PrimusQuibus modis tutcla finiatur

4

venditionibusᵇ locationibus conductionibus mādatis depoſitisᵉ: ſitutoris auctoritas non interueniatipſi quidē qui cū his contrahūt obligant̉: at inuicem pupilli non obliganturᶠ. ¶ Neqꝫ tamē hereditatemᵍ adire neqꝫ bonoꝝᵖ poſſeſſionē petere: neqꝫ hr̄ditatē ex fideicōmiſſoⁱ ſuſcipere aliter pn̄t niſi tutorisª auctoritate qͣꝫuis lucroſaⁱ ſit neqꝫᵐ vlluꝫ damnū habeātⁿ. ¶ Tutor aūt ſtatim in ipſo negocio preſens dꝫ auctorª fieri: ſi hoc pupilloprodeſſe exiſtimaueritʰ: poſtq v̓o tēpus: vel per epiſtolamʳ aut nunciuꝫ īterpoſita auctoritas nihil agit.¶ Si aūt inter tutorem pupillūueiudiciumᶠ agendum ſit: qꝛ ipſe tutor in remᵗ ſuam auctorª eſſe nō poteſt: nō pretorius tutor: vtᵗ olim cōſtituitur: ſedʸ curator in locuꝫ eiꝰ datur: quo curatore interueniēte iudi

ciuꝫ peragitur: ⁊ eo ꝑactoᶻ curator eſſe deſinit.¶ Quibus modisª tutela finiatur.Apilliᵇ pupilleqꝫ cū pubereseſſe ceperint a tutela liberant̉.¶ Pubertatē autē veteres ꝗdeꝫnon ſolū ex annis ſꝫ etiā ex habitucorꝑis in maſculis exiſtimari volebāt. ¶ Noſtra āt maieſtās dignūeē caſtitate noſtroꝝ tempoꝝ beneputauit: qd̓ ī feminis etiā ātiꝗs impudicū eē uiſū eſt ideſt inſpectiōemhabitudīs corporis: hocᵇ ēt in maſculos extēdere. Et ideo nr̄a ſāctaꝯſtitutiōeᵉ ꝓmulgata pubertatē inmaſculis poſt. xiiij. ānū cōpletū ilico īitiū acciꝑe diſpoſuimꝰ ātiꝗtatisnormā ī feminis ꝑſonis bn̄ poſitaꝫſuo ordini relinq̄ntes: vt poſt. xij.an. ꝯpletos viri potētes eē credanturᶠ. ¶ Itē finit̉ tutela ſi arrogatiſint adhuc īpuberesᵍ vl̓ deportati.

vel minuitur pr̄imoniū ſuū eſt neceſſaria tutoris auctoritas. h. d. ẜꝫ are.a ¶ Auctoritas: vt. C. de cōtra. ⁊ cōmit. ſti. l. neqꝫ.h ¶ Neceſſaria. in duobus caſibus obligatur pupillus ſine tutoris auctoritate vt. ff. de act. ⁊ obl. l. furioſis: vbi .ſ. ex re actio venit.c ¶ Promittant. qꝛ tūc ē veriſimile ꝙ male agat. ⁊ facit ad hoc. jͣ. ꝗbusali. li. vel non. §. nō admonēdi. ⁊. §. ſed ecōtrario. ⁊. jͣ. de īuti. ſti. §. pupillus. ⁊. ff. de acꝗ. rerūdo. pupillꝰ. ⁊. ff. d̓ pacꝯtra ius. Idem de muliere ſuꝑ dote paciſcentevt. ff. de pac. do. l. d̓ dieIdē in alimētario trāſigenie. vt. ff. de trāſac. l.cum hi. §. ꝗd ergo. Itēfacit. C. de contra. ⁊ cōmi. ſti. l. neqꝫ.d ¶ Uenditionibꝰ. ſi tn̄pupillꝰ petat rē ex vēditione repellit̉ exceptionedoli mali niſi p̄ciū darevelit. vt. ff. d̓ reſcin. uē..l. ſi id qd̓. §. vlti. in fi.e ¶ Depoſitis. pupillꝰtn̄ doli capax tenetur depoſiti ſi ꝗd doli cōmiſitul̓ locupletior factus ſit:vt. ff. depoſiti. l. i. §. inpillum.f ¶ Obligant̉: ⁊ ſic no.ꝙ contractus claudicatquandoqꝫ: vt hic ⁊. ff.de act. em̄. iul. §. ſi quia pupillo. ar. contra. ff.de arb. l. litigatores. §pe. ⁊ fi. ⁊ in auc. de non eli. ſcd̓o nubētes. §. ꝓſpeximꝰ. col̓. i. Item hoc eſtverū niſi locupletior ſit pupillus al̓s excipitur ſi agat. ⁊ contra eum poterit agi: vt. ff. de admi. tu. ſi minores. ⁊. C. pro emp. l. fi. ⁊. ff. e. l. i. §. i. ⁊ d̓reſcin. ven. ſi id quod. §. fi.