PrimusDe legitima agnatoꝝ tutela.

12

tutor dat̉ª. ¶ Furioſus vel minorxxv. annis tutor teſtamento datustutor tunc erit cuꝫ composᵇ mētisaut maior. xxv. annis fuerit factus.¶ Ad certum tempusᵉ vel exª certo tempore: vel ſub conditione vl̓anteᵉ heredis inſtitutionē poſſe dare tutoreꝫᶠ non dubitat̉. Certeª aūtrei vl̓ cauſeʰ tutor dari non poteſtqꝛ perſoneᵗ non cauſe vl̓ rei datur.¶ Si quis filiabus ſuis vel filijstutores dederit: etiaꝫ poſthūe velpoſthumoᵏ dediſſe uidet̉. quia filijvel filie appellatione: poſthumus⁊ poſthuma cōtinent̉. ¶ Quid ſinepotes ſint an appellatione filiorum ⁊ ipſis tutores dati ſint? dicenduꝫ eſt vt ⁊ ipſis quoqꝫ dati videātur: ſi modo liberos dixerit. Ceteꝝſi filiosʸ dixerit non ꝯtinebunturᵐ.aliter eniꝫ filij: aliter nepotes appellanturᵐ. Plane ſi poſthumis dederit tam filij poſthumi qͣꝫⁿ ceteriliberi continebuntur.¶ De legitima agnatorū tutelaº.Uibusᵖ aūt teſtō tutor datꝰnō ſit his ex lege duodecimꝰtabu. agnatiʳ ſūt tutores ꝗ vocātur

legitimi. ¶ Sūt aūt agnati cognati ꝑ virilis ſexus cognationem cōiuncti qͣſi a patre cognati: ueluti frater ex eodem patre natus: fratris filiꝰ nepoſue ex eoᵗ. Itē patruꝰᵛ ⁊ patrui filius nepoſue ex eo. At qui ꝑfeminini ſexus perſonas cognatione iungūtur agnatiᵗ nō ſunt: ſꝫ al̓sſunt naturali iure cognati. Itaqꝫʸamite tue filiꝰ non eſt tibi agnatusſed cognatus: ⁊ inuiceꝫ .ſ. tu illi eodem iureᶻ coniūgeris: qꝛ ꝗ naſcuntur patris n̄ matris familiāª ſequūtur. ¶ Ꝙ autem lex ab inteſtatovocat ad tutelam agnatos nō hāchabet ſignificationēᵇ ſi oīmodoᶜ n̄fecerit teſtm̄ is qui poterat tutoresdare. ſed ſi qͣꝫtum ad tutelā ꝑtinetinteſtatus deceſſerit: qd̓ tunc quoqꝫ accidere intelligitur cum is ꝗ datus eſt tutor uiuo teſtatore deceſſit.¶ Sedᵇ agnatiōis ꝗdeꝫ ius omnibus modisᵉ capitis diminutiōe plerunqꝫ perimit̉. Nāᶠ agnatioᵍ iurisciuilis nomē eſt. cognationis ueroius nō oībꝰ modis cōmutatur: qꝛciuilis rō ciuilia ꝗdem iura corrūpere pōt: naturaliaᵍ v̓o non vtiqꝫ.

