Druckschrift 
Summa de casibus conscientiae
Einzelbild herunterladen
 

Qui ideo dn̄r noīati. qꝛ nomē cuiuſlibet eoꝝita ꝓprie ſibi ꝯuenit vt nulli alij ꝯtractui accōmodari poſſit. Innoīati ꝯtractꝰ ſunt ī qͣdrūplici dr̄na. vna ē do vt des vt do tibi domunimeā vt des mihi vineā tuā. Scd̓a ē facio vt facias. vt ſcribo tibi librū vt edifices mihi domū. tercia ē do vt facias. vt do tibi equum vtſcribas mihi libꝝ. qͣrta ē facio vt des vt doceo te gramatica vt des mihi tritici menſurāvnā. Dicunt̉ aūt iſti ꝯtractꝰ innoīati qꝛ eoꝝnoīa ita vaga ſunt ꝙ alijs ꝯtractibꝰ noīatisaccōmodari pn̄t vn do. vt des p̄t accōmodariemptōi et venditōi. venditor em̄ dat rē vt em̄p̄tor det p̄ciū. do aūt vt faciaſ p̄t accōmodarilocatōi et ꝯductioni qꝛ ꝯductor dat pēſioneꝫvt locator ſibi faciat .i. p̄ſtet ptātem vtendiContractꝰ magis innoīati dn̄r pacta ꝓ eo ꝙnomē pacti ē adeo generale ꝙ oībus ꝯtractibus nomīatis et innoīatis accōmodari p̄t. Etꝯtinet oīa que fiunt cauſa obligatōis ꝯtrahede vel tollende.Equỉ videre de 3º .ſ. de ꝯtractibꝰ inutilibus rōe ꝑſonaꝝ. Circa qd̓ ſciendū ꝙ invniuerſo colligi pn̄t. xiij. dr̄ne ꝑſonaꝝ quaꝝꝯtractꝰ regulariter ē inutilis. regulariter dictiones iōaxi qꝛ aliq̄ ex eis in aliqͥbus caſibꝰ ſe pn̄t obliodicendū ē degare vt infra patebit. Viciat̉ aūt ꝯtractus exipſis ꝑſonis quidā rōne etatis. quidam rōneconditionis. quidā rōe morbi. quidā rōe delicti. de quibꝰ oībꝰ ꝑ ordinē ē videndū. Rōneetatis reddit̉ ꝯtractus inutilis ī qͣtuor ꝑſoīsq̄ ſunt infans. maior infante. ꝓximꝰ pubertati et pubes Ad quoꝝ euidētiā ſciend̓ ꝙ omnes ꝑſone aūt ſunt etatis legitime aūt n̄ Etaslegitima ē a. xxv. ānis et sͣ. et huiōi etatis homines ſunt māiores. Etas auteꝫ illegitimā eſtinfra. xxv. annos et huiuſmodi etatis homines dicun̉ mīores. Et hoꝝ ſcꝫ minoꝝ alij dicunt̉ puberes alij impuberes. puberes ſūt axiiij. anno et sͣ maſculi. et. xij. anno ſunt feīe.et hi ec̄ dicunʳ adulti et adoleſcētes. impuberes v̓o ſūt maſculi minores. xiiij. annis et iſtiec̓ vocant̉ pueri et puelle minores. xij. anniset ſi patrē n̄ hn̄t dn̄r pupilli. Impuberū aūt alij ſunt infantes .ſ. maſculi et fele a die natiuitatis uſqꝫ ad ſeptimū annū. Alij ſunt ꝓximi īfanti vt qui ſūt ſeptē annoꝝ et ſupra vſqꝫ adxj. annū et dimidiū maſculi. fele vſqꝫ ad x. etdimidiū. deīde v̓o uſqꝫ ad xiiij. maſculi et vſqꝫ ad xij. femine dn̄r ꝓximi pubertati. His viſis ſciendū ꝙ infans nec naturaliter nec ciuiliter p̄t obligari alij nec aliū obligare ſibi. Ille aūt qui maior ē infante ſiue qui ꝓximꝰ ē īfanti aūt ꝯtrahᵗ aliū obligādo ſibi et h̓ benep̄t qꝛ p̄t ſuā vtilitatē facere ecͣ ſine tutoris autoritate vt. ff. rēpub. ſal. fo. l. ſecuriꝰ. Aut cōtrahit ſe obligādo alij. et tūc diſtīgue. qꝛ authabet tutorē aūt n̄. ſi n̄ hꝫ ꝯtrahere n̄ p̄t. niſiin duobꝰ caſibꝰ ſcꝫ in ſpōſalibꝰ de futuro etqn̄ fit locupletior. ſi aūt hꝫ curatorē aūt ꝯtrahit cū eo aūt cū alio ſi cū eo n̄ tenet ꝯtractusnec obligả naturaliter nec ciuiliter. Si tn̄ cōtrahat autoritate alterius tutoris ſi hꝫ aliumtutore tūc licꝫ ſi deceptꝰ eſſet reſtitutionē