¶ Neqꝫ tamen. Pupillus non poteſt hereditatem adire de iure ciuili uel preterio uel ſenatuſconſulto trebelliano: ſine tutoris auctoritateetiam ſi ſit lucroſa. h. d. are.g ¶ Hereditatē. que ex teſtō uel ab inteſtato defertur .ſ. iure ciuili. ut. ff.d̓ here. pe. l. i. ij. ⁊ .iii. ⁊ hr̄ditas eſt ſucceſſio in uniuerſuꝫ ius quod habuitdefunctꝰ tꝑe mortis ſue deducto ere alieno. ut. ff. de uerb. ſig. l. nihil.b ¶ Bonorum poſſeſſionem. ex teſtamento. ut ẜm tabulas. uel ab inteſtato: ut unde liberi. ⁊ ſimiles: que ſunt omnes de iure pretorio. ut. jͣ. debo. poſſ. §. quos autē. ⁊ eſt bonorum poſſeſſio ius perſequendi retinēdiqꝫpatrimonij quod cuiuſqꝫ fuerit cuꝫ is moritur: vt. ff. de bo. poſ. l. iij. §.bonorum. hoc tamen in bonorum poſſeſſione fallit in caſu cum pupillusnon habet tu. tunc enim pretor auctoritatem tutoris poteſt ſupplere: ut.C. qui admit. ad bo. poſ. l. bonorū. idem in hereditate: ut. C. de iu. deli.ſi infanti. in fi.j ¶ Ex fideicōmiſſo: vt ꝑ ſe. cō. trebe. ut. jͣ. de fideicō. here. §. ſed quia. ideꝫdico: ⁊ ſi bona velit recipere cauſa ſeruandarum libertatuꝫ. cum ⁊ ibi poſſit timere damnum: qꝛ eſt ſucceſſio in vniuerſum ius: vt. jͣ. per quas perſo. no. acqui. §. fi.k ¶ Tutoris .i. adminiſtratoris cui adminiſtratio ſit conceſſa. alioquinnon valet. nam ⁊ ſi ab eo qui tutelam non gerit ſciens aliū gerere emā:dn̄s non efficiar: vt. ff. eo. l. iiij. Item nunquid curatoris ſufficit auctoritas ad adeundā hereditatem vel bo. po. delatam pupillo? rn̄. nō: vt. ff. d̓ip. cum in vna. §. tutor vſqꝫ in fi. legis.CLucroſa ſit .i. appareat lucroſa ne occaſione lucroſe adeat dānoſamucroſa quia adeundo oneratur legatis ⁊ fidecommiſſis ⁊ alijs oneribus ⁊ ita obligatur. ſed non pōt obligari ſine tutoris auctoritate: vt. sͣ..e. in prin. vel ſi obijciatur .ſ. ante eum ⁊cͣ. hoc v̓o accidit ꝙ hereditas nōſit oneroſa ⁊ ad ea que frequentius accidunt iura adaptantur: vt. ff. delegi. ⁊ ſe. con. l. nam ad ea.m ¶ Neqꝫ ullum. eſt alia ratio ēt ſi ſit lucroſa quia litibus ⁊ ſumptibusvexaretur: vt. ff. de mino. l. minoribus. xxv. an. ⁊ eiſdem ēt rōnibꝰ nec iniudicijs ciuilibus vel crīalibus poteſt eſſe ſine tutoris auctoritate: vt. C. ſaduerſus rem iudi. l. cum ⁊ minores. ⁊. C. de auctori. pre. clarum. niſi inquattuor caſibus. vt in poſſeſſione momentaria: vt. C. ſi per viꝫ vel aliomō. l. i. ⁊. C. qui legit. per. momentarie. Item in violato thoro minorſine curatore accuſat: vt. ff. de adul. l. ſi maritus. §. lex. ſꝫ hic ī adulto. itēſi veniam etatis impetrat: vt. C. de his qui ve. eta. im. l. i. ⁊. ii. Item ininterdicto de lib. ho. exhi. l. qd̓ ⁊ lex. §. ſed ſi mulier.n ¶ Habeant. qꝛ forte ſubeſt es alienum latens.¶ Tutor autem. Tutor preſens debꝫ auctoritateꝫ interponere al̓s nōvalet. h. d. ẜm arti.o ¶ Auctor fieri .i. probare ⁊ laudare qd̓ ſit ꝑ pupillum: vt. ff. e. l. etiam.

