Liber

¶ De capitis diminutione.¶ Stª autem capitis diminutioAprioris ſtatꝰ commutatioᵇ. eaqꝫ tribus modis accidit. ¶ Namaūt maxīa ē capitis diminutio: autminor: quam quidam mediamᶜ uocant: aut minima. ¶ Maxima capitis diminutio eſt cū aliquis ſimul⁊ ciuitatem: ⁊ libertateꝫ amittit: qd̓accidit in his: qui ſerui pene efficiūtur atrocitateᵖ ſentētie: vel libertisvt ingratis circa patronos condēnatis: vel qui ſe ad precium particiꝑandum venundari paſſiʳ ſunt.¶ Mīor ſiue media capitis diminutio eſt cuꝫ ciuitas quidē amittit̉.libertas v̓o retinetur: qd̓ accidit eicui aque ⁊ igni interdictumᵍ fuerit:uel ei qui in infulaꝫᵉ deportatus eſt.¶ Minima capitis diminutio eſtcū ciuitas retinet̉ ⁊ libertas: ſed ſtatus hoīs cōmutat̉: qd̓ accidit in hisꝗ cum ſui iuris fuerint: ceperūt alie

no iure ſubiecti eſſe: vl̓ᵏ ecōtra ueluti ſi filiuſfa. a patre emancipatꝰ fuerit ⁊ eſt capite diminutꝰ. ¶ Seruꝰaūt māumiſſus capite nō minuit̉ˢ:qꝛ nullū caput habuit. ¶ Quibꝰⁿaūtⁿ dignitas magis qͣꝫ ſtatꝰ ꝑmutat̉ capite nō minuunt̉ ⁊ iō a ſenatumotos capitę minui non conſtatᵇ.¶ Ꝙꝰ aūt dictū eſt manere cognatiōis ius ⁊ poſt capitis diminutionē: hoc ita eſt: ſi minima capitis diminutio īterueniat. maēt .n. cognatioq. Naꝫ ſi maxīa capitis diminutio incurrat ius quoqꝫ cognatiōisˡperit: vtputa ẜuitute alicuiꝰ cognati: ⁊ nec ꝗdē ſi māumiſſusᶠ fuerit recipit cognationem. Sedᵗ ⁊ ſi ī inſulam deportatꝰ ꝗs ſit cognatioʸ ſoluitur. ¶ Cuꝫ aūt ad agnatos tutela ꝑtineatᵉ: n̄ ſimul ad oēs ꝑtīet: ſꝫad eos tm̄ ꝗ ꝓximiores graduꝰ ſūt⁊ ſi plures eiuſdem gradus ſūt adoēs ꝑtinet: veluti ſi pluresᵇ fr̄es ſūt

duntur per omnem ca. di. rn̄. ſic in duabus primis tm̄ non in tertio: vt hic ⁊ in.l. tutelas. Item quero an futuras tutelas acquirerz ⁊ hereditates tm̄ tollat:an etiam preteritas adimat; rn̄. futuras tm̄: vt. ff. vneri. l. fin. Quid enimira ca. di. ut. C. de tepotuit diuinare lex deferens hereditatem vel tutelāuſſor .i. rn̄. hodie veſta. l. iubemus in fin. certe nullo modo: vt. ff. man. l.ro iſtam differentiam agnationis querere non oportet cuꝫ agnati āte cognatos nihil habeant vt ī aucͣ. de here. que ab inte. defe. §. ex his colla. ix. Itemno. ꝙ lꝫ predicta iura cognatiotionis tollantur maxima ⁊ media ca. di. ipſa conſanguinitastn̄ nō tollitur: vt. ff. de re. iur̄.iura ſangui-ꝫ dimContinuat̉: qꝛ. sͣ. viſum eſt delegitima agnatoꝝ tutela. verūqꝛ ius agnationis capitis diminutione corrūpit̉ vt. §. fi. sͣ. ti..i. merito ſeꝗtur videre de capinis diminu.n Lotus iſtetiqne porcus.Atulus diuidit̉ ī ꝗnqͣꝫ ꝑtes.Primo ponit̉ ꝗd ſit capitis diminutio: ⁊ quotuplex ſit. Secūdo de maxima capitis diminutione. Tertio de media. quartode minima. quīto remouet certa dubia. Secunda ibi. maxima. Tertia ibi minor. quartaibi minima. ꝗnta ibi. ꝗbus āt.Et hec diuiſio ſufficit lꝫ alij aliter diuidant. Et hoc principiūnon ſummat̉ qꝛ breue ē ⁊ qꝛ ponit diffinitionem. arti.a ¶ Eſt aūt. hic ſtatus ꝯſiſtit in tribus. in libertate ciuitate ⁊ familia. cum .n. primum .i. libertatē ꝗs ꝑdit ꝑ cōſequens ⁊ duo vltima ꝑdit. ⁊ tunc magnaꝫ ca. di.patit̉. cum v̓o ſcd̓m ꝑdit ꝑ ꝯn̄s ꝑdit ⁊ vltimum. ſed non primum ⁊ tunc diciturmedia capitis diminutio. cū v̓o vltimū ꝑdit̉ nō ꝑdunt̉ duo pͥma ⁊ tūc minimaꝫca. di. patiet̉: vt. jͣ. eo. §. i. ij. ⁊. iij. ⁊. ff. eo. l. fi. ſed Pla. dixit ſtatum hominis .i.ditionē in qua plurimum ꝗs pōt.Cōmutatio. non ergo accipit̉ hic ad litteram vt dicatur capitis di. qn̄ caputabſcinditur: ſed qn̄ ſtatus mutatur vt caput ſtatus dicatur. ut. ff. ad tertul. l. i. §.capitis. ſed videt̉ hec diffinitio non ꝯuerti cum ſuo diffinito. nam morte patrisfilius mutat ſtatū quia ſit ſui iuris. ut. sͣ. ꝗ. mo. ius pa. po. ſol. §. i. non tn̄ dica. minui. ut. ff. ad ma. ſi filiuſfa. §. fi. ſed dic ſubaudiri hic facto homīs īterueniente vt emancipatione: vel deportatione patris: uel ſimili modo. vel etiam quaſi facto: qd̓ dico ꝑꝑ filios arrogati. qꝛ vna cū patre mutant ſtatū vt. ff. eo. l. liberos. ⁊ sͣ. de adop. §. penul. ar. contra in aucͣ. cōſti. q̄ de digni. §. palam. ubi nonab homine ſed a lege ꝗs efficitur ſui iuris. Rn̄. at moriente patre nō interuenitfactū hominis. immo magis dei. Quid ſi interficiat̉ pater? rn̄. idē: qꝛ mors ſemper dei diſpoſitione aduenit. ac.g ¶ Mędiā. ſic. ff. de au. ⁊ ar. le. ꝗ lancē. ⁊ sͣ. de libertinis. §. libertinorū.¶ Maxima capitis. Qui ꝑdit ciuitatē ⁊ libertatē patit̉ maximaꝫ capitis diminutionē. h. d. Are. d ¶ Maxima. atrocitate. eſt aūt atrox ⁊ dura hecſnīa lꝫ iuſte ferat̉. vt. sͣ. ꝗ. mo. ius pa. po. ſol. §. pene āt. ſꝫ hodie ꝑꝑ hmōi penasnemo ingenuꝰ ſit ẜuus vt in auc. d̓ nup. §. ſi v̓o. colla. iiij. ⁊. §. qd̓ aūt pͥus.g ¶ Libertis .ſ. ꝯdēnatis. vt ſubijcit. ⁊ qd̓ dicit īgratis al̓s eſt ingrati .i. ingratitudinis q̄ reuocatio ſit ꝑ acti. ingrati. vt dn̄t ꝗdā: vt. C. de li. ⁊ eorum li. l. fina.vel per vtilem rei ven. ẜm alios ad inſtar donationis que reuocatur vt. ff. d̓ dona. cā mor. ſi mortis cā res. vel qd̓ eſt verius actione extraordinaria per quamofficium iudicis imploratur. vt. C. de li. ⁊ eoꝝ li. l. ij. ⁊ ſit hec reuocatio ꝑꝑ omnēoffenſam: ⁊ ēt leuem: vt. C. de li. ⁊ eoꝝ li. l. ij. non āt ſit ꝑꝑ omiſſioneꝫ obſequij:vt. C. de li. cā. ſolo. niſi in caſu: vt cū denegat alimenta: vt. ff. de li. ag. l. alimenta. §. imperatores. nam tūc etiaꝫ occidere velle videt̉ eū: ut. ff. de lib. ag. necare.