Liber III

De empti. ⁊ vendi.

iſto caſu. Et dicit imꝑator ꝙ alibi ordinatū eſt ꝙ ſi cōis amicus nr̄ diffinierit p̄ciuꝫvaleat ꝯtractꝰ. Si aūt ille qͥ noīat̉ nolueritvel non potuerit preciū diffinire nō valꝫ cōtractꝰ. idē etiā intelligit̉ in loca. ⁊ ꝯdu. hͦ dicit Item preciū in ⁊c̄. Supͣ dictū ē ꝙ duo requirūt̉ ad hͦ ꝙ valeat emptio ⁊ vend. vicꝫ ꝙp̄ciū ꝯſtituat ⁊ ꝙ certū p̄ciū. ⁊ ad huc tercium ē neceſſariū .ſ. ꝙ ſit in pecunia numerata. ſꝫ nōne ſi dedero tibi equum ꝓ vino ⁊ itaequū ꝓ vino ꝑmutauero erit ne emptio etvenditio. Et rn̄det imꝑator dicēs ꝙ ſuꝑ hͦapud antiquos q̄rebat̉ ⁊ caſſius ⁊ ſabinusdicebāt ꝙ ſic. Dicebāt em̄ ꝙ ꝑmutatio eratvetuſtiſſima ſpēs empti. ⁊ ven. ⁊ hͦ ꝓbabantargumēto Homeri dicētis ꝙ aliqͣ ꝑs exercitus achinoꝝ vinū ſibi emit ꝑmutatis qͥbuſdā rebꝰ ꝓ vino ⁊ ita ꝑmutatio dicit̉ emptio ẜm homeꝝ. ſꝫ diuerſe ſcole autores aliud ſentiebāt Dicebāt em̄ aliud eſſe emptioqꝛ in ꝑmutatōne nō poteſt patere q̄ res nōmine p̄cij data ē ⁊ que data nō ē. ꝙ aūt vtraqꝫ videat̉ vendi ⁊ loco precij dari hͦ nulla rōꝑmittit. ſꝫ proculus dicebat ꝑmutationemeē ſpeciē ſeꝑatā ab emp. ⁊ ven. ⁊ eiꝰ ſnīa p̄ualuit. Sed dn̄e quid videt̉ vobis de ſnīa caſſij ⁊ ſabini q̄ vtit̉ auctorita. ph̓oꝝ. Et rn̄detꝙ ſnīa proculi melior eſt ⁊ rōnibꝰ validioribus nitit̉. hec dicit. Cum aūt empt. In ſuꝑioribꝰ dictū ē ꝙ emp. ⁊ ven. ꝯtrahit̉ ſil̓ atqꝫde p̄cio ꝯuenit̉ lꝫ adhuc res non ſit traditaneqꝫ p̄ciū ſolutū. ⁊ hͦ ſi ſine ſcriptura ꝯtractafuerit venditio. Si em̄ aliqͣ venditio ꝯtrahat̉ in ſcriptis poterit tā emptor qͣꝫ ven. impune a ꝯtractu recedere donec totuꝫ fueritcōpletū. Cū igit̉ dicat legiſlator poſt cōtractū completū ꝑiculū rei vēdite ad emptoreꝫꝑtinere apparet ꝙ ꝑiculū rei vendite ꝑtinetad emptorē poſtqͣꝫ d̓ p̄cio fuerit ꝯucͣtū. Cōpletus aūt dicit̉ ꝯtractꝰ vt ex p̄cedētibꝰ patꝫqͣꝫcito de p̄cio ꝯuentū ē qͣꝫuis emptori tradita nō fuerit ſed penes vēditorē ꝑierit. vndeſi ſeruus fuerit venditus ⁊ anteqͣꝫ emptoritradat̉ ſine dolo ⁊ culpa vēditoris penes vēditorē deceſſerit vl̓ aliqua ꝑte ſui corꝑis leſus fuerit emptori perit. ⁊ nihilominus neceſſe habebit venditori integꝝ p̄ciū reſtituere ſi nondū preciū fuerit ſolutū. idem̄ etiāeſt ſi edes vendite anteqͣꝫ tradant̉ tote velaliqua parte ſui incendio cōſumpte fuerint

vel ſi fundus venditus anteqͣꝫ tradat̉ vi fluminis totus vel ex aliqua parte ablatus ſitvel inundatione vel aliquo modo deteriorſit factus ſemper emptoris damnū erit. qͥcquid em̄ ſine dolo ⁊ culpa venditoris accidit in eo venditor ſecurus eſt. Periculū aūtad emptorem ꝑtinet. Sed pone ꝙ in re vēdita anteqͣꝫ tradat̉ aliquod ſucrum ꝯtingitputa res vēdita ꝑ alluuionē vel aliquo aliomodo longe melior eſt effecta cuius erit lucrum. Et reſpondet dn̄s iuſtinia. ꝙ emptoris ẜm naturam eſt vt eum ſequant̉ cōmoda quem ſequunt̉ incommoda. ⁊ hec dicit.Quod ſi fugerit ⁊c̄. Dixi iuſtinia. Dn̄e ſupͣdictum eſt quid iuris ē ſi res vendita anteqͣꝫ tradat̉ penes venditorē deterior fiat velꝑeat. ſꝫ modo quero qͥd iuris ſit ſi ſeruꝰ venditus poſt completaꝫ venditionem anteqͣꝫtradat̉ fugerit vel ſubripiat̉. ad quē ſpectabit periculū iſtud fuge. Et reſpōdet dn̄s iuſti. dicens. ꝙ ſi ſine dolo ⁊ culpa venditorisfugerit vel ſubreptus fuerit animaduertendum eſt primo vtrū vēditor aliquod feceritpactū cum emptore ꝑ quod in ſe recipit piculum fuge vel ſubreptionis veluti ſi cuſtodiam ſerui venditi in ſe ſuſceꝑit vſqꝫ adtraditionē. Tūc em̄ ꝑiculūtam fuge qͣꝫ ſubreptionis ad venditoreꝫ ꝑtinebit. ⁊ de om̄i ꝑiculo contingente tenebit̉. aliqui aūt dicuntꝙ etiā aſtringit̉ ꝑ illud p̄ciū generale ſi ꝑiculū ꝯtingat. ſi aūt nihil ꝯuenerit inter emptorē ⁊ venditorē tūc erit ꝑſculū emptoris.Sed qualiter poterit ei ſubueniri cū nō ſitdn̄s ſerui eo ꝙ ſeruꝰ nō erat traditus. ſꝫ magis ſeruū illum a vēditore poſſit petere velrei vēdi vl̓ conditione furtiua. Et reſponderi poteſt ad hoc ꝙ emptor aget contra vēditorem ad hoc ꝙ venditor cedat ei tam vēdicationem qͣꝫ conditionem furtiuam. ideꝫdicit ſi damnū datum fuerit in ſeruo vendito poſt contractum perfectum. qꝛ actionemlegis acquilie ſibi competentem ꝓpter damnum in re datū pꝰ ꝯtractū tenet̉ vēditor cedere emptori. hoc dicit. Emptio tā ⁊c̄. Queſiui a legiſlatore. Dn̄e vultis ne plura dicere de emptione ⁊ venditione. Et ipſe rn̄detdicens. Frarer adhuc preter predicta ſciredebes ꝙ emptio tam pure qͣꝫ ſub conditiōecontrahi pōt ⁊ ponit exemplum de emptione facta ſub cōditione. qꝛ pura emptio om