͣ. de attil. tuto. §. hoc iure.m ¶ Idonei .ſ. preſumptione iuris. cōtra quā nō admittit̉ ꝓbatio in contrariuꝫſed ſi contra apparet tenehiturille qui dedit: vt. jͣ. e. §. ſciendūſed hoc fallit in curatore furioſi qui ſatiſdat ſi non habeatidoneam ſubſtantiam: licꝫ ſitcum inquiſitionē datus: vtC. d̓ cū. fu. l. fi. ⁊. §. ſiꝗdē. ⁊. §.ſi vero nō talis. Itē ⁊clet iurares oēs bene agere .i. non p̄termittere vtilia. ⁊ non facere inutilia vt ī aucͣ. vt hi qui ob. per.re mi. §. fin. col. vi. Si ergonec teſtamētarij nec datiui ſatiſdāt ꝗ erūt illi ꝗ ſatiſdāt? rn̄.legitimi niſi in caſu .ſ. patronus ꝓ liberto: vt. ff. d̓. le. tu. l.legitimos. §. i. Iteꝫ datiui qn̄non fiūt cum īquiſitiōe: vt. C.de auc̄ͣ. preſ. l. fi. ⁊ niſi ſatiſdentnon adminiſtrāt: vt. C. de tu.vel cu. ꝗ ſatiſ. nō de. l. i. ⁊ fi. ⁊ẜm h̓ ſunt quattuor genera tutoꝝ .ſ. teſtamentarij. iteꝫ legitimi. itē datiui cū inꝗſitiōe. iteꝫdatiui ſine in quiſitiōe: vt dictum eſt.Sed ⁊ ſi ex teſtamēto.Si fuerint tutores teſtamentodati plures: vel ex inquiſitiōepōt vnus offerre ſatiſdationeꝫ⁊ ſolus adminiſirare niſi etiam alius voluerit ſatiſdare.Si aūt nullus ſatiſdat ille ſolus gerit: queꝫ teſtator elegerit vel maior pars eorum ⁊ ſi diſcordant cogentura iudice concordare. h. d. Et diuiditur in qͣttuor partes. Primo ponit ꝙ contutor tenetur tutori ſatiſdare vt in adminiſtratione preferatur. Secūdo quid fietſi nullus ex contutoribus vult ſatis offerre de indemnitatē. Tertio quid agendum cum tutores diſcordant in eligendo. Quarto extendit ad datiuos dictumin teſtamentarijs. Secunda ibi. Qd̓ ſi nemo. Tertia ibi. ſinanteꝫ. Quarta ibi.Idē ⁊ in pluribus. Areti.n ¶ Sed ⁊ ſi ex teſtō. duo ponit ⁊ vnum tm̄ nunc proſcquitur .ſ. de teſtamentario. ſed in fi. §. dicit de alio. Item hec eadem in curatoribus pluribus locumhn̄t: vt. ff. de admi. tu. l. iij. §. qd̓ in tutoribus. Item quid in legitimis; m̄. idemcum ſit eadem ratio ne deterius negocia per plures exerceantur: vt. ff. de admi.tu. l. ſi plures. §. apparet ergo.o ¶ Itaqꝫ. vel ſatiſdare. ſic. jͣ. de inuti. ſti. §. alteri in fi.p ¶ Aſcriptum .ſ. in ieſtō. vel aliter apparet eius voluntas euidenter: quia dicit in ſatiſdatione ꝗs preferri debet vt edicto ꝙ ſi non ſuerit aſcriptuꝫ quē maiorpars elegerit ille gerere debet.q ¶ Maior. dūmodo omnes velint per vnum adminiſtrare. al̓s enim non cōpellētur. ſed oēs gerere pn̄t ſi velint: vt. ff. de admi. tu. ſi plures. §. fi. ⁊. l. velin ꝑtes. Et no. hic arg. ꝙ ſtatur maiori ꝑti. ſic. ff. de pactis. l. iuriſgē. §. vl. ⁊. l.maiorem. ⁊. l. precedente. §. fi. ⁊. ff. de teſti. l. iii § ii. ibi als numerus teſtium ⁊cͣ.arg. ꝯtra. ff. de ſer. ruſti. pre. l. per fundum. ⁊. ff. cōia pre. l. fi.Ut edicto pretoris .ſ. qd̓ non habemus.ſ ¶ Partes ſuas .i. ſe ⁊ officiales ſuos ⁊ milites iuſticie. Sed cur nō committitur fortune: vt alias. C. cōmu. de le. l. fi. i. rn̄. ⁊ .jͣ. de lega. § optionis. rn̄. nō itaalterius factū .ſ. pupilli poſſunt fortune cōmittere: vt ſuum propriuꝫ. ⁊ con or.huic. ff. de le. i. l. huiuſmodi. §. fi. ⁊. ff. de vſufruc. l. ſi cuius. §. ſed ſi inter duos.ar. cōtra in co. ti. l. quotiēs duobus .i. rn̄.t ¶ Idem ⁊ in pluribus. per oīa. vt. sͣ. niſi qꝛ hic a teſtatore non potuit ſcribi ꝗsgeret cum nihil dixerit de tutela. nam non darentur ex inquiſitione ſi eſſent teſtamentarij: vt. sͣ. de attil. tu. i. rn̄.¶ Sciendum. Qui tenetur recipere ſatiſdationem a tutore ſi non recipit vl̓minus idonee tenetur ſubſidiaria actione: que etiam tranſit contra heredes ⁊poteſt tutor vel curator cogi ſatiſdare etiam captis pignoribus. hoc dicit. Et diuiditur in quattuor partes Primo ponit ꝙ officialis conuenitur ſubſidiariaactionē. Secundo quando ⁊ in quibus caſibus teneatur. Tertio illam ad heredes extendit. Quarto ponit nouum caſum videlicet ꝙ tutor cogitur ſatiſdare. Secunda ibi ſubſidiaria. Tertia ibi. Que quidem. Quarta ibi. Quibus cōſtitutionibus. Areti.u ¶ Ceteriſqꝫ. vt furioſis ⁊ mentecaptis: vt. sͣ. titulo. i. §. furioſi. ⁊. §. ſed ⁊ mentecaptis.x ¶ Accipiunt. vt magiſtratus qd̓ dic vt dicitur. jͣ. c. §. neqꝫ aūt.Altimū eis .ſ. pupillis ⁊ ſimilibus.z ¶ Subſidiaria. ſcilicet tutele. vtilis contra eum qui malum dederit tutorem.vel vtilis neg. geſ. quando malum curatorem. nam eadem vtilis in magiſtra-