IniuſticiaCLXXIII

eſt bonus textus. ⁊ ibi Bartolus in. l. ſed et ſivnius. §. ſi ante iudicem. ff. de iniur. niſi proteſteris ꝙ ex hoc nō vis tibi preiudicari: quinpro tuo intereſſe poſſis agere actionem iniuriarum. vt. l. finali. ff. de iniur. Item remittitur per mortem. quia iniuriarum actio nontranſit ad heredem ante litis conteſtationemmoriente iniuriato. vt. l. iniuriarum. in principio. ff. de iniur. Et hec omīa limita ẜm Panormita. in cap. olim. de iniur. quo ad actionem iniuriarum vera. ſed non quo ad damna ⁊ expenſaſ. quia per hoc non tollitur quinagere poſſit ad reſtitutionem. argu. cap. i. deiniurijs. et ſic ſerua in conſcientia. et etiam ſiiniuriatus non agere tenet̉ ad intereſſe ⁊ damnum: quod intulit niſi ipſe remittere velit. vtin dicto. cap. i. Nota tamen ẜm Hoſtien̄. inſumma titulo de penitentia. ꝙ ſi iniuriatꝰ nollet componere cum iniuriante: vel nimis grauaret eum tunc iniuriator in conſcientia poſſet tenere arbitriuꝫ iudicis penitentie. ar. c. veniens. de iureiurando. ⁊. c. ij. de arbitris.¶ Aduerte etiam quia ſi quis ſoluat pecuniam pro remiſſione iniurie obtinenda infamiſefficitur niſi pactum fiat auctoritate iudicis.ff. de his qui notantur infamia. l. furti. §. pactus. notat Iohan. in dicto cap. ſi illic. Similiter eſſet infamis ſi eſſet condemnatus periudiceꝫ. ſiue ciuiliter ſiue criminaliter agatur.ff. de his qui notant̉ infamia. l. athletas. §. vltimo. Et ideo cum agitur contra aliquem cōſtituat procuratore vel faciat cōpromiſſum.vt sͣ. dictum eſt. Infamia. §. vi.¶ Quando auteꝫ iniuria dicatur enormis vl̓atrox. vide enormis.Q UtrumNiuſtit e nc percatum mortale? Reſpōdeo ẜm ſanctum Thomam. xxij. q. lxx. articulo .i. q. xi. ꝙ īiuſticia ē duplex. Una illegalis oppoſita iuſticie legali. ⁊ hec ẜm eſſentiaꝫeſt vicium ſpeciale: inquantum reſpicit obiectum ſpeciale. ſcilicet bonum commune quocontemnit. ſed quo ad occaſionem eſt viciuꝫgenerale. quia per contemptum boni communis poteſt homo ad omnia peccata deduci.ſic etiam omnia vicia inquantum ſunt cōtrabonum commune rationem habent iniuſticie quaſi ab iniuſticia. Alia iniuſticia dicitur

ẜm inequalitatem quandam ad alterum prout ſcilicet homo vult habere plus de bonis ſcilicet diuitijs: honoribus. ⁊ minus de malis.ſcilicet laboribus expenſis. ⁊ ſic habet materiam ſpecialem. ⁊ eſt vicium ſpeciale oppoſitūparticulari iuſticie. de qua infra Iuſticia. Facere autem iniuſtum ex genere ſuo peccatummortale eſt. quia infert nocumentum proximo. quod eſt contra charitatem. Excuſaturautem vt non ſit mortale peccatum. vel ratione ignorantie ẜm philoſophum. v. ethicorū.Item ratione paruitatꝭ. vt ſi quis auferat pomum alicui. quia deficit a ratione perfecta eiꝰquod eſt iniuſtum facere inquantum reputari poteſt non eſſe omnino contra voluntatemeius qui hoc patitur. ⁊ hoc ꝓbabiliter.NobedientiaUtrum ſit peccatū mortale? Reſpon. diſtinguendo. Aut eſt circa precepta diuina ⁊ ſcienter vel ex ignorantia: que non excuſat. de qua ſupra ignorantia..§. iiij. ſic ſemper eſt mortale. facit. xxxij. diſt..§. porro. ⁊. lxxxi. diſtinc. ca. ſi qui preſbyteriſunt. vbi dicitur Idolatria. et. xiiij. q. i. quiſquis. Si vero fiat contra ex ignorātia que excuſat. ſic non peccat mortaliter. Aut inobedientia eſt circa precepta iuris poſitiui. et tuncdiſtinguo. ꝙ aut talis lex ſeu preceptum perlonga tempora non fuit receptum papa ſciente ⁊ tranſgreſſores non puniente. ⁊ ſic non eſtmortale peccatuꝫ. immo excuſantur. Facit qd̓no. Panormitanus in. cap. cum olim. de cleri. coniuga. vbi declarat grecos nō peccare: licet accipiant vxorem clerici eorum. Ex quonotat̉ ꝙ quando lex generalis recipitur in vſum a certo genere perſonarum ⁊ ab alio non.ꝙ non obſeruantes non peccant ſaltem poſtlonga tempora. §. leges. iiij. diſtinct. ⁊ quodnotat doctores in. cap. i. de treuga ⁊ pace. necobſtat quod ibi tenet Hoſtien. quia loquit̉quando talis preuaricatio eſt peccatuꝫ de ſuinatura. quia tunc non excuſat non receptio.Secus eſſet ſi eſſent eiuſdem generis: ⁊ maior pars acceptaſſet. qꝛ licꝫ ſuꝑior nō punirettamē minor ꝑs nō excuſaret̉. ſꝫ haberet locū.multa ꝑ patientiā tolerant̉ ⁊c̄. c. cū iam dudū.de preben. Idem dico ſi talis lex fuit recepta:ſed per conſuetudinem abrogata ꝙ non peccant inobedientes. vt ſupra dixi ConſuetuB 5