Liber

¶ Itē ſi in ẜuitutē pupillꝰ redigat̉ꝰvl̓ ſi ab hoſtibꝰ captꝰ fuerit. Sꝫᵖ ⁊ſi vſqꝫ ad certā cōditionē datus ſittutor in teſtōᵉ eque euenit vt deſinat eſſe tutor exiſtente conditione.¶ Simili mō finit̉ tutela morteᵇvel pupillorū vel tutoꝝ. ¶ Sed ⁊capitis diminutiōe tutoris ꝑ quā libertas: ul̓ ciuitasᶠ eius amittit̉ omnisᵍ tutela perit. Minima aūt captis diminutōe tutoris veluti ſi ſeadoptioneꝫᵖ dederit: legitimaⁱ tm̄tutela perit: cetereᵏ nō ꝑeūt. ¶ Sꝫpupilli ⁊ pupille capitis diminutiolꝫ minimaⁱ ſit omnes tutelas tollit.¶ Preterea qui adᵐ certuꝫ tp̄s teſtamēto dant̉ tutores: finito eo deponunt tutelā. ¶ Deſinunt auteꝫtutores eſſe ꝗ vel remouentur a tutela ob id ꝙ ſuſpecti viſi ſunt: vl̓ ꝗex iuſta cauſa ſeſe excuſantª ⁊ onusadminiſtrande tutele deponūt ẜmea que inferiusº ꝓponemus.¶ De curatoribus.Aſculi ꝗdē puberes: ⁊ femīeuiri potēteſuſqꝫ ad. xxv. an.completū curatores accipiunt: ꝗ lꝫpuberes ſint: adhuc tamen huius

etatis ſunt vt ſua negocia tueri nōpoſſunt. ¶ Dātur autē curatoresab eiſdem magiſtratibusq a quibꝰ⁊ tutores. Sed curator teſtamētonon datur: ſed datusᶠ cōfirmat̉ decreto pretorisᶠ vel p̄ſidisᵗ. ¶ Itēinuiti adoleſcentes curatores nonaccipiūt preterqͣꝫ in liteꝫᵗ. curatorʸeniꝫ ⁊ ad certā cauſaꝫ dari poteſt.¶ Furioſiᶻ quoqꝫ: ⁊ ꝓdigilꝫ maiores .xxv. an. ſint tn̄ in curatiōe ſuntagnatoꝝ ex lege. xii. tabulaꝝ: ſꝫ ſolētª rome p̄fecti vrbis vl̓ pͥtores: ⁊ī ꝓuīcijs p̄ſides ex inꝗſitiōeᵇ eis dare curatores. ¶ Sꝫ ⁊ mētecaptis⁊ ſurdis ⁊ mutis ⁊ ꝗ ꝑpetuo morbo laborāt: qꝛ rebꝰ ſuis ſuꝑeſſe nōpn̄t: curatores dādiᶜ ſūt. ¶ Interdū aūt ⁊ pupilli curatores accipiūt:vtputa ſi legitimus tutor non ſitidoneusᵇ: qm̄ habēti tutoreꝫ tutordariᵉ nō pōt. ¶ Itēᶠ ſi in teſtō datꝰtutor: vel a pretore aūt a p̄ſide idoneꝰᵍ nō ſit ad admīſtratiōeꝫ: nec tn̄fraudulēt̉ negocia admīſtret: ſolꝫei curator adiungi. ¶ Itēʰ loco tutorū qui nō in ꝑpetuū ſꝫ ad tēpus atutela excuſantur ſolent curatoresˡ

a ¶ Item redigatur. ex ingratitudine ſi ſit doli capax. non autem er venditionevt. jͣ. ꝑ quas perſo. no. ac. §. pe. quia nō niſi ſit maior. xx. an. poteſt per venditionem fieri ſeruus: vt. sͣ. de iure perſo. §. pe. contra eſt. C. de inoff. teſt. l. ſi quis. §.fi. ſed ibi de eo dicit ꝗ doli capax non eſtb ¶ Sed ⁊ ſi vſqꝫ ad certā .i. ſpecificatam vt qn̄ ticius erit conſul.c ¶ Teſtamento. no. ꝙ dixi inteſtō. naꝫa lege vel a iudice nōſic: ut. ff. de re iu. l. actus.¶ Simili modo. Morte naturali pupilli uel tutoris:item capitis diminutione tutoris maxima vel media vel etiāminima pupilli oīs tutela finit̉. minima aūt tutoris ſoluꝫgitima finitur. h. d. arcti.d ¶ Morte. ſcꝫ naturali. nā d̓ciuili iā dixit. sͣ. proxi .