p ¶ Exiſtimauerit. al̓s non compellitur. primo qꝛ eſt iniquū. ſecūdo qꝛ tenct̉ puillo damnū reſarcire tuior. vt. ff. e. ſi tutor.q ¶ Poſt tp̄s .ſ. non modicū. alias valet auctoritas: vt. ff. de acꝗ. here. ſi quismihi. §. iuſſū. q̄ ē ꝯͣ. ⁊ eſt rō qꝛ vident̉ ineſſe q̄ īcōtinēti fiūt: vt. ff. ſi cer. pe. l. lecta.r ¶ Per epiſtolā. no. caute: ⁊ redde ſingula ſingulis. nā dixerat duo .ſ. ſtatim.ad qd̓ refert̉ poſt tpͥs ⁊cͣ. Itemin ipſo negocio p̄ſens ad quodrefertur hoc ꝑ epl̓am que interabſentes mutit̉ vt. jͣ. de ob. excōſenſu. §. fi. idem̄ ⁊ ſi alio mōinutilter auctorizet̉. ff. e. l. i. §.fi. ⁊. l. vlti .ſ. ſi inuitus detinet̉¶ Si autē Tutor non pōtauctorare pupillo cum eo litiganti ſed dandus eſt curatorcuius officium finitur finita lite. h. d. ẜm aretimū.s ¶ Iudiciuꝫ .ſ. rei vē. vel alterius perſonalis vel realis act.p̄ter actionem turele vel nego.ge. que contra tutorē erit dadaq̄ durante offi. nō dat̉: vt. ff. d̓tu. ⁊ ra. diſ. niſi. §. fi. x. l. ſi cuꝫadhuc. ⁊ idem in vtili generali neg. geſ. que dat̉ ꝯtra curatorem adultis: vt. ff. de admi.tu. l. cū curatore. ⁊. C. d̓ admi.tu. l. ii. ⁊. l. rōnes. ſed certe necalie videntur interim poſſe intendi: vt. ff. de tu. ⁊ ra. diſ. l. ſꝫnon dātur. ſed illud intellige:vt ipſemet exerceat nō dātur.ſed per ꝓcuratorem ſic: vt hicdr̄. Iteꝫ nūꝗd hec correcta ſūthodie ꝑ aucͣ. vt in auc. vt hi ꝗob. ꝑ. res mi. §. i. col. vi. cū nullus creditor vel debitor poſſit eſſe tutor vel curator. rn̄. ſic niſi tutore teſtamentario in quo poterit adhuc hodie hic. §. loqui. cum fides talis tutoris ab ipſo teſtatore ſit cōprobata: vt. jͣ. de ſatiſda. tu. vel cu. §. i. ⁊. C. de epiſ. audi. de creationibus. vel idem in eo quod in alijs. vt in precedenti aucͣ. diximus. ſed magiscredo contrarium vt dixi in aucͣ. vt hi qui ob. per. res. §. i. col. vi. Item ⁊ circareales actiōes hunc. §. hodie facimus loqui. cum in eis ſit obligatio. vnde ceſſatauc. vt. jͣ. de act. §. i.t ¶ In rem ſuam: ⁊ pupilli. que ſua dicitur cum bene adminiſtrat: vt. ff. de furtis. l. interdum. §. qui tutelam.n ¶ Auctor. facit ad hoc. ff. de verb. ſig. l. quod dicimus. ⁊. C. ne quis in ſua cā.l. vna. ⁊. C. de teſtibus. l. oībus. ⁊. ff. eo. l. v. i. rn̄. ar. cōtra. C. de fideicō. li. l. fi.ibi iudex. ⁊cͣ. ⁊ ſequeretur incōueniens vt in eodē negocio eēt actor ⁊ reus.x ¶ Ut olim. nā olim in tali caſu dabat̉ tutor pretoriꝰ: qd̓ hodie non eſt ut hic dr̄.y ¶ Sed curator. vt. C. de in lit. dā. tu. l. i. z ¶ Et eo ꝑacto .