¶ Liber I¶ De tuto.

ideo ſacrā ꝯſtitutionē noſtrā promulgauimus ꝑ quā ꝯſtituimus pubertatem in maſculos in annos. xiiij. poſt annos. xiiij. cōpletū initiū acciꝑe ſed normā antiquitatꝭ infemineis ꝑſonis ſatis bene poſitā ī ſuo ſtatu integrā ⁊ illibatā relinquimꝰ. vt vicꝫ ip̄efemine poſt duodecim annos cōpletos ꝓut antiquitus bn̄ erat ſtatutū viri potenteseſſe credant̉. Secūdus modus finiēde tutele eſt ſi pupillus dederit ſe ad arrogandūalicui. qual̓r det ſe ad arrogandū vide ſupͣde adoptōibꝰ. Terciꝰ modus eſt ſi pupilluſdeportet̉. Quartus modus eſt ſi pupillusefficiat̉ ſeruꝰ. vt qꝛ cū ſit libertus alicuiꝰ reuocat̉ in ſeruitutē ꝓpter īgratitudinē. Quītus modus ſi ab hoſtibꝰ pupillus capiat̉.Sextus modꝰ ſi alicui pupillo datꝰ ſit tutor in teſtamēto hac forma vt ſit tutor vſqꝫad certā ꝯditionē puta vſqꝫdū nauis venerit ex aſia. nā cōditione exn̄te deſinit eſſe tutor. Septimꝰ eſt ſi moriat̉ pupillus vel tutor. Octauus ſi tutor patiat̉ maxīam vl̓ minima capitis diminutionē. qꝛ cuiuſcūqꝫ generis tutor ſit deſinit eſſe tutor. Quid autēſi patiat̉ tutor minimā capitis diminutionem puta qꝛ ad arrogandū ſe dederit an d̓ſinat eē tutor. Reſpōdeo ſi legittimꝰ erat tutor bn̄ deſinit eſſe tutor. ſꝫ ſi erat teſtamentarius vl̓ datiuꝰ tūc nō deſinit eſſe tutor. Nonus modus finiēde tute. ſi pupillus patiat̉qͣꝫcunqꝫ capitis diminutionē. qͣꝫuis de minima habuimꝰ ſupͣ in ſcd̓o modo. Decimſi alicui pupillo datus ſit tutor in teſtamēto hac forma vt eſſet tutor vſqꝫ ad certū tēpus puta vſqꝫ ad paſca. Nā adueniente paſcha deſinit eſſe tutor. Undecimꝰ ſi a tute aremoueat̉ tanqͣꝫ ſuſpectus. vt infra de ſuſpectis tutoribꝰ ⁊ curato. ꝑ totuꝫ. Duodecimꝰſi iuſta ex cauſa ſe excuſauerit a tutela quaꝫiam inceperat admīſtrare. vt infra de excuſatione tuto. ꝑ totū. Extra caſū nota turpitudinē eſſe vitandam. Item nota ꝙ maſculus dicit̉ pubes in. xiiij. anno. ⁊ mulier viripotens in duodecimo anno.¶ De curatoribus rubrica.Ontinuatio iſtiꝰ rub̓. ptꝫ in hūc modū. Supra in ti. ꝓximo precedēti tractauit iuſti. quibꝰ mo. finit̉ tutel̓. Etquia pupilli adueniēte pubertate a tutela li

berati. ⁊ ita iam puberes facti īmediate incidunt in curam. Ideo poſt titulum preceadentem intendit tractare de cura. vnde deea dicturus annectit rub̓. de curator. Maſculi puberes. Ad euidentiam iſtiꝰ tit. diuidas titu. in quatuor ꝑtes ⁊ planus erit; inquarum prima ꝑte determinat quando locum habet cura ratione minoris etatis. etqͣꝫtum durat. In ſcd̓a parte determinat inquibꝰ cōueniunt ⁊ in quibus differūt curatores ⁊ tutores. In tercia ꝑte determinat qͥbus dant̉ tutores rōne inordinati conſilijvel ratione morbi. In quarta parte determinat in qͥbus caſibus dant̉ pupillis curatores. Prima pars protendit̉ vſqꝫ ad. §.Dant̉ aūt. Ibi incipit ſcd̓a ⁊ protendit̉ vſqꝫad illū. §. Furioſi qͦꝫ. Ibi tercia incipit ⁊ ꝓtendit̉ vſqꝫ ad illū. §. Interdum. Ibi ꝟo qͣrta incipit ⁊ protendit̉ vſqꝫ in fineꝫ titu. Pone igit̉ ſic caſum. Dn̄e vos vultis tractarede curatoribus. dicatis ergo mihi in quibꝰdantur curatores ⁊ vſqꝫ ad qͣꝫtum tempus.Ad hoc rn̄det imꝑator. Amice. Maſculispuberibus ⁊ feminis viri potentibus a tēpore pubertatis quo a tutela liberant̉ dant̉cura. yſqꝫ ad viceſimūquintū annū cōplerum. Licet em̄ hmōi perſone puberes ſintadhuc nihilominus etatis talis ſūt. vt ſuanegocia recte adminiſtrare nō poſſunt. Ethec in prima parte. Sed pone in ſecunda.Dn̄e iam video quibus dant̉ tutores. dicatis modo mihi a quibꝰ dant̉. Et reſpondetimꝑator ꝙ curatores ab eiſdem magiſtratibus dantur a quibus tutores. ⁊ in hoc cōueniūt tutores ⁊ curatores. ſed certe in alijſdifferunt. qꝛ licet tutores teſtamento dant̉.curator aūt teſtamento dari nō poteſt. Sitamen de facto datus fuerit curator. confirmatur ex ſententia. pretoris in vrbe. ⁊ ex preſidis ſententia in prouincia. Item inuiti adoleſcentes non compelluntur curatoresaccipere. licet ſecus ſit in pupillis. ⁊ hoc verum eſt ꝙ adulti inuiti nō compellūtur curatores accipere. licet ſecus ſit in pupillis.⁊ hoc eſt verum ꝙ adulti inuiti nō compelluntur curatores accipere preterqͣꝫ ad liteꝫ.Tunc em̄ inuiti coguntur. licet tutor adcertam cauſam dari non poteſt. ⁊ hec dicūtur in ſecunda parte vſqꝫ ad illum. §. Furioſi quoqꝫ ⁊c̄. Hic incipit tercia pars ī qua

Cꝫ