¶ Liber. II¶ De teſta. ordi.
§. Sꝫ hͦ q̄dē. ibi ſcd̓a q̄ breuis ē ⁊ durat vſꝫin fi. ti. Pōt aūt pͥma ꝑs ad maiorē euidentiā ſubdiuidi ī tres ꝑticl̓as. In qͣꝝ pͥma d̓ter. de ſolēni. obſeruāda in teſtō faciēdo inſcpͥtꝭ. In ſcd̓a ꝑte deter. qͥ pn̄t eē teſtes in teſtamēto. In tercia ꝑte deter. in qͣ materia teſtamētū ſcribi pōt. pͥma ꝑs iſtiꝰ diuiſiōis ꝓtendit̉ vſꝫ ad illū. §. Teſtes aūt adhiberi. ibiincipit ſcd̓a ⁊ durat vſꝫ ad illū. §. Nihil aūtintereſt. ibi tercia ⁊ durat vſꝫ ad ſcd̓aꝫ ꝑtempͥnci. ſcꝫ vſꝫ ad illū. §. Sꝫ hͦ qͥdē. In pͥmate ita ꝓcedit. pͥmo poīt ethimologiā. teſtī. ſecūdo recitat tria genera teſtōꝝ de iure ciuili antiqͥſſimo introducta. tercio r̄citat qͣrtūgenꝰ teſtōꝝ de iure p̄torio introductū. qͣrtodeter. qͣl̓r ꝑ nouas ꝯſtitutōes p̄dicta generateſtōꝝ recipiūt correctionē. ⁊ qͥd de antiquitate tollit̉ ꝑ poſteriores imꝑ. ⁊ qͥd hodie deeadē antiqͥtate obſeruat̉. qͥnto deter. iuſtin.qͥd ꝑ ſuas ꝯſtitutōes ſtatutis prioꝝ imꝑatoꝝ circa ſolēnitatē teſtoꝝ addituꝫ ē. Poneigit̉ ſic ca. ī pͥma ꝑte. Dn̄e iā video ꝙ vos vl̓tis tractare de teſtīs. dicatꝭ gͦ mihi ſi placetvn̄ appellat̉ teſtm̄. Ad hͦ rn̄. Amice teſtm̄ exeo appellat̉ ꝙ teſtatio mētis ē. ſꝫ vt nihil antiqͥtatis penitꝰ ignoret̉ a iuuenibꝰ ſcire dēsduo genera teſtōꝝ de iure ciuili antiqͥſſimoin vſu fuiſſe. qͦꝝ altero genere vtebant̉ antiqui pace ⁊ ocio. Et hͦ genꝰ teſtī in pace r ociofacti appellabāt antiqͥ kalatis comicꝭ. ⁊ altero genere teſtōꝝ vtebant̉ cū eēnt in expeditione armoꝝ exituri. ⁊ hͦ ſcd̓m genꝰ appellabāt ꝓcinctu. Poſtea ꝟo ꝓcedēte tꝑe acceſſitterciū genꝰ teſtōꝝ. ⁊ hͦ terciū genꝰ appellabātꝑ es ⁊ libram. ⁊ hͦ terciū genꝰ appellabat̉. qꝛ ꝑqndā imaginariā vēditōeꝫ fiebāt corā qͥnqꝫteſtibꝰ ciuibꝰ romanis puberibꝰ libripēde p̄ſente. ⁊ eo qͥ familie emptor dicebat̉. ⁊ ita qͦdāmodo ſex teſtes de iure ciuil̓i antiqͦ ī faction teſtī reqͥrebant̉. Sꝫ certe pͥma duo genera teſtōꝝ vicꝫ kalatꝭ comicꝭ ⁊ ꝓcinctuꝫ exveteribꝰ teſtīs in diſſuetudinē abierūt Terciū ꝟo genꝰ ſcꝫ ꝑ es ⁊ librā appellat̉ lꝫ diutiꝑmāſerit tn̄ ⁊ ꝑtim in vſu eē deſijt. ⁊ hec triagenera teſtōꝝ vicꝫ kalatis cōmicꝭ ⁊ ꝓcīctuꝫ⁊ ꝑ es ⁊ libra ad ius ciuile referunt̉. Poſteaꝟo de iure p̄torio q̄dā alia forma faciendorū teſtōꝝ inuēta eſt. Nā de iure nulla emācipatio vl̓ imaginaria venditio reqͥrebat̉. ſꝫſigilla ſeptē teſtiū teſtamētis faciendis ſuf-