pter inutilem additionem: vt. ff. de ſtip. l. ſed ſi tibi. uel aliter inutiliter qꝛpro non adiecta habet̉ ⁊ erit tutor ac ſi nō eſſet adiecta ut allegat̉. jͣ. de here. inſti. §. impoſuel dic tertio ẜm. P. non erit tutor nunc ſed conditione extante. hoc īcet. qꝛ ſic nō eēt differentia inter ſuū ⁊ alienuꝫ.ſed prima uerior eſt:le re. iu. l. actus.a ¶ Datur .ſ. cū lib erit¶ Furioſus. Tutorcreatus ꝗ eſt inhabilisrōne alicuius accidētisannexi tꝑale impedimētum p̓ſtātis eo ceſſantetutor efficaciter erit. h..d. Aretinus.b ¶ Cōpos. ſiue hoc dictum fuerit a teſtatore ſiue nō: ut. ff. e. l. ſi hr̄ditas. §. cū furioſus. ⁊ facit ad hoc. ff. de iudi. cuꝫfurioſus .i. rn̄.¶ Ad certuꝫ tempus. Ad certū tpͥs ⁊ excerto tꝑe ul̓ ſub ꝯditione⁊ an̄ hr̄dis inſtōnem tutor dari pōt. ſecus autēad rem certā uel cauſaꝫ.h. d. Aretinus.e ¶ Ad certū tpͥs. putavſqꝫ ad paſcha.d ¶ Ex certo .i. a paſchate ī antea: ut. ff. de aet. ⁊ob. l. obligationuꝫ. §. i.e ¶ Uel an̄ hr̄dis. cōtravidebat̉. jͣ. de leg. §. ante heredis.¶¶ Tutorē. a teſtatorenō a iudice: ut. ff. de re.iu. l. actus.g ¶ Certe āt rei. ſꝫ aphrice ul̓ ſiriace utiliter datur: ut. ff. eo. l. teſtō.h ¶ Cauſe .ſ. certe ut adrei uē. ſꝫ vr̄ cōtra. C. dein lit. dā. tu. l. ad litē. ſꝫibi tutor ꝓ curatore ponit̉. Itē vr̄ cōtra. ff. de tute. teſta. l. ſi tn̄. al̓s ſi teſtō. ſed ibi uniuerſitati reꝝ datur non rei certe. ſ¶ Perſone .ſ. pupilli principaliter ut eū inſtruat bonis moribꝰ. ⁊ ēt ſalaria pͥſtet magiſtris eius: ut. ff. de admi. tu. cū plures. §. in primis. ⁊. C.de ali. p̄ſtan. l. fi. ad hoc enim principal̓r datur. ſecūdario autem rebꝰ datur: ut. jͣ. de excu. tu. §. datus. ſꝫ in curatore ecōtra. nā pͥncipal̓r rebꝰ. ſecūdario ꝑſone dat̉: ut. C. de nup. l. in copulandis.Si quis filiabus. Appellatione filij poſthumi primi gradus ꝯtinētur: appellatio v̓o liberoꝝ ⁊ nepotes ⁊ ceteros deſcendentes amplectitur.Et appellatione poſthumoꝝ tam poſthumi pͥmi gradꝰ ꝙͣ ulterioris cōtinent̉. h. d. Areti.Poſthumo .ſ. filio.k ¶ Quia filij. hec dictio filij cōprehēdit poſthumū ⁊ p̄ſthumam cuꝫ maſculinū poſſit ꝯcipere femininū. ſed hec dictio filie non comprehendit utrūqꝫ ⁊ ſic nec poſthumū. cū femininū nō ꝯcipiat maſculinū: ut. ff. de leg. ij.ſi ita ſcriptū. ⁊. ff. d̓ leg. iij. ꝗ duos. ⁊. .l. ẜuis legatis. Item no. appellatione natoꝝ ⁊ nō nati continent̉. cū de eoꝝ commodo tractetur vt. ff. de ſta.bo. ꝗ in vtero. ⁊ sͣ. ti. i. §. cū aūt. ⁊ facit. ff. de teſta. tu. l. ſi quis ita. §. i. ⁊.l. ſi quis filiabus. ⁊. l. ꝙ ſi.m ¶ Continebuntur .ſ. nepotes.l ¶ Si filios .