Druckschrift 
Summa angelica de casibus conscientiae : Mit Beigabe von Hieronymus Tornieli
Einzelbild herunterladen
 

Uſura. i.

CCCLXI

decreſcit nō poterit ſine vſura vendere. Iteꝫ ſineceſſario ꝓ eiꝰ ꝯſeruatione vſqꝫ ad illud tꝑshr̄et aliqͣs expenſas facere. puta pulueriſationis aut locatōis vaſoꝝ ſeu domꝰ ⁊ huiuſmōiſi ip̄as nō detraheret eſſꝫ vſura. Et ꝓpterea dico ꝙ ꝯfeſſor debet multū ponderare p̄fata: ne ſimul ruat cū ip̄is. Et iō. c. in ciuitate p̄fatū merito dicit ꝯſulte hoīes facerent: ſi a tali contractu ceſſarēt: cū cogitatiōes hoīm nequeāt oīpotenti deo occultari. Rō qꝛ tales magis ſuntꝯtenti ita expedire qͣꝫ ꝑiculo ſuo vſqꝫ ad illudtꝑs ſeruare. Et etiā vt pl̓imū ſunt incerti: ſi erant ſeruaturi vſqꝫ ad illud tꝑs: cū videamuſꝓpter q̄dā emergentia ꝓpoſitū ſepiꝰ mutare.Et ꝓpterea eſt ꝑiculoſus ꝯtractꝰ: niſi bn̄ clauſulet̉. Et magꝭ dubiꝰ eſt caſus qn̄ nō ponit p̄ciū tunc: ſꝫ vult qͣntū valebit in pͥncipio madij vel in medio aut in fine. cū certū ſit ꝙ totūſi habet multitudinē nō potuiſſet ita p̄fixe inpͥncipio vendere vl̓ in vno die. ⁊ cōiter mutet̉preciū. Si tn̄ vellet tantū qͣntū valuit plus īmadio: ſic eſſet vſura aꝑta. Si ꝟo ſimpl̓r dixit qͣntū valebit in madio: ſic ẜm iudiciuꝫ humanū attendet̉ mediocritas: vt nō plꝰ vl̓ minus capiat̉: ſꝫ mediū. ar. in autē. de ꝯſulibꝰ. §.qm̄ etiā nos: ſꝫ tn̄ ꝑiculoſum eſt: cū forte vēditurꝰ fuiſſet in illo tꝑe qͦ minꝰ valuit ī illo mēſe Utrū emens redditꝰ alicuiꝰ ciuitatꝭ ex guerra anguſtiate ꝓ vili p̄cio: ⁊ demū facta pace lucratur. x. ꝓ vno ſit vſurariꝰ? ℟. ꝙ nō rōne dubij. l. cuꝫ hereditate. ⁊. l. ſe. ff. de here. ⁊ ac. ven.ẜm Hoſti. ⁊ Archi. ꝯſulūt tn̄ vt inde largasfaciat elemoſynas. Utrū mutuās rem cū pacto ꝙ eadeꝫ res inpondere nūero ⁊ mēſura ſibi reſtituat̉ ſit vſurarius; Exemplū. puta pecuniam ꝓ pecunia.marchā argenti ꝓ alia marcha argenti: granūꝓ grano. vinū ꝓ vino ⁊ hmoi? ℟. ẜm Pe. deancha. in. c. vſurarū. de vſu. li. vi. ⁊ Io. cal. ind. c. fi. ⁊ Rodo. ꝙ aut veriſil̓r dubitat̉ ꝙ tꝑe ſolutionis tantū minꝰ p̄t valere q̄ntū plus. autꝙ nō plus valebit. ⁊ ſic nō eſt vſura nec pctm̄vt in. d. c. fi. qꝛ ſicut creditor teneret̉ eā reciꝑe:ſi vilior eſſet facta qͦ ad extimationē. vt patꝫ inl. vinū. ff. ſi cer. pe. ⁊ no. glo. in. l. ſi qͥs clericusxiiij. q. iiij. qꝛ non eſt neceſſe ſit eiuſdē extimationis. licꝫ debeat reſtitui eiuſdē bonitatꝭ qͣlitate intrinſeca. Iō nō peccabit recipiendo p̄cioſiorē qͦ ad extimationeꝫ. Aut veriſil̓e eſt ꝙ eritp̄cioſior tꝑe ſolutiōis. Et tunc ſi creditor eratſeruaturꝰ: ⁊ nō aufert libertatē debitori liberandi ſe qn̄ velit infra terminū. ſic licet Si ꝟo nōerat ſeruaturꝰ ſed interim ꝯſumpturꝰ. ſic ē vſu

