Liber

uit vis atqꝫ poteſtasª in capite liberoᵇ: ad tuēdumᶜ eum qui ꝓpterᵇ etatem ſe defendere nequit iureᶜ ciuilidataᶠ ac permiſſaᵍ. ¶ Tutores aūtſunt qui eaꝫʰ vim ac ptāteꝫ habentex quaⁱ re ipſi nomen acceperunt.Itaqꝫ appellātur tutores quaſi tuitores atqꝫ defēſoresᵏ: ſicut editicijdicunt̉ qui edesⁱ tuentur. ¶ Permiſſuꝫᵐ eſt itaqꝫ parentibus liberisimpuberibusⁿ quos ī ptāteº habentteſtōᵖ cutoresq dare: ⁊ hoc in filiosfiliaſqꝫ procedit omnino. nepotibus autem neptibuſqꝫ ita demumparentes poſſunt teſtō tutores dare: ſi poſt mortem eoruꝫ in poteſtate patris ſui non ſunt recaſuri. Itaqꝫʳ ſi filius tuus mortis tue tempore ī poteſtate tuaᶠ ſit: nepotes ex eonon poſſunt teſtamēto tuo tutorēᶠhabere: quamuis ī poteſtate tua fuerint .ſ. qꝛ mortuo te ī poteſtate patris ſui recaſuri ſunt. ¶ Cum autēin compluribꝰᵛ alijs cauſis poſthu

mi pro iam natis habentur: ⁊ ī haccauſa placuit nō minꝰ poſthumisqͣꝫ iam natis teſtamento tutoresdari poſſe: ſi modo in ea cauſa ſintvt ſi viuis parētibus naſcerent̉ ſuiheredes ⁊ in poteſtate eoꝝ fierētᵗ.¶ Sed ſi emācipatoʸ filio tutor apatre datus fuerit teſtamento confirmandus eſt ex ſententia preſidisomnino .i. ſine inquiſitioneᶻ.¶ Qui teſtō tutores dari poſſunt.Ari autem tutor poteſt nō ſoNum pater fa.ª ſed ⁊ etiaꝫ filiuſfa.º ſed ⁊ ſeruꝰ ꝓprius teſtōᶜ cum libertate recte tutor dari poteſt. Sꝫſciendū eſt eum ⁊ ſine libertateᵇ tutoreꝫ datū tacite libertatē directaꝫaccepiſſe videri: ⁊ per hoc recte tutorem eſſe. Plane ſi per erroremquaſi liber tutor datusᶠ ſit aliud dicendūᵍ eſt. ¶ Seruus aūt alienuspure īutiliterʰ teſtō dat̉ⁱ tutor: ſꝫ itacum liber erit vtiliter datur. Proprius autē ſeruus inutiliter eoᵏ mō

a ¶ Poteſtas .i. vs. nā datur tutor inuitus. cū .n. ſit munus publicū: vt. jͣ. de exo īuitꝰ dat̉: vt. C. de decur. l. nullus li. x.Item inuito dat̉s. necnon. ⁊. ff. de tutel. l. ij. vnde patet ꝙ hic eſtii inla ad commodum: vt. jͣ. pelali. iur̄. §. ij. h̓vero ad onus. tenetudolo ⁊ lata culpa: vt. C. arbi.tu. l. ij. Item per hoc ꝙ daturinuito differt a curatore qui uolenti datur. vt. jͣ. de cura. §. itēinuiti. ⁊. ff. e. l. iij. §. ſi pupillꝰvel dic vis ad cogēdū. ptās adpperandum.b ¶ Libero. nam niſi ſit liber ⁊pupillus nō pōt habere tutorēcum ſi ſeruus ſit n̄ ſit ſui iurisqd̓ eſt neceſſe: vt. sͣ. eo. in prin.Item ⁊ ſi dubius eſt poteſt habere curatorem: vt. ff. de tu. ⁊cu. da. ab his. l. ei qui. eſt tn̄ caſus vbi ẜuo dat̉ tutor: vt. ff. detu. ⁊ cu. da. ab his. l. ſi impuberi. i. rn̄. cui tn̄ legi ſignat̉ contra. ff. ad tre. l. ſi res aliena. §.