Uſura. i.
generis pecuniā camꝑſor vult tm̄ ꝓ ducatovtrū ſit vſurariꝰ? ℟. ꝙ no. qꝛ nō p̄t eſſe mutuum in cāpſore in hͦ. vn̄ minuere ſortē nō p̄t eſſe vſura: ſed bn̄ augere. tex. eſt no. in. l. rogaſti.§. ſi tibi dedero. ff. ſi cer. pe. poſſet bene eſſe iniuſticia qn̄ exceſſiuū lucrū acciꝑet reſpectu laboris. Et licꝫ qͥdā dicant licere capſoribꝰ ſolūqui de hͦ faciūt artē nō alijs. tn̄ ego nō videorōem diuerſitatis cur nō poſſum extimare labore nūc rōnis vnius ducati vnū ſoliduꝫ ſic̄quilibꝫ aliꝰ. Tn̄ eſt veꝝ ꝙ aliqͥd plus pn̄t rōnabiliter acciꝑe illi qͥ de hoc faciūt arte. qꝛ maiores labores portāt cū ſemꝑ ſint ꝑati.¶ Utrū cambiū reale ⁊ ꝑ lr̄as liceat. ⁊ fit duobus modis. Primo hͦ mō. Ego habeo h̓ Ianue centū aureos vellem ꝙ mihi rn̄derent̉ rome. ꝯuenio cū cāpſore vt faciat mihi lrās quibus dent̉ mihi. xcv. ſolū: reliquū lucret̉? ℟. ẜꝫBal. in. c. i. de plus peti. ꝙ licitꝰ eſt tal̓ ꝯtractꝰ⁊ neceſſariꝰ iuregentiū munitꝰ naturali rōne:eo ꝙ capſor ſubit ꝑicula viaꝝ ⁊ dāna nūciorūpenſiones oꝑaꝝ ⁊ ſalariorū factoꝝ. vt no. in. l.ꝑiculi. ff. de nauti. feno. ⁊. l. traiectice. in prin..ff. de ac. ⁊ ob. ⁊. l. qui rome. §. i. ff. de ver. ob. vn̄ſi aliquid lucrat̉ hoc eſt iuſtū cū induſtria accedat rei licite. l. ſi heres. ff. ad. l. falci. pretereanumerāti mihi decē licꝫ paciſci ꝙ ei nō reddāniſi nouē cū nō poſſit eē vſura minuere ſortē ſꝫbene augere vt dictū eſt. Poſſet tn̄ eſſe iniuſticia qn̄ exceſſiuū lucrū caꝑet reſpectu laboruꝫ ⁊expenſaꝝ ⁊ ꝑiculi. vl̓ qn̄ pecunias non bonasdarent. Fit ſcd̓o mō cambiū per lr̄as ⁊ reale hͦmodo. Eſt vltramontanꝰ qui hn̄s mille ducatos venetos ⁊ intendēs ferre eos venetias:vbi plus valēt ⁊ ibi expendere inuenit capſorem in ſua patria hn̄te tabulā cambij venetijſ⁊ tradit ei ad forū cambij venetiaꝝ. vt ſibi venetijs reddant̉. Talis ꝯtractꝰ p̄t eſſe licitus. ⁊eſt qn̄ nō intendit ꝓpter priore traditōem habere lucrū: ſed rōne patrie illud reportat. Sivero ex hͦ ꝙ prius tradit vltra montes qͣꝫ recipiat venetijs intendit lucrū hr̄e: erit vſurariꝰ:cū prior traditio inducat rōeꝫ mutui ⁊ ſpe habendi vltra ſortē. ⁊ ſic erit vſura.¶ Utrū cambiū ſiccū ſit licitū? ℟. ꝙ nō. qꝛ d̓r54ſiccū eo ꝙ in ꝟitate eſt ſiccū a charitate ꝓximi⁊ ſiccat aīaꝫ a gr̄a dei. ⁊ fit. vij. modis. Primohͦ mō. Recipio florentie a campſore decem libras groſſoꝝ: q̄ tūc valent centu florenos cuꝫpacto: ꝙ tenear ip̄i capſori tantū dare qͣntuminfra decē dies pꝰ celebratū ꝯtractū valebūt libre groſſoꝝ venetijs. q̄ aliqn̄ valent plꝰ aliqn̄minus. ⁊ hͦ hinc ad meſem receptiōis eoꝝ: vl̓