ra. Sil̓r qn̄ auferret libertatē debitori liberādiinfra terminū: qͣꝫuis eſſet ſeruaturꝰ erit vſura.Et his ꝯcor. Archi. in. d. c. ſi qͥs clericus. Dicit tn̄ Rodo. ꝙ qn̄ erat ſeruaturꝰ ⁊ nō abſtulitlibertate debitori liberandi ſe. qͣꝫuis iō crediderit vt ſe ꝑiculo exoneraret: ⁊ ꝓximū ꝑiculo ſubmitteret: nō tn̄ ꝓpterea teneret̉ ad reſtōem lucri de neceſſitate. licet peccauerit ⁊ in pn̄ia vt reſtituat ſit ei ꝯſulendū. Lau. tn̄ de ridol. in ſuiſꝯtractibꝰ tenet indiſtincte: ꝙ ille qͥ mutuat ꝓximo ducatū qͥ mō valet qͣttuor libras: ſi poſtea recipiat qͥnqꝫ libras vt valet tꝑe reſtitutionis ꝙ hͦ licite facit: ſiue erat ſeruaturꝰ ſiue nōSed opi. Ancha. eſt equior ⁊ tutior. Octauꝰ caſus in qͦ recipit̉ vltra ſortem ſine 37vſura eſt rōne ꝑiculi: ꝑ qd̓ ſuꝑabūdātia p̄t recōpenſari ẜm Alex. lom. Res em̄ extra ꝑiculūexiſtētes plus valēt qͣꝫ res eiuſdē ſpeciei in periculo. Et ſic hec recōpenſatio reducit̉ ad natura rei qͥ ꝓpter ꝑiculū extimat̉ plus vl̓ minꝰ valere. ⁊ ſic excuſat ab vſura. Et in hͦ ꝯcor. Lau.de ridol. Monal. Mgr̄ Frā. de empoli. Pe.de ancha. Car. Io. de anania. in. d. c. nauigāti⁊ cōiter oēs. Et eſt caſus. in. l. naue. ff. loca. ethͦ patebit ex ſeq̄ntibꝰ dubijs clariꝰ. Utrū mutuas pecuniā nauigaturo cū talipacto ꝙ ſi nauis cū capitali ꝑiclitet̉ nihil ſibiteneat̉. Si ꝟo res emptas portauerit ſaluasteneat̉ ſibi pecuniā mutuata cuꝫ ꝑte lucri tradere ſit vſurariꝰ? ℟. ꝙ ſic. caſus eſt in. d. c. nauiganti. Et aduerte ꝙ doc. diu̓ſimode iſtumtex. exponūt qͣre eſt vſura in iſto caſu. tu tn̄ tene ꝙ rō eſt. qꝛ tal̓ mutuans nō vult mutuare:uiſi cū tali pacto ſuſceptiōis ꝑiculi. Et ꝓpterea grauat debitoreꝫ in aliqͥd plus ex mutuo.Et iō vſura eſt. Si aūt qͥs liberal̓r mutuaretDeinde poſt mutuū ad inſtantiā debitorꝭ ſuſciperet ī ſe ꝑiculū qd̓ d̓r aſſecuratio licite poſſet aliqͥd lucri ſuſciꝑe ſine vſura. Et rō diu̓ſitatis eſt. qꝛ receptū in pͥmo caſu vltra ſorteꝫ directe ꝯcernit mutuū in qͦ omīs ſuꝑabundantiaꝓhibet̉. Lu. vi. xiiij. q. iij. c. ij. Sed in ſcd̓o caſu nō ſic. qꝛ nō ꝓpter mutuū ſed ꝓpter factū.ſcꝫ ſecuritatē. vn̄ eſt ꝯtractꝰ innoīatus iſte ſecudus vltra mutuū. Itē qꝛ acciꝑe aliqͥd ꝓ aſſecuratiōe licet ẜm oēs. Ergo mutuū qd̓ priuſqͥs fecit nō facit eū peioris ꝯditiōis. Et id̓o tene ꝙ ſiue mutuū dederit ſiue nō p̄t licite aliqͥdreciꝑe: qn̄ ꝑiculū alicuiꝰ rei in ſe ſuſcipit noꝓpter mutuū ſed ad inſtantiā debitoris. Si vero ꝓpter mutuū cogeret debitorē vt ꝑiculū eidaret cauſa alicuiꝰ lucri. ſic eſſet vſura. Et ſicloquit̉. d. c. fi. Et hoc elicio a. d. Lau. d̓ ridol.