ſi ẜuꝰ. ⁊. l. cogi. §. fi. ⁊ his duabus ē alia cōtra. ff. e. ti. l. ml̓ier.§. nō eſt. qͦ legū ꝯtrarietas itaſoluit̉ cum ſibertas fideicom. ⁊hereditas relinꝗt̉ ab eodē preſtanda poterit ẜuus cogere vtinſtitutus hr̄ditatē adeat: ⁊ tūcdatur etiam ſeruo tutor. vbi uero ab vno hereditas ⁊ ab aliolibertas relicta eſt: non pōt niſi prius pͥſtita ei libertate. tuncenim coget aliū heredē hereditatem adire ⁊ ſibi reſtituere ẜmoan.c ¶ Ad tuēdum. ꝑꝑ hoc ēt remouet patriam ptātem que non eſt ad tuendum ſꝫad gubernādum ꝓut vult. vel ad ſibi acquirendum.d ¶ Propter etatē. ad differētiam curatoꝝ ꝗ dant̉ furioſis ⁊ mētecaptis qui ꝓter morbū ſe defendere nō pn̄t: vt. jͣ. de cu. §. item furioſi.e ¶ Iure ciuili. no. tutelam eſſe de iure ciuili. lꝫ omnes fere cōtractus ſini de iureen. vt. sͣ. de iu. na. §. ius autem.f ¶ Data .ſ. a lege vel iudice.g ¶ Permiſſa. v̓o a teſtatore dr̄: vt. jͣ. e. ꝑmiſſum. vel dic data ꝑſone principaliter. ꝑmiſſa ſecūdario rebꝰ: vt. jͣ. ti. i. §. certe. ⁊ .jͣ. d̓ excuſatione tutoꝝ. §. datꝰ.Cutores at̄. Ille eſt tutor in quem cadit diffinitio tutele. h. d. arti.h ¶ Eam. que eſt dicta. sͣ. proxi. §.i ¶ Ex qua re. i. vi ⁊ poteſtate.k ¶ Defenſores. ⁊ ẜm hoc ⁊ curatores ſunt tutores ẜm Ioan. ⁊ plerunqꝫ ſic appelant̉: vt. ff. de le. iij. cum filio. §. i. ⁊. ff. de mi. l. i. §. ij.l ¶ Qui edes. vt eſt prefectus vigilum: ⁊ ꝗ cum eo de nocte vadūt: vt. ff. de of.vic. l. ij. §. ſciendum. ac.¶ Permiſſuꝫ. Pater pōt filio ſuo pupillo tutorem dare in teſtō. Item ētlio dūmō nō ſit in poteſtate ſui patris recaſurus. h. d. Et diuidit̉ innepoti extres partes. Primo ponit dictum in genere. Secundo illud modificat. Tertiomodificationem exemplificat. Secunda ibi. nepotibus. Tertia ibi. itaqꝫ.Aretinus.m ¶ Permiſſum eſt itaqꝫ. qꝛ q̄dam generaliter vidimꝰ de tutelis. ⁊ oīs tutelaeſt uel teſtamētaria uel datiua uel legitima. itaqꝫ prius de teſtamētaria ut potede digniore videamus ī hoc titulo ⁊ ſe. d̓ legitima aūt dr̄. jͣ. de leg. ag. tu. vſqꝫad ti. de attil. tut. d̓ datiua dicet̉. jͣ. de attil. tur. ꝑ totum.n ¶. Impuberibꝰ. ēt īuitis: vt. ff. de tute. l. muto. hoc ēt pͥtori ⁊ p̄ſidi licet: vt. ff.de tu. ⁊ cu. da ab his. l. nec mādante. §. i.o ¶ In poteſtate. naturalibus etiam dare poſſunt in his q̄ ſibi relinquuntur: utC. de confir. tu. l. fi.p ¶ Teſtamento. vel codicillis teſtō firmatis: vt. ff. de teſta. tu. l. iij.q ¶ Tutores. ſed nō curatores. vt. jͣ. de cur. in prin.r ¶ Itaqꝫ ſi filius. licꝫ miles ſit teſtator. vt. ff. de teſta. tu. l. ij.g ¶ Tua ſit. ⁊ nunꝙͣ exiuit filius. alioquin non recidit: vt. ff. de adop. l. ſi pater.