⁊ hoc niſi remiſerit iuſpatronatus. tūc enim ex his ſolis reuocat̉ cauſis ex ꝗbus⁊ damnarum. ut in autentica ut lib. decetero. §. illud. col. vi. que cauſe ſunt numęrate. C. de reuo. do. l. ulti. ⁊ hec uera ſūt cū ꝗs ex uolūtate ꝓpria manumittitut. C. de li. ⁊ eoꝝ li. l. ij. ſed fideiuſ. ꝗs nō reuocat ut. C. de li. ⁊ eoꝝ li. l. i. Sed ꝗdſi manus in patronū iniecit; rn̄. damnatur in metallū. ſi v̓o conuicia dixerit mittet̉ in exiliū. ff. de iure pa. l. i.Paſſi ſunt. hic multa ſunt neceſſaria: ut. sͣ. de iur. ꝑſo. §. pe.¶ MDinor. Per deportationē uel aque uel ignis interdictionem cōtingit media capitis diminutio. Are.g ¶ Interdictū. hanc penam in uſu non habemus. ſed eius loco ſuccedit deportio: ut. ff. ad. l. iul. repe. l. iij. ſed inſtar excōicatorū habeat ꝗbus talia deneganſed vr̄ hūc ēt fieri ẜuum lꝫ hic denegel̓: ut. ff. de uar. cog. l. cognitionum intra. ſed perditur libertas: ut ibi dicitur: unde nō poſſit facere teſtamentuꝫſt īterdictū: ut. ff. de iniuſto ru. te. ſi ꝗs filio. §. eiꝰ. nō ꝙ fiat ẜuus uere.n inſulā. ſecus ſi in metallum. ut. sͣ. ꝗ. mo. ius pa. po. ſol. §. pene. in cafuq̄ libertatē ꝑditqtus in inſulam. ut. C. ut nemo pri. l. ij. §. cū ap̄t.

¶ Minima. Per emancipationem vel arrogationem contingit minima capitis diminutio. h. d. areti.i ¶ Subiecti eſſe. ut in arrogatis.k ¶ Uel ecōtra. al̓s eſt in littera. ſi filius a patre emancipatus fuerit eſt capite minutus. ⁊ ẜm hoc eſt expoſitio huius uerbi. uel econtra. al̓s vero h̓totum deeſt. ⁊ tunc ideꝫſubintelligo. Alij dicūtquando ſui iuris non ētrāſferatur in poteſtatealterius puta aui materni vel etiam paterni:vt. sͣ. de adop. §. ſed hodie. qui caſus eſt conuerſus illi quando ſuiiuris eſt in arrogationem datus. ſed quare filiuſfa. cum emancipatur capite minui diciturrn̄. propter imaginariāvenditionem que fiebatvt. sͣ. qui. mo. ius pa.po. ſol. §. preterea in pͥnci. ſed cum hodie non fiat hec venditio vt in. e..§. continetur: videturꝙ hodie non minuaturcapite. ſed certe illa ſolanon erat ratio immo etalia quia mutat familiam: vt. ff. eo. l. liberosin princi. Accurſius florentinus.¶ Seruus autem.Nemo poteſt dici perdere qd̓ non habet. uel ſic.Priuatio preſupponithabitum. hoc dicit. artinus.l ¶ Seruus. non minuitur .i. eius ſtatus non mutatur cum primo nullūhabuerit ſtatū vt hic ⁊. ff. e. l. liberos in fi. ⁊. l. ſe. Sed cōtra eſt. C. de bo.proſcrip. l. i. ſed dic ꝙ ibi crimine capitali ſeruus accuſatur. ideſt tali qd̓al̓s eſſet in libero capitale. Item quid ſi qn̄qꝫ habuit caput: quia fuit liber: ⁊ nunc ſeruus eſt: ⁊ manumittatur? rn̄. idem quia preſens tempusconſidero.