ſ. iudicio.a ¶ Quibus modis tutela finiatur Rubrica. Hic vidēdum eſt ꝗbus modis tutela finiatur. nouem modos ponit ſcꝫ pubertate. arrogatione. ⁊ ſeruitute. cōditione. morte. capitis diminutione. ſi ad certum tp̄s datus ſit. ⁊ ſit finitum tēpusiſpitione vel excuſatione.¶ Quibus modis tutela finiatur. Dictuꝫ eſt d̓ ingreſſu tutoris. ⁊ sͣ. ti. i. de ꝓgreſtu. reſtat de fine: ſicut eſt in operibus naute ingreſſus progreſſus ⁊ finis. h.d. aretinus.Upilli Totus iſte titulus diuiditur in ſeptem partes. Nam primo ponit̉qͣliter pubertate tutela finitur: ⁊ que ſit pubertas. Scd̓o qual̓r arrogatione: uel deportatione vel ſeruitute pupilli: vel tꝑis finitiōe: Tertio qualiter morte pupilli vel tutoris. Quarto capitis diminutione tutoris. Quinto etiam minima diminutione pupilli. Sexto ꝑꝑ aduentū tꝑis vel cōditionis. Septimo ꝑꝑreuocationem factam de tutore. ſcd̓a ibi. Item finitur. tertia ibi. ſimilimō. quarta ibi. ſed ⁊ capitis. quinta ibi. ſed pupilli. ſexta ibi. preter. ſeptima ibi. deſinunt.Item Prima ſubdiuidit̉ ī tres. nā primo ponit qual̓r tutela finiatur pubertate.ſecundo qual̓r pubertas accipitur de iure antiquo. tertio qual̓r de iure nouo. ſecunda ibi. pubertatem. tertia ibi. noſtra aūt ⁊. h. d. Tutela finitur pubertate puilli que in maſculo eſt ſtatiꝫ cōpleto. xiiij. anno. in femina. xii. h. d. are.b ¶ Pupilli. ſunt qui de ptāte patris īpuberes exierunt vel morte vel emācipatione vt. ff. de ver. ſig. l. pupillus i. rn̄. lꝫ improprie dicatur aliqn̄ pupillus ꝗ eſtn̄ ptāte. vt. ff. de verb. ob. l. fi. §. ſi pupillus.Habitu .i. aſpectione vtrum haberet barbā vnam vel alteram: vt. jͣ. innuit. ⁊ facit. ff. d̓ mino. l. minor. xxv. an. ex. aſpectu ⁊cͣ. Et no. ꝓ opi. Mart. ꝗ ẜmꝯſcīam dicebat iudicē debere iudicare. ⁊ facit. ff. de feri. l. ii. in fi. ff. fin. regū. l. ſiirruptione. §. fi.d ¶ Hoc etiam .ſ. ꝙ ſit iudicandum impudicum.e ¶ Conſtitutione: vt. C. qn̄ tu. vel cu. eſſe deſi. l. fi.ſ ¶ Credantur. facit ad hoc. sͣ. de nup. i. rn̄.Item finitur. Arrogatione deportatione: ſeruitute: vel in euentum conditionis finitur tutela. h. d. arcti.g ¶ Impuberes .i. ī pupillari etate adhuc exn̄tes: vt h̓ ⁊. ff. de ado. nec ei. §. eoꝝ.⁊ hoc cum cōſenſu oīum tutoruꝫ: vt. C. de auc. preſtan. l. fi.