⁊. l. ſi filiꝰ. ⁊ hoc dixi. sͣ. ti. i. §. i.t ¶ Tutorem. ſi autem emancipatus eſt vel mortuus tunc nepotes ex eo ſunt ſuiiuris mortuo auo: vt. sͣ. titu. i. in fin. vnde ex teſtamento aui poſſunt habere tuem vt hic iunuitur.Cum autem. Pater pōt dare tutorem poſthumo qui ſi natus eēt in poteſtate ſua eſſet. h. d. Aretinus.u ¶ In compluribus. vt quotiēs de cōmodo eoꝝ q̄rit̉: vt. ff. de ſta. ho. ꝗ ī uteronō ſic de īcōmodo alioꝝ. vt. ff. de v̓bo. ſig. ꝙ dicimus. uel ſi de incōmodo matris. ut. ff. de ſta. ho. l. imperator.y ¶ Fierent. vt quia de vxore naſciturus erat vel nuru. aliud ſi ex concubina. niſi ex his que ſibi dimitteret: ut. C. de confir. tu. l. fin. tunc enim tales non na

ſcerentur in poteſtate vt. sͣ. de nup. §. fi.Sed et ſi emancipato Datio tutele filio emācipato īpuberi nullius eſt momēti niſi per pͥſidem ꝯfirmet̉. h. d. arti.¶ Emācipato. ꝯfirmādus. nō ergo valebat datio ꝑ ſe cum non eſſet inptāte: vt. sͣ. e. §. ꝑmiſſum. ſꝫ nunꝗd h̓ tutor ꝯfirmatꝰ dr̄ teſtamētariꝰ qd̓ſi eſſet p̄ferret̉ legitimovt. jͣ. ti. ij. in prin. an datiuus qd̓ pōt admitti. etfacit pro hoc. ff. de ver.ſig. l. lege. ⁊ in aucͣ. de d̓fen. ciui. §. ſi decetero.col. iij. ita legitimus tutor huic prefertur: vt. jͣ.de attil. tu. in prin. ⁊ iōgloſauit. P. i. ſine īquiſitione nō ꝙ vellet eumconfirmari ſi alius eſſetlegitimꝰ. ſed qꝛ nō querit̉ an ſit locuples vl̓ nōſꝫ ar. ꝯtra. ff. d̓ cu. fur. ſifurioſo puberi.z ¶ Inquiſitione .i. qꝛ n̄ſatiſdat .ſ. rē pu. ſal. fo.Item locuples ſit vel n̄.hoc enim non querit̉: ut.ff. de confir. tu. l. i. ſedaliud in matre dante tutorem filio. ibi enim ⁊ ſinon ſatiſdetur: tamencum inquiſitiōe dat̉. utd. l. dr̄. ⁊. C. d̓ ꝯfir. tu. l..j. Sed qͣre diuerſum inmatre dāte tutorē filio:rn̄. in memoriā p̄cedentis ptātis: vt. ff. de q̄ſti..l. vnius. §. ẜuus. ⁊. ff.d̓ cura. l. fi. ⁊ fac̄ ad hoc.jͣ. de ſatiſda. tu. ⁊ cu. inprin. ⁊. ff. de lib. ag. l. i. §. iul. ⁊. C. de epiſ. audi. l. d̓ creationibus. ſed ar.contra. ff. de in lit. iur. l. videamus.