ficiebant. qͣꝫuis iure ciuili antiquo ſigilla teſtiū nō eſſent neceſſaria. Sꝫ cū poſtea paulatim ⁊ ſucceſſiue tam exvſu hoīm qͣꝫ ex emēdatōibꝰ ꝯſtitutionū ceperit ius ciuile ⁊ iuspretoriū in vnā ꝯſonantiā ⁊ vniformē obẜuationē circa factionē teſtamentoꝝ confluere. ſtatutū fuit vt vno ⁊ eodē tꝑe ſigna ſeptēteſtiū in teſtamentis adhibeant̉. quod iusciuile antiquū quodāmodo exigebat ⁊ huiuſmodi ſeptem teſtes adhibiti in teſtō ſubſcribebant. quod ex ꝯſtituitōibꝰ inuentuꝫ ē⁊ ex edicto pretoris ſignacula teſtiū teſtamētis apponerēt̉. vt hodie hmōi ius. teſtamentorum faciendoꝝ ex triplici fonte videat̉ eſſe deriuatū. Nam teſtes ⁊ eoꝝ ſigna vno cōtextu teſtamenti celebrandi gratia a iure ciuili antiquo vident̉ deſcendere. Subſcriptōnes aūt teſtatoris ⁊ teſtiū ex cōſtitutionū obſeruatōe adhibent̉. ⁊ ſigilla ⁊ numerteſtiū ex edicto pretoris. Sꝫ pone. Dn̄e iaꝫvideo quid obtinebat de iure antiquo circa facienda teſtamēta. ⁊ qualiter antiquitaſcorrigit̉ ꝑ ꝯſtitutiones principum. nūquidaddidiſtis ꝑ conſtitutiones noſtras. Reſpondet ꝙ ſic. nam omībus predictis ꝓpterſinceritatē teſtamēti vt omīs fraus excludat̉ ex nr̄a ꝯſtitutione hoc additū eſt. vt nomen heredis ꝑ manū teſtatoris vl̓ ſi ip̄e neſciat vl̓ non poſſit ſcribere ꝑ manum publicam exprimat̉. ⁊ omīs ẜm noſtre ꝯſtitutiōistenorē procedant. Sed pone. dn̄e iam video ꝙ teſtes debent ſignare teſtamētū. Auquid neceſſe eſt ꝙ quilibet eoꝝ ꝓprio ſigillovtat̉. Reſpondet ꝙ nō. Poſſunt em̄ omēsteſtes vno ſigillo vl̓ vno annulo ſignatorioſignare teſtamētum. Quid em̄ ſi ſeptem annuli hmōi ſcripture ⁊ eoſdeꝫ habentes characteres. ix. ſufficiūt. Ergo eadē rōne ſufficit ⁊ ſi omēs eodē annulo vtant̉. ⁊ ita papiniano viſū eſt. ⁊ non ſolū ꝓprio ſed etiam alieno ſignare poſſunt. ⁊ hec in prima ꝑte prime partis principalis vſqꝫ ad illum. §. Teſtes aūt Hic incipit ſecunda ꝑticula primepartis principalis in qua ſic primo ponitregulam generalem per quam determinatqui poſſunt eſſe teſtes in teſtamento. ſecundo excipit a regula. tercio ſubijcit plurescaſus ſpeciales circa dubitationes incidētes in teſtibus adhibendis in teſtamento.⁊ ius antiquum etiā circa hunc citulū corri
4