ſ. dixerit.m ¶ Appellant̉. ab oībus in uſu uel ꝯſuetudine. ſꝫ ẜm ueram ſignificacationē v̓bi: qꝛ filius dr̄ a filos qd̓ eſt amor: ⁊ nepos dicit̉ filius ⁊ ēt quilibet quē aliꝗs diligit paterna dilectiōe: ut. ff. de v̓b. ſig. l. liberorum. §. ſꝫ⁊ papinianus. que uidetur contra.na l. Quā ceteri. ēt nati ẜm quoſdaꝫ qd̓ falſum eſt: ut. ff. de uer. ſig. nomē.Dic gͦ ceteri .ſ. ex filijs naſcituri ꝗ filij ſui poſthumi ſūt ꝑ. l. velle. ut. ff. d̓iniuſ. rup. teſta. l. poſthumoꝝ. ⁊. jͣ. de exhe. li. l§. poſthumi. ⁊. ff. de li. etpoſt. l. gallus. i. rn̄.o ¶ De legitima agna. tu. Supra duobus titulis p̄cedētibꝰ dictum eſt d̓tutela teſtamētaria ⁊ cōfirmata ⁊ q̄ nō indiget cōfirmatione: hic autemponit̉ de tutela legitima q̄ſequitur teſtamentariam.Lmo ponit qual̓r lex duodecim tabularū dat agnatos in tutores puUibus autem. Totus iſte titulus diuiditur in qͣttuor ꝑtes. Pripillis deficientibus tutoribꝰ teſtamētarijs. Scd̓o ꝗ ſūt agnati ⁊ qui nonſunt. Tertio qual̓r intelligenda ſunt illa v̓ba poſita hic in prin. videlicetquibus aūt in teſtō tutor datus non ſit. qͣrto qͣliter ius agnationis perimitur. ſcd̓a ibi. ſunt autē. Tertia ibi. qd̓ aūt. quarta ibi. ſed agnationis.Et. h. d. hoc principiuꝫ. Pupillis non habētibus tutorē teſtamentariuꝫlex. xij. tab. dat agnatos in tutores legitimos dūmō ſint mares et maioros .xxv. an. ⁊ ſane mentis. h. d. Et ſubd

ꝑtes: qꝛ Primo dicit qͣliter deficiēte tutela teſtamētaria vocantur legitimi. Secundo ꝗ ſunt legitimi. Tertio ꝗ cognati. Secunda ibi. ſunt autem. Tertia ibi.at qui. aretinus.p ¶ Quibus .ſ. pupillis.q ¶ Duodecim tabū. quos ipſa lex vocat v̓bis ⁊ ſnīa. ⁊ niſi gerāt eoꝝ periculoagitur: vt. ff. e. l. legitimos. al̓saūt qn̄qꝫ ex ſnīa legis dantur n̄ex v̓bis vt. jͣ. ti. ij. ⁊. iij.r ¶ Agnati ſunt. ſi ſint maiores .xxv. an. vt. jͣ. de fidu. tu. īfi. ⁊ maiores. lxx. an. al̓s excuſantur ut. jͣ. de excu. tu. §. itemmaior.s ¶ Cognati. nomen ergo cognationis generale ē: agnationis nomē ſpāle. nam oīs agnatus eſt cognatꝰ. ſed nō ꝯuertitur: vt hic ⁊. jͣ. de leg. ag. ſuc. i.n̄. ⁊. ff. e. l. ſunt aūt.¶ Ex eo. filio fratris.u ¶ Patruus. repete ſi fueritnatꝰ eodem pr̄e cum patre tuoalioꝗn eſt cognatus. vt. C. deleg. here. l. fi. §. ſed nec. ⁊. §. cuꝫautem.x Agnati. ēt ſi maſculus interueniat: vt puta ſi ſint duofratres uterini: filius vniꝰ fratris ſui patris nō erit agnatusſed cognatus inſpecto femineoſexu propter quem adinuicemſunt cognati ẜm Io.y ¶ Itaqꝫ amite. ſꝫ ipſa amitaeſt tibi agnata. qꝛ ꝑ patrem tuiin tibi coniungitur.Iure .ſ. cognationis.¶ Familiā .i. agnationeꝫ. lꝫ⁊ al̓s multas hēat ſignificationes hec dictio familia: vt. ff. dev̓b ſig. l. ꝓnunciatio. §. familie. ⁊ facit. C. de v̓b. ſig. l. fin. ⁊.de pa. po. §. fi.Quod autem. Inteſtatus quo ad tutelā dicit̉ ēt ꝗ facto teſtō deceſſit: in quo nō diſpōit d̓ tutela ul̓ cuiꝰſpoſitio quo ad tutelā effectuꝫ ſortiri nō potuit. h. d. Aretinus.Significationem .