ſ. vbi dixit de deportato ⁊ ſeruo facto ꝑingratitudineꝫ. quia mors oīaſoluit nedū tutelam: vt in auten. de nup. §. deinceps.e ¶ Sed ⁊ capitis. libertas. ⁊tunc maxima.¶ Ciuitas. ⁊ tunc media: vtsͣ. de ca. di. §. maxima ⁊. §. minor.z ¶ Omnis tutela .i. teſtamētaria. vel datiua: cum ea queſunt iuris naturalis tollanturvt. sͣ. de ca. di. §. ꝙ aūt.h ¶ Si ſe ī adoptionē. ſꝫ emācipatione filij legitima tutelanō finit̉. qꝛ filiuſfa. legitimustutor eē nō pōt cū .ſ. pater eump̄cedat: vt. sͣ. de ca. di. §. fi. niſi in caſu: vt cū ſit manumittitſeruum maternum delatum ſibi: vt. sͣ. de legi. pa. tu. §. ſꝫ forte. ⁊ tunc defertur. cū ſit ſui iuris. vt. ff. fa. her. ſi maritus.i ¶ Legitima. ſed quare hec legitima tm̄ perit: rn̄. quia agnatio perit minima ca. di. vt. sͣ. de legi. ag. tu. §. fi. ⁊ legitima īter agnatos tm̄ cōſiſtit vt. sͣ. de legit. agna. tu. i. rn̄.k ¶ Cetere. teſtamentaria ⁊ datiua ẜm. M.l ¶ Licꝫ minima. vt qꝛ detur in arrogatiōe: vt. sͣ. e. §. i.m ¶ Ad certū. idem ſi ad incertum tp̄s .ſ. ad cōditionē: vt. sͣ. e. §. ſed ⁊ fi. q̄ conditio ad eē ⁊ ad nō eſſe ſe habere pōt. vt. jͣ. de ver. ob. §. conditione.¶ Deſinunt auteꝫ. Qui remouent̉ a tutela propter ſuſpitionem: vl̓ ꝗ ī ꝑpetuum excuſant̉ tutores eſſe deſinunt. h. d. arti.n ¶ Deſinunt. excuſant .ſ. in perpetuuꝫ. vt qꝛ mutus. quod dic vt. ff. de mino..l. verum. §. ex facto. nam ſi ad tpͥs nō deſinunt eſſe tutores: vt. jͣ. de excu. tu. ⁊cura. §. item qui reipublice.o ¶ Inferius: vt. jͣ. de ſupec. tu. per to. ⁊. jͣ. de excuſa. tuto. ⁊ cu. ꝑ totum. Et no.ꝙ eiſdem modis finitur cura ſi quos habeant pupilli curatores: ⁊ eodem tempore. vt. C. qn̄ tu. vel cu. eſſe de. l. i. adultorum vero curatores tūc finiuntur cumvirilem vigorem compleuerit minor .ſ. xxv. an. vt. ff. de mi. l. fi. in fi. ⁊ jͣ. ti. i. i.rn̄. niſi ad certam cauſam: vel ſpēm fuerīt dati. nam tunc finito negocio finiturofficium: vt. sͣ. ti. i. §. fi. Item curatores aliorum: vt. jͣ. ti. i. §. furioſi. ⁊. §. ſꝫ mētecaptis. tunc deſinunt quando ſanam mentem predicte perſone recipiunt: vt.ff. d̓ cu. fur. l. i. §. i. ⁊. §. fi.