petere poſſet. obligat̉ natural̓r et ciuiliter. Sicum alio aūt ꝯtrahit cum autoritate tutoriset tunc obligat̉ naturaliter et ciuiliter licꝫ ſideceptꝰ fuerit reſtitui poſſit. Aut ꝯtrahit ſineautoritate tutoris. et tūc obligả naturalitetm̄. ſola tn̄ obligatō naturalis ē inefficax adagendū tm̄ et ſic ꝯtractus ꝯſtat ex vno lateretm̄ qꝛ qui emit obligatꝰ ē pupillo n̄ aūt pupillus ſibi niſi ſit factꝰ dicior. ff. d̓ act. emp. iulianus. §. pl̓t. Et qd̓ dictū ē de ꝓximo infantidicendū ē ec de ꝓxīo pubertati excepto vnocaſu ſcꝫ qn̄ ꝓximus pubertati ī ꝯtractū ꝯmittit dolū tenẻ inſolidū vt inſti. de inuti. ſti. §pupillus et. §. ſed ꝙ diximꝰ in tex. et glo. Dubes mīor. xxv. annoꝝ ſiue ſit pr̄familias ſiuefiliuſ familias tenet̉ de ꝯtractū facto a ꝑ̄deceſſore ſuo et hoc ſi ipſe p̄deceſſor tenebả alias n̄. de ꝯtractu aūt facto a tutore ſuo quondā tenet̉ pubes talis ſi tutor ꝯtraxit ſuꝑ rebꝰq̄ ſeruādo ſeruari n̄ pn̄t nec reſtituỉ niſi ī duobus caſibꝰ ſcꝫ ſi patiat̉ damnū vltra dimidiūiuſti p̄cij et ſi tutor dolū ꝯmiſit etiā ī modicaquātitate. ſi v̓o tutor ꝯtraxit ſuꝑ rebꝰ q̄ ſeruari pn̄t aūt īteruenerūt ea q̄ interuenire debetſcꝫ decretū iudicis et cā legitima vt ſi minorgrauabat̉ debito feneratico et tūc tenet̉. dedamno tn̄ ec̄ modico reſtituỉ. Aūt n̄ interuēnerūt ſed aliqd̓ eoꝝ defuit et tūc n̄ tenet̉.Circa vero ea q̄ ipſe pubeſ geſſit diſtinguo qꝛaut hꝫ curatorē aūt n̄ hꝫ. ſi hꝫ n̄ obligat̉ ſinetutoris autoritate. ſi non habet obligat̉ naturaliter et ciuiliter. ſi tn̄ ē deceptꝰ ī modicodāno etiā mīori dimidio iuſti ꝑ̄ cij dūmodo n̄ſit ita ꝑuū ꝙ p̄iudicet maiori rei vl̓ ſumme. p̄treſtitutione in integrū petere toto tꝑe minoris etatis et ea finita poſt quādrienniū ꝯtinūum. hanc aūt reſtitutōeꝫ poterit petere de hisq̄ amiſit .i. dedit et de his q̄ nō acquiſiuit. vtſi d̓latā ſibi hēditate repudiauit. et d̓ h̓ ꝙ alicui oneri ſe implicuit .i. ſi ꝓ alio fideiuſſit. Ead h̓ ꝙ reſtituat̉ dꝫ ſe minorē eſſe ꝓbare et ſedeceptū fuiſſe Sunt tn̄ quinqꝫ caſus in qͥbꝰminor de ꝯtractū inito ab eo n̄ reſtituit̉ etiaꝫſi ꝓbet ſe deceptū. primꝰ ē ſi ſtatū mutauit ſevendēdo alicui vel alienādo ad p̄cium vl̓ lucrū ꝑticipandū qꝛ in hoc n̄ reſtituit̉. ſcd̓s ē ſimaiori rei vl̓ ſumme p̄iudiciū generet̉ .i. ſi petat reſtitui ꝓ minima ꝑte in qua dicit ſe decēptū qꝛ melius ē ꝙͣ tolleret damnū illiꝰ mīmieꝑtis ꝙͣ totus ꝯtractus infringat̉. tercius ē ſiminor ſit vſus iure cōi vt qꝛ hereditatē locuplete adijt vel ſeruū neceſſariū emit et poſteares nate ꝑierūt vel ſeruꝰ interijt n̄ em̄ videtdeceptꝰ ſi iure cōi ſit vſus. qͣrtus ē ſi dolū inꝯtractu ꝯmiſit. Quintꝰ ē ſi iurauit in quo diſtingue qꝛ aūt iurauit ſe n̄ venturū ꝯtra ꝯtractū aūt iurauit ſe maiore ſi iurauit primū verhō tm̄ iuramentū illud nihil oꝑat̉ ſꝫ ſi ſponteiurauit corꝑaliter facit valere ꝯtractū qui alias n̄ valerꝫ et priuat ip̄m minorē reſtitutōeſi v̓o iurauit ſe maiore et corꝑaliter nullo mōpoterit petere reſtitutōeꝫ. ſi aūt iurauit tm̄ verbo p̄t petere reſtitutōꝫ ſi ꝓbet ſe minorē fuiſſe ꝑ inſtrumentū factū de die natiuitatis ſue