ſ. tm̄.c ¶ Si oīmodo. vl̓ aliud ꝯtingit qd̓ tātūdē valeat qd̓ diximꝰ. jͣ. de here. que abin. i. rn̄. ⁊ facit. ff. qd̓ cuiuſqꝫ vniuerſi. no. l. i. §. ⁊ quidem.¶ Sed agi. Alonis. Que fortiori vinculo ſunt ligata difficilius diſſoluuntur ⁊ capitis diminutione agnatio tollit̉. aretinus.d ¶ Sed agnationis ꝗdē ius. No. diligēter hūc. §. Eſt āt ius agnationis. ⁊ iuscognationis ſiue cognatoꝝ. agnati .n. habent ius p̓rogatiuū ad cognatos .ſ. vtp̄ferant̉ in hereditatibus agnatoꝝ mortuoꝝ: vt. jͣ. d̓ leg. ag. ſucce. i. rn̄. Item pͥſerunt̉ in tutelis agnatorū paruulorum: vt. sͣ. eo. ti. i. rn̄. his aūt deficientibꝰ inhereditatibꝰ ⁊ tutelis cognati ſuo iure admittunt̉ īter quos ēt agnati vocanturqui deſierunt eſſe in iure agnatorum uel deſierunt habere iura agnatoꝝ. ut perca. di. ut. jͣ. de here. ab inte. §. admonendi. Illud aūt ius prerogatiuum qd̓ hn̄tgnati. qꝛ vltra iura coīa hn̄t ꝑ. l. xij. tab. facile perdunt.Omnibus modis .i. ꝑ omnem capitis diminutionem ut per maximam velper mediam de quibus duabus non eſt dubium. cum ⁊ iura cognationis perdātur. jͣ. ti. i. §. qd̓ aūt. Item per minimam tollitur ius agnationis. ut hic dicitur⁊. ff. de ca. di. tutelas. niſi in duobus caſibus tm̄: ut inter fratres: lꝫ alter emancipetur: C. de le. tu. l. iiij. item inter patrem ⁊ filium: vt. jͣ. de leg. ag. ſuc. §. fina. ⁊ꝑꝑ hos duos caſus ꝗ de minima ca. di. excipiuntur dicit hic. Plerunqꝫ ad iuracognationis non commutant̉ oībus modis. qꝛ non tolluntur minima ca. di. eteſt ratio vt ſubijcitf ¶ Nam. pro quia.g ¶ Agnatio iuris ciuilis eſt nomē .i. a lege. xij. tab. eſt inducta hec prioritas agnatoruꝫ. ſed ius cognatiōis eſt naturale nomē. nam rōne ſanguinis nomē impoſitum eſt. vnde ⁊ unum ius ciuile poteſt per aliud facile tolli: vt hic. ⁊. ff. d̓ re.1iu. l. nihil eſt.¶ Naturalia .i. iura cognatiōis ſic dicta. qꝛ ea ꝗs ꝯſequitur ꝑ natiuitatem. vt3. de ado. §. ſed hodie. in fi. §. non ſic de facili tollunt̉. ac.i Utiqꝫ .i. certe non tollunt̉ ca. di. cum ſint immutabilia hec iura: ut. sͣ. de iu.na. §. ſꝫ naturalia. Itē nec ea q̄ naturalē eꝗtatē habēt: ut. ff. d̓ ca. di. eas. ⁊. l. legatum. Itē no. qꝛ ⁊ cognatio eſt ciuilis tm̄: ut per adoptionem: ut. ff. de adop. l.qui in adop. Item naturalis tm̄. ut ad filios naturales tm̄. Item naturalis ⁊ ciuilis vt ad eos ꝗ legitimi ſunt. ⁊ de hac .ſ. qui legitimi ſunt intelligitur hic: ut. ffde gra. non facile. §. i. Item nota quia in ciuili iure hec ſcilicet tutela: ⁊ hereditastribus modis deferuntur: ut ex uerbis: ⁊ ſententia legis. xij. tab. ut in agnatis.Item ex ſententia tm̄: ut. jͣ. de le. pa. tu. ⁊ jͣ. de fidu. tu. Item ex alijs legibus ueteribus uel nouis. ut. ff. de ca. di. l. tutela. Nunquid ergo hec omnia facile per-

b iiij