¶ De curatoribus. Finita tutela pupilli indigent curatoribꝰ iō d̓ ipſis ſb̓dit.ponit de curatoribꝰ datis puberibꝰ. Secundo dedatis illis qui laborantAſculi. Totus iſte titulus diuiditur in tres partes principales. Primoaliquo morbo vel vitio. Tertio de curatoribꝰ datis pupillis. ſecunda ibi. furioſi. tertia ibi. interdum. Item prima pars diuiditur in tres partes: Primo qualiter puberibus dantur curatores. Secundo quibus dantur. Tertio an inuitusquis cogatur curatorem accipere. ſecunda ibi. dantur. tertia ibi. Item inuiti.Et hoc dicit. curatores dantur adultis vſqꝫ ad ad. xxv. annuꝫ cōpletū ⁊ ab illismagiſtratibus a quibꝰ tutores: nō aūt teſtamento dant̉: Dati tn̄ ꝯfirmant̉. Inuito autem curator nō datur niſi ad litem. h. d. areti.p ¶ Xxv. an. niſi impetrent a principe veniam etatis maſculi. in. xx. an. feminein xvij. an. vt. C. de his qui ve. eta. impe. l. i. ⁊. ii.q ¶ Dantur aūt. a magiſtratibus .i. a pretore preſide ꝓcōſule prefecto egypti:vt. ff. de tu. ⁊ cura. l. i. item a prefecto vrbis ⁊ a defen. ciui. vel iuridico alexandrie: vt. sͣ. de attil. tu. §. pe. alias fi. vt in auc. de defen. ciui. §. nulla colla. iij. ⁊.ff. de offi. pre. l. i. §. ſolent.r ¶ Sed datus. de facto.Pretoris .ſ. in vrbe.t ¶ Preſidis. in prouincia.n ¶ Item. accipiunt. ſecus in tutore: vt. ff. de tu. ⁊ cu. da. l. necnon. ⁊ de tutelis.l. ii. ⁊ diximꝰ. sͣ. de tute. §. eſt aūt. Iteꝫ videtur cōtra. ff. de mi. l. i. in fi. ſꝫ ꝙ ibidicit non committi eis adultis res ſuas bene gerentibus ante. xxv. an. verum

eſt vt ſint rata que fiunt per eos: cōmittunt̉ tn̄ vt hic. ſed reſtituuntur vtibi ⁊ .jͣ. de acti. §. ſi quis agens.x ¶ In litem. tunc eniꝫ cogit̉. ſed pupillus in litem non cogit̉: vt. ff. de tute. l. qui hꝫ. §. ſi pupillus. qd̓ expone vt ibi.y ¶ Curator. q. d. nō dubites de hoc lꝫ alid̓ ſit in tutore: vt. sͣ. ꝗ. da. tu.poſ. §. certe.¶ Furioſi. Furioſis⁊ prodigis licꝫ maioribus dātur a lege curatores agnati: illis deficientibus a iudice danduseſt curator. mentecaptis ⁊ alijs qui morbo ꝑpetuo laborant curatora iudice dandus eſt. hoc.d. aretinus.z ¶ Furioſi. no. hos duos accipere curatorema lege: alij oēs ſunt daciui: vt caute hic colligtur. ⁊. jͣ. proxi. §. ⁊. C. d̓epiſ. au. l. i. §. de creatiotionibus.a ¶ Sed ſolent .ſ. agnatis deficientibus. uel nōhabilibus cōſtitutis vt.C. de tu. ⁊ cu. fu. l. fi. §.ſinantem.b ¶ Inquiſitione. ⁊ hocrōne furoris vel demētie. niſi iſte perſone ſintminores. xxv. an. ⁊ tūcrōne etatis tut. vel cu.accipiūt: vt. ff. d̓ tutelisqui habet. §. qd̓ auteꝫ.Iteꝫ niſi ſint in poteſtate: vt. C. de curat. fur. l.fi. §. i.c ¶ Dandi ſūt .ſ. ab hisquos modo in ſuperiori. §. diximus.