¶ Liber II
De legatis
vnde pone ſic caſū. Dn̄e quidā legdū ipſius. p. modo quero a vobis vtꝝ valeat legatū. ⁊ rn̄det ꝙ nō. Nam lꝫ ſupͣ dictuꝫſit alienā rem legare poſſe. ſi tn̄ aliquis remꝓpriam ip̄iꝰ legatarij ei legauerit inutile ē legatū. ⁊ hͦ ideo qꝛ illud qd̓ ꝓpriū ē ip̄ius legatarij amplius eiꝰ fieri nō pōt. ⁊ in hoc caſuiteꝝ inutile eſt legatū ⁊ nulliꝰ eſt momēti. qꝛnec ip̄a res nec ip̄a eſtimatio debet̉. Sꝫ po.Quidā teſtator rem ſuā ꝓpriā credēs eē alienā eam qͣi alienā legauit. p. ego quero vtꝝvaleat. Rn̄det iuſt. ꝙ ſic. dicēs ita. Si quiſrē ſuā qͣſi alienā legauit in hͦ caſu bn̄ valꝫ legatū. nā plus valet qd̓ eſt in veritate qͣꝫ qd̓ ēin opinione. Sed dn̄e pōamꝰ ꝙ teſtator putās rem ſuā eſſe legatarij legauit. nunqͥd valet tale legatū. Rn̄. ꝙ ſic. In hͦ em̄ caſu legatū valere ꝯſtat. qꝛ volūtas teſtatoris volētꝭhmōi rem acquiri legatario exitū hr̄ę pōt.⁊ hec dicunt̉ vſꝫ. §. Si rem ſuā. In pn̄ti. §ita pone caſū. Quidā legauit. p. fundū pꝰea idē teſtator eundē fundū vendidit. m. q̄ro vtꝝ valeat legatū. an videat̉ ademptū ꝑalienatōem facta a teſtatore. Rn̄. iuſt. ꝙ ī hͦcaſu ſnīa celſitenenda eſt. Celſus em̄ ī hͦ caſu exiſtimat ꝙ ſi teſtator nō adimēdi aīo fūdum legatū vendidit nihilominꝰ etiā pꝰ alienatōem deberi legatū. ⁊ hoc idē diuꝰ ſcuerus ⁊ anthoninꝰ reſcripſerūt ⁊ qͥdā principes in qͦdā alio caſu idē ius ſtatuerūt vicꝫ ītali caſu. Quidā fecitteſtm̄ ⁊ in teſtō ſuo q̄dam predia legauit. p. ⁊ poſtea eadem p̄diape. legata pignori obligauit. Nam recte inhoc caſu reſcpͥſerūt teſtatorē obligādo predia legata legatū nō videri ademiſſe ⁊ ideolegatariꝰ cū herede exꝑiri poterit actione exteſtō vt predia a creditore luat ⁊ qd̓ dixit. sͣ.qn̄ teſtator totā rem legatā alienauit. idē iuris eſt ⁊ ſi ꝑtē rei legate alienauerit. nā in ꝑte nō alienata ita demū valet legatū ſi teſtator nō adimēdi aīo eam alienauit ⁊ hec dicunt̉ vſꝫ ad illū. §. Si qͥs debitori ſuo. Inpn̄ti. §. ita pone caſū. Quidā habuit debitorē in. c. ⁊ in teſtō ſuo legauit debitori ſuo liberatōeꝫ. modo quero viꝝ valeat hmōi legatū. Et rn̄. iuſti. ꝙ ſic. naꝫ ſi quis debitoriſuo liberatōem ſiue quittationē legauit ī fcaſu vtile eſt legatū. ⁊ neqꝫ ab ipſo debitore.neqꝫ ab herede debitoris vl̓ a quocūqꝫ alio10
terit. ſed etiā debitor cui liberatio legata eſtcū heredeteſtatoris agere poterit vt eū liberet. Et nō ſolū in caſu p̄dicto valet legatumvicꝫ qn̄ liberatio legata eſt ſꝫ etiaꝫ ſi dilatiodebita legata ſit valet legatū vicꝫ qn̄ dilatiodebiti legata eſt. Pōt em̄ teſtator iubere neheres ſuus vſꝫ ad aliqd̓ certū tp̄s a debitore petat ſꝫ licet dixerim tibi valere legatū liberatōis. ſecus tn̄ eſt in caſu ꝯuerſo. Namſi debitor qd̓ debet pure creditori ſuo eideꝫlegauerit inutile eſt legatū. ⁊ hͦ eſt verū ſi nihil plus eſt in legato qͣꝫ in debito. qꝛ in hͦ caſu legatariꝰ nullā vtilitatem ex hmōi legatohabiturus eſt. ⁊ hoc verū eſt qn̄ pure debitū legauit. ſed ſi debitor qd̓ in diē vel ſub cōditōne debet creditori ſuo pure legauit eidem. in hͦ caſu vtile eſt legatū. vicꝫ ꝓpter modū repn̄tatōis. qꝛ illud qd̓ pͥmo erat in dieꝫvel ſub ꝯditōne debitū ꝑ legatū mortuo teſtatore purificatū eſt. ſed qͥd ſi viuo teſtatore dies venerit vel ꝯditio extiterit nunquideuaneſcit legatū. ⁊ certe videbat̉ ꝙ ſic. cumdebitū ꝑ aduentū diei vel ꝯditionis iaꝫ ſiteffectū purū. ⁊ ita nihil ampliꝰ eſt in legatoqͣꝫ in debito. Pap̄. tn̄ in hͦ caſu ſcpͥſit nihilominꝰ valere legatū. ⁊ hͦ ideo qꝛ ab initio tenuit ⁊ certe ſnīa papi. eſt vera. Non em̄ placuit nob̓ ſnīa quorūdā exiſtimantiū in hoccaſu extinctū eſſe legatū qꝛ in eam cauſaꝫ ꝑuenit a qͣ inciꝑe n̄ pōt. ⁊ hec dicunt̉ vſqꝫ ad illū. §. Sed ⁊ ſi vxori Caſus qͥ ſequunt̉ planiſſimi ſūt vſqꝫ ad illū. §. Si peculiū. In p̄ſenti. §. ita po. ca. Quidā in teſtō ſuo legauit peculiū ⁊ viuo teſtatore augmentatū eſtvel forte diminutū eſt. Modo quero cuiꝰlucro vl̓ ꝑiculo hmōi augmentatio ⁊ diminutio peculij eſt. Ad hͦ rn̄. iuſt. general̓r ꝙſi peculiū legatū fuerit qͥcquid viuēte teſtatore peculio acceſſerit vel diſceſſerit ſine dubio legatarij damno vl̓ lucro cedit. ⁊ in hoccaſu ſi auget̉ vl̓ diminuit̉ peculiū viuēte teſtatore nō refert vtrū leget̉ ſeruo ꝓprio cū libertate an alicui extraneo. ſecꝰ tn̄ eſt ſi augeatur peculiū poſt mortē teſtatoris ante aditā hereditatē. nam ſi ſeruꝰ hereditariꝰ aliqͥdacquiſiuit. vl̓ alio modo peculiū legatū augmentū ſuſceꝑit iul̓. ait ꝙ ſi ipſo ſeruo manumiſſo peculiū legatū fuerit qͥcquid anteaditā hereditatē peculio acceſſerit ip̄i ſeruolegatario cedit. ſed ſecus eſt ſi peculiū extra