Liber IIIIDe actionibus
parſuꝑ. l. i. ⁊. ij. ff. de ſuc. edicto. Ordo tn̄ ſucceſſorij edicti eſt pꝰ patrē de filio ſiue pꝰ matreꝫde filia tractare vt latēter pōt colligi ex quadam. l. ff. de act. ⁊ obli. l. filiuſfa. Cū ergo tractatū ſit de obli. queē mater act. reſtat d̓ eifilia tractare. Tercio modo ſumit̉ neceſſitas ſic. sͣ. vidimus de ml̓tis ⁊ varijs iuribꝰ;modo videndū ē de effectu iuriū ⁊ ꝓpter hocdicit. Suꝑeſt ⁊c̄. Parū em̄ eſſet iura eē in ciuitate niſi mgr̄atus eēt qͥ iura reddere poſſent. Sil̓r parū eēt obligatōes eē natas niſieſſent actiones q̄ obligationum ſiue iuriuꝫſūt executiue. Oīm aūt actionū ⁊c̄. Hic incipit ſcd̓a ꝑs ⁊ durat vſqꝫ in fi. tit. ſed qꝛ iuſti.in hoc ti. ponit ſex diuiſiones actionū quarū quinqꝫ ſūt de pͥncipalibꝰ actionibꝰ ſiue d̓pͥncipalibꝰ diuiſionibꝰ acti. ⁊ ſexta extrauagans eſt ꝓut ibi dicet̉. ideo ſb̓diuidas iſtāꝑtem in qͥnqꝫ ꝑtes pͥncipales in quaꝝ pͥmaꝑte ponit primā diuiſionē talē actionū. ꝙ q̄dam actōes ſūt in rem. quedā in ꝑſonam. ⁊durat vſqꝫ ad illū. §. Sed iſte ⁊c̄. Ibi īcipitſcd̓a in qua ponit talē diuiſionē ꝙ quedamactiōes ſunt pretorie. quedā ciuiles. ⁊ duratvſqꝫ ad illū. §. Sequens ⁊c̄. Ibi incipit tercia. in qͣ ponit talē diuiſionē ꝙ q̄dam actiones ſūt rei ꝑſecutorie. q̄dam pene. ⁊ q̄dā mixte. ſcꝫ tam rei qͣꝫ pene ꝑſecutorie. ⁊ durat vſqꝫ ad illū. §. Omēs aūt actōes ⁊c̄. Ibi īcipitquarta ꝑs in qͣ ponit quartā diuiſionē actiqnū q̄ talis eſt ꝙ oīs actio aūt ē in ſimpluꝫaut in triplū aūt quadruplū. ⁊ durat vſꝫ adillū. §. Actionū aūt ⁊c̄. Ibi incipit qͥnta ꝑsin qͣ ponit qͥntā diuiſionē actionū ſcꝫ ꝙ quedā actiones ſūt ſtricti iuris quedaꝫ bonefi.⁊ durat vſꝫ ad illū. §. Sūt preterea ⁊c̄. Ibiincipit ſexta in qͣ innuit talē diuiſionē actionū extrauagantiū ꝙ q̄dā actōnes ſūt ꝑſecutorie ſolidi q̄dam nō. et iſtam extrauagantēactionē ꝓſequit̉ vſqꝫ in finēti. Metamꝰ ergo que ſeminauimꝰ ⁊ colligimꝰ q̄ ſparſimus⁊ redeamꝰ ad primā ꝑtē in qua ſic po. caſuꝫ.Dicit iuſt. ꝯtinuando ꝓceſſum ſuū ex qͦ expeditū ē pͥmo de ꝑſonis ⁊ rebus. Suꝑ eſtvt iam de actionibus loqͣmur. ⁊ hoc in prima ꝑte. Sꝫ pone dn̄e iam video quia vosvultis tractare de actione. Dicatis gͦ mihiquid ē actio. Ad hoc reſpondet iuſti. diffiniendo actionē ſic. ꝙ actio nihil aliud eſt qͣꝫ
ius ꝑſequēdi in iudicio qd̓ ſibi debet̉. ⁊ hocin pͥma ꝑte prime diuiſionis vſꝫ ad illuꝫ. §.Omniū ⁊c̄. Hic incipit pͥma ꝑs ſcd̓e partꝭ.in qua iuſti. ponit bimembrē diuiſionē actionū. ſed alterū membroꝝ diuiſionis ſue nōꝓſequit̉ vicꝫ actiones in rem. ſꝫ quia quedāactiones in rem cōpetunt ꝓ rebus corꝑalibus vendicandis ⁊ q̄dā ꝓ incorꝑalibꝰ vendicandis vel denegandis. idcirco ſubdiuidas iſtam particulam in duas particulas.In quarū prima ꝑte tractat de actionibꝰ inrem que locū habent ꝓ rebus corꝑalibus.In ſcd̓a ꝑte tractat de actionibus in reꝫ q̄cōpetunt ꝓ rebus incorꝑalibus. Prima ꝑſdurat vſꝫ ad illū. §. Sed iſte ⁊c̄. Et in parte iſta ita ꝓcedit. primo ponit diuiſionē ſuāſecūdo aſſignat rōneꝫ ſue diuiſionis. tercioexemplificat tanqͣꝫ de primo membro ſue diuiſio nis. His igit̉ breuiter prelibatꝭ ita ponamus caſum. Acceſſi ad iuſti. ⁊ ita ꝓpoſuicoram eo. Dn̄e ego ſatis bn̄ video quid eſtactio. pro deo dicatis mihi ſi placet aliquaꝫcompendioſam viā vl̓ diuiſionēactionis. ⁊ad hoc reſpondet iuſti. Amice libenter dico tibi qꝛ oīm actionū quibus īter aliquoslitigatores apud iudices ordinarios vl̓ dele. vl̓ etiam apud arbitros cōmiſſarios d̓ qͣcunqꝫ re corꝑali vl̓ incorꝑali agit̉ ſumma diuiſio in duo genera deducit̉. Aut em̄ om̄esactiones ſunt in rem aut in ꝑſonaꝫ. ⁊ ꝙ iſtadiuiſio ſit bona liquet tali ratōne. Naꝫ quicunqꝫ in iudicio aut experit̉ aūt agit cuꝫ eoqui obligatus eſt ex contractu vl̓ quaſi. autex maleſ. vl̓ quaſi. aut alijs quibuſdam. id ēex varijs cauſarū figuris. ⁊ in hoc caſu qͣndo agitur contra eū qui aliquo predictorūmodoꝝ obligatus eſt ꝓdite ſunt actionesin ꝑſonam ꝑ quas actor intendit aduerſarium ſuū aliquid ei dare aūt facere oportere.aut agit cum eo qui nullo iure eſt ſibi obligatus. mouet ei tamē controuerſiam de aliquare ⁊ in hoc caſu ꝓdite ſunt actōes in rēCū gͦ qͥcunqꝫ agit aūt agit cōtra eū qui ſibiobligatus eſt ⁊ tunc contra eū habet locuꝫact. in ꝑſonam. aut contra euꝫ qui nullo iure eſt ſibi obligatus ⁊ tunc habet locū actioin rem. ⁊ pluribus modis agi non poteſt.Liquet igit̉ manifeſte qꝛ ſupradicta diuiſio bona ſit. ſed dn̄e iam video quia diuiſionem veſtram ſatis probabili rōe ꝯfirmatꝭ.