Druckschrift 
Summa de casibus conscientiae
Einzelbild herunterladen
 

Equit̉ videre de tercio. ſcꝫ de litigio. Etde hoc querun̉ plura .ſ. vtꝝ opponaturvirtuti amicicie ſiue affabilitatis ℟º ꝙ ſic vtvult ph̓s. iiij. ethi. litigiū em̄ ꝓprie in verbisꝯſiſtit cū ſcꝫ vnus alteri ꝯtradicit. In hac autꝯtradictione duo pn̄t attendi. qͥn̄qꝫ em̄ ꝯtingit ꝯtradici ꝓpter ꝑſonā dicentis cui ꝯtradicens ꝯſentire recuſat ꝓpter defectū amoris animos vnientis. Et hoc vidẻ ad diſcordiaꝫ ꝑtinere caritati ꝯtrariā. Quandoqꝫ rōne ꝑſonquā aliquis ꝯtriſtare n̄ veret̉. et ſic fit litigium qd̓ opponit̉ amicicie ad quā ꝑtinēt delectabiliter alijs cōuiuere. vn̄ ph̓us dicit. iiij.ethi. ꝙ qui ad oīa ꝯtrariant̉ cauſa eius qd̓ ēꝯtriſtare neqꝫ qd̓cunqꝫ curātes. diſcoli. et litigioſi vocan̉ Vtꝝ litigiū ſit minꝰ peccatūꝙͣ adulatio. ℟ºº de his duobus poſſumus dupliciter loqui. vno mō ꝯſiderādo ſpeciē vtriuſqꝫ. Et ſcd̓m h̓ tanto grauiꝰ ē aliqd̓ viciū ꝙtomagis repugnat oppoſite virtuti. Amiciciāaūt tēdit principaliꝰ ad delectandū ꝙ ad cōtriſtandū. et iō litigioſus qui ſuꝑabūdat ī cōtriſtando grauius peccat ꝙ adulator qui ſuꝑabūdat in delectādo. Alioº ſcd̓ꝫ aliquā exteriorā motiua. Et ſcd̓m h̓ adu̓latio ē qn̄qꝫ grauior. vt qn̄ intēdit ꝑ decēptōꝫ indebite lucꝝvel honorē acquirere. Quādoqꝫ litigiū ē gr̄āuius vt cū quis intēdit vel veritatē īpugnarevel dicentē in ꝯtemptū adducere De largitate auaricia et ꝓdigalitate ti. xxx.Einde ꝯſiderand ē de liberalitate ſiueOlargitate et vicijs oppoſitis. et primode ipſa largitatē. ſcd̓o de auaricia. 3De ꝓdigalitate. hec em̄ duo opponunt̉ largitati Circa primū ſciendū ꝙ largitas ē virtꝰhabilitās eū in quo ē abutendū bn̄ et ꝯuenieter bonis ab eo poſſeſſis tā in ſumptibꝰ reſpectūu ſui ꝙ in dationibꝰ reſpectu ꝓximi. vn̄ dicit ph̓s. iiij. ethi. ꝙ liberalitas vidẻ eſſe quēdā mediocritas circa pecunias. ꝑ pecunias ītelligēs oīa qūoꝝ dignitas nūmiſmate menſurat̉ vt patet ibidē. dicit̉ em̄ ibidē ꝙͣ conſiſtit circa dationes et ſumptus. Quia tn̄ ad vijtuoſum ꝑtinet n̄ tm̄ ꝯueniēter vti māteria ſuāvel inſtrumento. ſꝫ etiā oportunitates p̄parare ad bn̄ vtendū. ideo ad liberalitatē ꝑtinetn̄ tm̄ vti pecunia ſed etiā eam p̄parare et conſeruare ad ydoneum vſum.Equitur videre de ſcd̓o .ſ. de auaricia dehac querunʳ plura .ſ. vtꝝ ſit peccatū ℟ººꝙ ſic. ꝓ eo ꝙ vult diuītias retinere vel acquirere ſupra debitū modū. vn̄ tullius dicit ꝙ auaricia ē immoderatus amor habēdi. Ideo d̓rad heb. vlti. ſint mores ſine auariciā Sꝫ obicitur qꝛ ea que naturaliter adueniūt nō ſuntpeccata. ſed auaritia naturaliter ꝯſequỉ ſenectutem p̄t dicỉ. iiij. ethi. ergo ⁊cͣ. ℟º inclinationes naturales ſunt regulade ſcd̓m rōnemEt ideo licet ſenes ꝓpter defectū nature auidius ſubſidia reꝝ exterioꝝ requirant n̄ tamēa peccato excuſant̉ ſi circa diuītias debitamratōnis menſurā excedant Vtꝝ auaritia ſitſpeciale peccatū. ℟º ꝙ ſic .