Liber IIIDe actionibus

iuſti. mihi tria exempla. Primū exemplumeſt in actione in factū que competit coheredibus de diuidenda heredi. Secundū exemplū eſt in iudicio cōmuni diuidūdo qd̓reddit̉ inter eos inter quos aliquid eſt cōmune ſine ſocietate vt diuidatur. Tercium exemplū eſt in act. fi. regun. que habꝫ locū inter eos qui ꝯfines agros habent. ⁊ inhis tribꝰ iudicijs licebit iudici ex bono ⁊ eqͦvni rem adiudicare. ⁊ illū cui res eſt adiudicata in certa ſūma pecunie alij cōdemnare.hoc dicit. Oēs aūt actōes ⁊c̄. Poſt alias diuiſiones ſuꝑius poſitas ponit hic aliaꝫ diuiſionē dn̄s iuſti. que talis eſt. qꝛ oēs actiones ſiue ſint in rem ſiue in ꝑſonā ſunt ī ſimplū. aut in duplū. aut in triplū. aut in quadruplū. vltra aūt quadruplū nulla actio penalis debet extendi. Et ſcienduꝫ eſt ꝙ ſi diuiſio poſita. sͣ. in illo. §. ſequens diuiſio eſſꝫquarta ẜm qd̓ male inuenit̉ ſcriptū in oībꝰlibris cōiter tūc eſſet hec quinta diuiſio prout fere in oībus libris reꝑies. ſꝫ ſicut ſupradixi in illo. §. ſequens illa diuiſio. ponit̉ tercia diuiſio. ⁊ hec eſt quarta vt in fi. glo. ſigͣteſuꝑ illo ꝟbo actionis. Addere etiā potes ꝙquidā dicunt ꝙ multū refertan aliqͥs ſtipulet̉ penā ꝑ verba reſpectiua ſignificantia vl̓deſignantia qualitatē ⁊ hmōi verba ſūt duplū vl̓ triplū. vl̓ ꝑ verba ſimplicia. puta promittis mihi. c. noīe perie vl̓ ducēta vl̓ mille.In primo em̄ caſu nō pōt eſſe vltra quadruplū. In ſcd̓o caſu bn̄ pōt eſſe etiā vltra quadruplum. In ſimplū ⁊c̄. Dictū eſt. sͣ. ꝙ oēsactōes aut ſunt in ſimplū aut in duplū autin triplū aut in quadruplū. Modo videamus que ſūt iſte actōnes quibꝰ agit̉ in ſimplū tantū. ⁊ enumerat eas in lr̄a. ⁊ hoc dicitIn duplū ⁊c̄. Dictū eſt iam que ſūt actiōesquedant̉ ad ſimplū. modo videndū eſt queſunt actōnes que dant̉ ad duplū. ⁊ de hͦ ponit iuſt. quinqꝫ exempla. Primū ē actio ſuiti nō maīfeſti. Secundū. act. l. acqui. Terciū. actio depoſiti in quatuor caſibꝰ. ſcꝫ incendio. ruina. naufragio. ⁊ tumultu. Quartū ē actio ſerui corrupti q̄ cōpetit ꝯtra eumcuiꝰ hortatu ſeruꝰ alienus quolibet mododeterior factus ſit. Quintū ē actio ex teſtamento que dat̉ alicui venerabili loco relicto quod quidē legatū heres diſtulit ſoluere donec inⁱ iudiciū vocaret̉. ⁊ hͦ d. Et nota

ꝙ magna eſt differentia inter iſta quīqꝫ exempla qͣꝫqͣꝫ hīc ꝯiungant̉ tanqͣꝫ actōes eētſimiles. Due em̄ actōes furti nō manifeſti ⁊ſerui corrupti a principio ſūt penales. Aliedue ſcꝫ actio. l. acquil. ⁊ depoſiti in quatuorcaſibꝰ nō niſi ꝑ inficiationē. Terciū aūt habet ſingularē vultū. quia penalis ē ꝑ inficiationē ⁊ ꝑ nimiā craſtinationē. ⁊ ad iſtā diſferentiā manifeſtandā habetis. sͣ. eo. ſꝫ furti. Tripli ꝟo ⁊c̄. Dixi vobis exempla illarūactionū quibꝰ agit̉ in ſimplū ⁊ illarū quibꝰagit̉ in duplum. Modo ponam vobis exēplū de quadā actōne que vocat̉ conditio exl. noua ⁊ iſta dat̉ in triplum. Scire aūt debetis ꝙ olim erat conſuetudo ꝙ viatores ⁊nuncij iudicū quicitatōes faciebant exigebant noīe ſportularū magis aūt minꝰ a reis in iudiciū conuētis ẜm ꝙ maior vel minor qͣꝫtitas erat petita Quidaꝫ ergo adhucvt me reū grauaret in ſportulis preſtandisexecutori maiorē quantitatē in libello ſuo īſeruit. dicit̉ in. l. ꝙ qui qͥd damni reus paſſus ē ꝑ maliciā actoris in iſto caſu triplumꝯſequet̉ ab actore. Sed dn̄e qͣ actione Frater conditione ex quadam. l. noua que innoſtro. C. refulget. ⁊ ſciatis qꝛ. l. illā nonaꝫinueni hic. ⁊ forte fuit in. C. veteri queꝫ nōhabemus. ⁊ ꝯſtitutio iſta ſiue l. noua a. l. cōdictitia emanauit. Erat em̄. l. ꝯdictitia oliꝫſub qua erant multe ꝯſtitutōnes. Sportule aūt dicunt̉ ſalaria que dant̉ nuncijs iudicis. ⁊ ſic vocat̉ illud qd̓ dat̉ ꝓ eo in quo dat̉Sporta em̄ vel ſporte vl̓ ſportula eſt quoddam genus vaſis. de iſtis ſportulis habetꝭſpecialē rubricam in principio tercij. C. deſportulis. Quadrupli ⁊c̄. Dixi vobis duoexempla illaꝝ actionū quibus agit̉ ad ſimplum. ⁊ illarū quibus agit̉ ad duplū. ⁊ eaꝝquibus agit̉ ad triplum. Modo videnduꝫeſt de actōnibus que dant̉ ad quadrupluꝫ⁊ certe ad quadruplū agit̉ ꝑ actionem furtimanifeſti. ⁊ ꝑ actionem ꝙ metus cauſa. ⁊ ꝑactionē in factū que deſcendit ex edicto decalumniatoribus q̄ locū habet quando aliquid datur alicui vt aliū calumnioſe vexet.Dat̉ em̄ tunc actio in factū q̄ eſt inˡ quadruplū ei ad cuiꝰ malum id datū fuerit. Quartū exemplū eſt in cōdictitia act. ex. l. vn̄ dicitiuſt. q̄ ex noſtra ꝯſtitutioe orit̉ que imponitpenaꝫ quadrupli illis executoribus litium