¶ Interdum. Situtor pupilli non eſt idoneus: vel ſi ad tempus excuſatur: datur pupillo ētturator. h. d. aretinus.d ¶ Idoneus. vel ratione paupertatis. vel quia non eſt induſtrioſus vtdecet. fidelis tamē eſt ⁊ diligens. alias repelleretur prorſus: vt. jͣ. de ſuſpec. tu. §. penul. ⁊ fi. ⁊. C. de ſuſpec. tu. l. pietatis. bene dico cu. ⁊ non tu.uoniam ⁊ cetera.e ¶ Dari non poteſt. fallit hec regula ī caſibus. vi. vt ſi detur tutor loco tutoris ſurdi: vel muti: vel furioſi: vt. ff. de tutelis. l. pe. item ⁊ ſi habet tutores ratione rerum vnius prouincie poterit habere aliū rōne rerūquas habet in alia. vt. ff. de excu. tu. l. propter litem alias. l. lꝫ. §. fi. ⁊. C.in quibus cau. tu. ha. da. tu. l. fi. iteꝫ mater ⁊ anteꝙͣ nubat tutrix exiſtensalium petit tutorem dari: vt in aucͣ. de nup. §. ſi vero tutelaꝫ coll̓. iiij. ſedratio eſt quia abire nunc ſperatur: vt. C. cōmunia de leg. l. fi. §. ii. Item ⁊quando ad tempus eſt relegatus vel excuſatus. vel remotus. nā interiꝫtutor datur: vt. C. in qui. cau. tu. ha. l. pe. Item ſi quis tutor ſit apud hoſtes non ut ſeruus. ſed vt legatus vel tranſfuga alius datur: ut. ff. de tutelis. l. ſi quis tutor. Item ſi reipublice cauſa abſit poteſt alius dari vt. ff.tutelis. l. queſitum. ⁊. ff. de ſuſpec. tuto. l. iii. in. §. ſi quis affuturus. ſedſecunduꝫ. P. in his omnibus caſibus tutor ꝓ curatore accipitur. ⁊ hecregula non fallit. ſed cum littera in omnibus ſupradictis legibus de tutore facit mentionem ab ea non diſcedamus. vt. ff. de leg. iii. non aliter⁊. ff. de exerci. l. i. §. igitur. ſed que eſt ratio cum vbiqꝫ dari poſſit curatorhabenti curatorem uel tutorem. ſed non tutor poteſt dari habenti tutorē?rn̄. ꝙ tutor qui prius dabatur habebat plenam poteſtatem: vt. jͣ. ti. ii. §.datus. ⁊ sͣ. de tutelis. §. i. ⁊ ita ꝙ alium ſecum in eadem plenitudine admittere nō poteſt. ſed non ſic in curatore qui rebus datur: vt. C. de nup..l. in copulandis. vnde tutor auctoratur hereditati adeunde: qd̓ in curatore pupilli non eſt: vt. ff. de app. l. cum in vna. §. tutor. ſed nonne totadie. inuenimus vnum pupilluꝫ plures habere tutores: vt. C. de diui. tu..l. iii. rn̄. illud eſt quando ſimul dantur. nam quedam fiunt ſimul beneque non valent ſi fiant ſeparatim: vt duorum reorum obligatio: vt. jͣ. d̓duobus reis ſti. §. i.¶ Item ſi in teſtamento. poſuit exemplum de legitimo. nunc de datiuo⁊ teſtamentario minus idoneo.g ¶ Idoneus .i. ſufficiens.h ¶ Item. ad tempus excuſantur. nam aliquis quandoqꝫ in perpetuumquādoqꝫ ad tempus vt patet per multa exempla. jͣ. de excu. tuto. ⁊ cura.§. i. ⁊ quaſi per totum titulum.i ¶ Curatores. vel etiam tutores: vt. sͣ. proxi. §. i. dixi .ſ. prout iudici videbitur: vt. C. in qui. ca. tu. ha. l. i. ⁊. ii. Sed quid ſi tutor pupillo non