ſ. ſcd̓ꝫ qd̓ ē immoderatus amor habedi poſſeſſioneſ quē nomīēpecunie deſignant̉. ex qua ſamit̉ auaritie nōmen. vn̄ ſcd̓m yſi. ethimo. li. auarus diciʳ quaſi auidus eris .i. pecunie. vn̄ Ro. j. ꝯnumeratinter peccata ſpecialia vbi d̓r repletos omniiniquitate et malicia for. auaricia ⁊cͣ. Veꝝ qverbū habendi qd̓ ſcd̓m primā impoſitōeꝫ adpoſſeſſiones ꝑtinere vidẻ deriuat̉ ad alia ml̓ta ſicut hō dicỉ habere ſanitate vxorē veſteset huiuſmōi. vt patet in p̄dicamētis et ꝑ cōſequens etiā nomen auaricie ampliatū ē ad omneꝫ immoderatū appetitu habendi quācunqꝫrem. vn̄ dicit greg. ī quadā omēl̓. ꝙ auariciaē non tm̄ pecunie ſed etiā ſcientie et altitudīscuius ſublimitas ſupra modū ambit̉. Et ſic auaricia nō ē peccatū ſpeciale. et ſic dicᵗ augͥiiij. de li. ar. auaricia q̄ dicit̉ phylargiria. j.amor argenti n̄ tm̄ in argento vel numiis ſꝫin omnibus rebus q̄ immoderate cupiunt̉ intelligēda ē. Vtꝝ auaricia opponat̉ liberalitati. ℟º auariciā īportat quandā immoderātiam circa diuītias tripliciter. vno mō circaipſam acceptionē et ꝯſeruationē eaꝝ .ſ. inꝙͣtum aliquis acquirit pecuniā vltra debitumaliena ſurripiendo vel retinēdo et ſic opponitur iuſticie. Alio mō circa affectōnes diuitiarum vt cū quis minis amat vel deſiderat diuitias aūt in eis nimis delectat̉ etiā ſi nolit rapere aliena. et ſic opponit̉ liberalitati q̄ moderat̉ affectionē huiōī vt dictū ē. Scienduꝫautē ꝙ auariciā ſcd̓m qd̓ opponit̉ iuſticie nōhabꝫ viciū oppoſitū qꝛ auariciā ꝯſiſtit in plꝰhabendo ꝙͣ debeat ſcd̓m iuſticiam. Cui opponitur minus habere. qd̓ n̄ habet rōem culpeſed pene. Ideo ph̓us vult. v. ethi. ꝙ auarician̄ habet viciū oppoſitum. ſcd̓m autē ꝙ oppoliberalitati habet vicium ꝓdigalitatis oppoſitū qꝛ liberalitas eſt virtus media inter duovicia vt patet ex ſcd̓o et tercio ethi. Vtrumauariciā ſemꝑ ſit peccatum mortale. ℟ºº ꝙ ſicſcꝫ de genere ſuo. et hoc ſcd̓m qd̓ opponituriuſticie ſic em̄ ad auariciā ꝑtinet iniuſte alienum acciꝑe vl̓ retinere. Alio mō p̄t ſūmi auriciā ſcd̓m qd̓ opponit̉ liberalitati. Et ſic dicinordinatū amoreꝫ diuītiaꝝ qui ſi creſcat tm̄ꝙ ꝓpter ip̄m n̄ vereat̉ quis facere ꝯtra amoredei et ꝓximi erit mortalis ſi aūt infra h̓ ſiſtatē venialis Ad h̓ nota verbū baſilij Eſt inqͥtpanis famelici quē tenes. Nudi veſtis quamſeruas. Egētis argentū qd̓ poſſides quo circatot iniurias facis quot exhibere valeres. Loquit̉ aūt in caſu quo aliqͥs tenẻ ex debito legali bona ſua pauꝑibus erogare vl̓ ꝓpter neceſſitatis ꝑiculū vl̓ ꝓpter ſuꝑfluitatē bonoꝝ Vtꝝ ep̄us multa ꝯgregare poſſit ad tuitōꝫſue eccleſie. ſic̄ rex ad tuitione ſui regni. Reſpondet alex. an. in ſcd̓o ſuo ī ca. de auariciaꝙ n̄ ē ſil̓e qꝛ rex ad h̓ ē ꝯſtitutꝰ vt ſubditos īpace teneat et ab aduerſarijs defēdat. Et idop̄t ad h̓ res regni ꝯgregare et ꝯſeuare. ſꝫ ep̄sdꝫ ꝯuertere res eccleſie in vſuꝫ eccleſie qd̓ facit pauꝑibꝰ dando. vn̄ n̄ dꝫ ꝯgregare Vtꝝauaritia ſit peccatuꝫ ſpūale. ℟º ꝙ ſic̄ vt dicitgrego. xxxj. mora. n̄ em̄ q̄rit circa ſuū obiectūdelectatōꝫ corꝑalem ſed ſpūalem ꝓut ſcilicꝫ