¶ Quibus auteꝫ. Remotus a dignitate non perdit ſtatum. h. d. velſic. Qui turpiter a non dignitate remouetur non dicitur capite minui. h..a. aretinus.m ¶ Quibus autem. dixi aliquem aliquo de tribus modis capite minuivt. sͣ. e. in prin.n ¶ Autem. pro ſed.o ¶ Conſtat: vt. ff. de ſe. l. iij. ⁊ hoc ſi fuerit remotus ꝓpter turpitudinemnon poteſt iudicare uel teſtimonium dicere: vt. ff. ad. l. iul. re. l. eadem. §.i. ⁊. ff. de ſena. l. ij.¶ Quod auteꝫ. Minima capitis diminutio non tollit ius cognationis: ſecus in maxima vel media. h. d. are.p ¶ Qd̓ āt. dictum eſt. sͣ. ti. ꝓxi. §. fi.q ¶ Cognatio .i. ius cognationis a pͥtore inductum ex quo ad bo. po. vocant̉. vnde ſunt agnati admonendi.r ¶ Cognationis .i. ius ſuccedēdi ⁊ ad tutelā vocandi parit. ſed ipſa conſanguinitas nō: vt. ff. de reg. iu. l. iura ſanguinis. cum ſit de iure naturali: vt. sͣ. de iur. na. §. pe. contra. ⁊. sͣ. de nup. illd̓ contra. ſed qual̓r cognatis defertur immo agnatis. ut. sͣ. e. ti. i. in prī. Rn̄. poſt agnatos: ut. jͣ. d̓here. que ab inte. §. admonendi.s ¶ Sed ſi manumiſſus. aliud ſi reſtitutus ẜm Io. vt. ff. ad tertul. l. i. §.ꝗ mortis cā ⁊. C. d̓ ſen. pa. l. fi. cōtra. ⁊. ff. d̓ ꝯtra. ta. l. i. §. fi. ⁊. l. iij. cōtra.Item cōtra eſt in eo ꝙ hic dicit tolli ius cognationis per maximam ⁊ mediam ca. di. ff. de re. du. ſi cognatis. ſed aliud in legato in quo vertit̉ iusnaturale: vt. ff. e. l. legatum. vel ibi loquitur de cognatione iuris ciuilisq̄ per adoptionem conſtituitur. ut. ff. de adop. l. qui in adoptione. hic vero de naturali cognatione: ut. ff. de gra. co. non facile. §. i. ⁊ ſic ibi de minima ca. di. loquitur. Item contra. jͣ. de ſerui. cog. l fi. i. Rn̄. So. hic loquitur in his qui primo fuerunt liberi: ⁊ poſtea ſerui qd̓ eorum delicto cōtingit. vnde non debent habere commodum. vt. ff. ſolu. matri. ſi ab hoſtibus. §. i. ⁊. ff. de mino. l. papi. §. exuli. ibi. Indignum ⁊cͣ. licꝫ ibidem illa ratio corrigatur. id eſt non ſemper fuerunt ſerui. vel illa noua corrigitiſtam. nam ex greca conſtitutione illa eſt extracta: vt ibi dicitur. Accurſius.t ¶ Sed ⁊ ſi in inſulam. hic ponit exemplum de media. ſed. sͣ. modo poſuit exemplum de maxima. acc.u ¶ Cognatio .i. ius cognationis: vt. sͣ. ꝓxi. §. diximus.¶ Cuꝫ auteꝫ. Tutela defert̉ ꝓximiori in gradu ⁊ ſi plures ſunt eodeꝫradu defertur ad oēs. h. d. are.x ¶ Pertineat. vt. sͣ. ti. i. i. rn̄.