ſi plus vult tenere de mēſe in menſem renouat̉modo p̄dicto. ⁊ tale cambiū eſt illicitū ⁊ vſurarius ꝯtractꝰ. qꝛ eſt ibi mutuū cū ſpe habēdivltra ſortē. qꝛ licet aliqn̄ minꝰ valeant: tamenvt in pluribꝰ plus valent: nec excuſatur ꝓpterpericulū. vt sͣ. patuit. tex. eſt clarꝰ habenti oculos cordis in. d. c. fi. de vſu. Et talis ꝯtractuseſt ad ꝑnicie ciuitatū: exꝑientia teſte q̄ eſt oīmmagiſtra. c. qͣꝫ ſit. de elec. li. vi. Et ꝙ ſit illicituſcoīter tenet̉ a doc. Scd̓o fit hoc mō. Habeohic Ianue centū aureos ⁊ trado eos Petro vtmihi totidē rn̄dere faciat hinc ad menſem rome vbi plus valent: veriſil̓r ⁊ credit. Et ſimiliter vſurariꝰ eſt. qꝛ eſt mutuū cuꝫ ſpe hn̄di vltra ſortē. c. ꝯſuluit. ⁊. c. in ciuitate. de vſu. Tercio fit hoc mō. Habeo h̓ Ianue centū aureosqͦs do Petro indigēti vt mihi rn̄dere faciat aCondres ſeu Bruges hinc ad tres mēſes alteriꝰ generis moneta. puta tot libras de ſterlini ⁊ hmōi. Iſte ꝯtractꝰ cōiter eſt vſurariꝰ ẜmHoſti. ⁊ Goff. qꝛ cōiter fit vt inde lucret̉. Etlicet aliqn̄ nihil lucret̉. tn̄ in extimatiōe hꝫ lucrū. Et ſic cū ſit mutuū cū ſpe hn̄di vltra ſortem erit vſura. Nec rō ꝑiculi excuſabit ſic̄ dictū eſt. Idē dic qn̄ Ianue exiſtēs emit turonēſes recipiēdoſ in francia in talibꝰ nūdinis ẜmAlex. lom. cū tales emant plus vl̓ minus ẜmtꝑis dilationē. ⁊ intendāt lucꝝ qd̓ cōiter euenit. Fit Quarto hͦ mō Ianue exiſtēs dat certa monetā alicui vt ſibi reddat in ſcutꝭ Lugdunij tꝑe ferie q̄ ibi fiet. ꝟbi gr̄a. extimath̓ Ianue ſcutū .xxviij. ⁊ ſic dat tantā monetā ad rationē de. xxviij. ꝓſcuto ꝙ aſcēdet ad ſcutos cētū: qͥ ſicuti in lugduno vt plurimū valēt. xxx.vel ſaltē plus. de. xxviij. Idē dic d̓ hinc neapolim ad tot carlinos ꝓ ducatꝭ ⁊ hmōi ẜꝫ Moxxxviij.nal. ſunt vſurarij. allegat. c. eijciens. .ixxxdi. ⁊. d. c. fi. de vſu. Quīto mō fit ſic. Ego indigeo pecunia h̓ Ianue q̄ro mutuo ⁊ nō inueīoniſi hoc pacto ꝙ recipiam ad rōnem cambiorū de Condres vel Bruges: cū ego accipiensnō habeam banchū in Condres vl̓ Bruges:nec mutuans. Ideo mutuat iſto mō. qꝛ velitdeferre ſuas pecunias a Londres: ſed vt ſic lucretur ex tali ꝯtractu nunc de Ianua ad Londres. ⁊ de Londres ad Ianuam. Et ſic patetꝙ non licet. Unde dic ꝙ eſt vſura. Fit ⁊ ſextomodo peſſime. Et d̓r cambiū recambiuꝫ. ⁊ fithͦ mō. Ego indigens pecunia hic Ianue q̄roaliquē qui mihi mutuuꝫ det. Eſt aliqͥs qͥ datmutuū ad rationē cambiorū de Londres cuꝫpacto ꝙ ſcribat litteras: ⁊ tamen nō mittit: ſedip̄as rctinet ⁊ ẜm ꝙ lucrat̉ cambia in eundo ⁊