¶ Qui teſto dari tu. poſſunt. Dictum eſt. sͣ. in. §. permiſſum ti. i. vſqꝫnūc de tutoribꝰ datis ī teſtō. verū qꝛ aliꝗ in teſtō dari non pn̄t: ideo iſtarubrica hic ponitur. Areti.Ari autem Totus iſte titulus diuidit̉ in ꝗnqꝫ ꝑtes. Primo quipn̄t tutores dari. Scd̓o quō ſeruus alienus pōt in teſtō tutor dari.Tertio qn̄ furioſus vel minor tutor dat̉. Quarto qn̄ ad certum tp̄s velſub ꝯditione: vel certe rei dat̉. Quinto qn̄ filijs vel filiabus datur quibꝰdatꝰ videat̉. Scd̓a ibi. ẜuꝰ āt. Tertia ibi. furioſus. Quarta ibi. ad certūtpͥs. Quīta ibi. ſi ꝗs filiabꝰ. Et hoc principiuꝫ ſubdiuidit̉ in qͣttuor ꝑtesPrimo ꝙ pr̄ſa. ⁊ filiuſfa. pōt tutor dari. Scd̓o qn̄ ẜuꝰ propriꝰ dat̉ ſinelibertate. Tertio ꝙ tūc tacite vr̄ ſibi data libertas. Quarto qn̄ credebatur liber. Et. h. d. Pr̄fa. ⁊ filiuſfa. ⁊ ẜuus proprius ēt ſine expreſſione libertatis dari poſſunt in teſtō tutores dummodo ignoranter detur vt liber. h. d. Aretinus.a ¶ Dari aūt. paterfa. niſi ſit mutus vel ſurdus: qꝛ tutor ēt loꝗ ⁊ audire dꝫ vt. ff. de tute. l. i. §. pe. ⁊. §. fi.b ¶ Filiuſfa. cū .n. tutela ſit ius publicū: vt. jͣ. de excu. tu. ī prin. non curat̉ ius pa. po. vt. ff. ad tre. nā ꝙ. i. rn̄. ⁊. ff. de his ꝗ ſūt ſui vel ali. iu. filiuſſa. quo caſu pr̄ de peculio tenet̉: niſi agnoſcat. tūc enī .ſ. qn̄ agnouit inſolidū: vt. ff. de tute. l. ſi filius. ⁊ de admi. tu. l. lucius ticius.c ¶ Teſtō. ſꝫ a p̄ſide tutor dari nō pōt ẜuꝰ: vt. C. ꝗ dari tu. poſ. l. ī ẜuili.d ¶ Et ſine libertate. nō expreſſo hoc ꝙ ſine libertate det. ſed omiſit libertatis dationem: vt. sͣ. qui ma. non poſ. §. licꝫ in fin. ⁊. C. de ne. ſer. l. quidam. §. illo.e ¶ Directā. īmo vr̄ ꝙ fideicōmiſſaria: vt. C. de fideicō. li. ⁊ ſi non aſcripta. ꝯtra. ſꝫ certe h̓ teſtō hoc fit: ibi alia voluntate puta codicillis vel perepiſtolam. Vel dic ꝙ ibi alienū credebat hic ſuū ſciebat. Item alia ratione nō videt̉ ualere datio: qꝛ ille ſolus dat̉ tutor ꝗ teſtamenti hꝫ factionemvt. ff. de teſta. tu. l. teſtō. al̓s incipit ſiꝗdē. Rn̄. illud intellige in paſſiuaſignificatione ī qua ēt ẜuus dicit̉ habere teſtamēti factionē: vt. jͣ. d̓ he. qͣli. ⁊ dif. §. teſtamenti.f ¶ Datus ſit .ſ. ꝓprius ẜuus. lꝫ hoc non ſit veriſimile: vt. C. de reſcin.ven. l. ſi ꝗs. ſed forte ex cā hereditaria nouit̉ habebat: vt. ff. de reg. iu. l. ꝗin alterius. vt. jͣ. de vſuca. §. qd̓ aūt.g ¶ Dicēdū ē .ſ. vt neqꝫ liber neqꝫ tutor ſit. idē multomagis ī alieno vtf. d̓ fideicō. lib. l. general̓r. §. ſi ꝗs tutorē. ⁊. ff. de teſta. tute. ſi ꝗs tutorē.¶ Seruus at. Alienus ẜuus ſub ꝯditione libertatis future tutor inutiliter datur. h. d. Aretinus.h ¶ Inutiliter .ſ. vt ſtatim ſit ſed cum liber erit.i ¶ Datur. qꝛ directo nō erit liber ſed per fideicō. vt. ff. de teſta. tu. l. ſi hereditas. §. fi. ⁊. C. de fideicō. li. l. ⁊ ſi nō aſcripta.k ¶ Eo modo. nam non erit tutor. inutilis enim dicitur ſtipulatio pro-