Druckschrift 
Summa de casibus conscientiae
Einzelbild herunterladen
 

p̄t eē cōe oībꝰ ſpētiebꝰ pctōꝝ. qꝛ ꝑ quālibetſpēꝫ pctī trāſgrēdỉ hō p̄ceptū aliqd̓ diū Sivo ſumat̉ formaliter .ſ. ẜm iſtā rōꝫ ſpāle q̄ eſtfacere ꝯtra p̄ceptū negatm̄ ſic eſt ſpāle pctm̄dupʳ. vnoº ſꝫm qd̓ opport̉ generibꝰ pctōꝝ alijs v̓tutibꝰ oppoītis. ſic̄ em̄ ad ꝓpͥaꝫ rōꝫ iuſticie ꝑtinet attēdere debitū p̄cepti ita ad ꝓpͥaꝫrōꝫ trāſgreſſiōīs ꝑtinꝫ attedere ꝯtēptū p̄ceptiAlioº ſꝫm qd̓ diſtiguit̉ ab omiſſiōe q̄ ꝯtrariap̄cepto affirmatīo. Eſt aūt ſciēdū ꝙ ſic̄ iuſticia legal̓ ē oīs v̓tꝰ ſubiectie et qͣi materialiter. ita etiā īiuſticia legal̓ ē materialiter omēpctm̄. Et ſic̄ diffinit ābro. pctm̄. ſꝫm .ſ. rōꝫ iuſticie legal̓ dicēs pctm̄ ē trāſgreſſio leg̓ d̓inehec tho. Vtꝝ omiſſio ſit ſpāle pctm̄ ℟℟º ꝙſic. īportat em̄ p̄termiſſionē debiti bōi qd̓ qdēꝑtinet ad iuſticiaꝫ ꝓpͥe. Ad generalē qͥdē ſi ſumat̉ debitū ī ordīe ad lege d̓inā l̓ hūanā. Adſpecialē v̓o ſi ī ordīe ad ꝓximū. vn̄ eo mō qūoiuſticia ē vtꝰ ſpētial̓ vt ſupra dctm̄ ē. eſt et omiſſio ſpāle diſtīctū pctm̄ a pctīs opportis v̓tutibꝰ alijs. Eo nō mō qͦ facere bonū cui opponit̉ omiſſio ē qͥdā ſpālis ꝑs iuſticie diſtincta a decliatiōe mali cui opport̉ trāſgreſſiodiſtīguit̉ etiā omiſſio a trāſgreſſiōe. Eſt aūt omiſſio pctm̄ actuale ꝓut negacō actꝰ reducỉad genꝰ actus Ad h̓ nota ꝙ qꝛ nullꝰ tenet̉ad īpoſſibile iō nl̓lꝰ omittit n̄ faciēdo qd̓ nōp̄t. Et h̓ dico ſi ſit īpotes p̄ter ſuā culpa. ſi voſit īpotēs ꝓpter eiꝰ culpā p̄cedēte vt cū qͥs inebriauit ſe de ſero et n̄ p̄t ſurgere ad matuti āſvt dꝫ. ē pctm̄ omiſſiōis. qd̓ q̄dē īcipit ei imputari ad culpā qn̄ ē tꝑꝰ oꝑandi ꝓpter cāꝫ tamp̄cedēte ex qͣ volūtaria reddỉ omiſſio h̓ tho. Nota ſꝫm alex. an. ꝙ tūc d̓r oīſſio ꝑpetraricū qͥs applicat ſe ad actū illicitū. impoſſibilēcū illo actū ad queꝫ tẻ vt ſi iſte tenet̉ ire admatutias et ſe inebriet l̓ ī ſero ī golloq̄o īfructuoſo ſtet l̓ hm̄ōi ꝓpter qd̓ n̄ ſurgᵗ ad matutias tcͣ omittit. Si v̓o ſe applicꝫ alicui oꝑi bonō ad qd̓ tẻ. et ex hͦ laſſus dormīat ꝓpter qd̓nō ſurgit n̄ omittit. Si v̓o ſit actꝰ indifferenstn̄ īpeditiuꝰ eiꝰ ad qd̓ teʳ omittit. Sꝫ qͥd ſi n̄ſurgat n̄ ꝓpter aliqua cam in ip̄o ſꝫ tm̄ qꝛ uisſenſibil̓ eſt in eo legata. nūquid omittit dormiēdo. ℟º ꝙ n̄ tenet̉ em̄ ſurgere cū audieritſignū. Sꝫ ſi nō ſurrexerit ex ca qͣ fuerit ī eo omittit cū ꝑpetrat cam illā Ad h̓ addi p̄t deocio qd̓ ociū p̄t dici ml̓tipliciter. prīo mō d̓rociū ſꝫm g̓go. qd̓ carꝫ rōe iuſte neceſſitatis vl̓intencone pīe vtilitatis et ſic eſt peccatuꝫ veldiſpoītio ad ip̄m. Et ſic d̓r Mʳ. xij. de oī v̓bo q̄cioſo qd̓ locū. fu. ho. red. rōꝫ ī die iudicij. 2ºde ociū vacacō ab his q̄ ſunt ꝓpͥe vite actiueſꝫm. ᵈ luc̄. x. Maria optimā ꝑte ele. Et ſꝫm h̓ ēociū ꝯtēplacōis. et h̓ mō eſt bonū qn̄ fit iuſtadecā. 3º mō d̓r indr̄n̄s ẜm ꝙ vacare ab his q̄ſunt ꝓpͥe vite actiue fieri p̄t bono fine l̓ n̄ bono. Et qd̓ ociū ſꝫm qd̓ d̓r īproha volūtaſ qͥeſcēdi ab oꝑe iuſte neceſſitatis l̓ pie vtilitatis eſtpeccatū veīale ſi qͥes ſit īfra deū. Si v̓o p̄pōat̉ d̓o eſt mortale. Vtꝝ trāſgreſſio ſit guiuspeccatm̄ omiſſiōe ℟º ꝙ ſic ſimpᵗ et abiolutēloquēdo. licꝫ aliqͣ omiſſio poſſit eſſe guior aliqua trāſgreſſiōe. pctm̄ em̄ intm̄ ē gͣue inqͣntūdiſtat a v̓tute. Cōtrarietas aūt ē maxīa diſtarcia vt de. v. mētha. vn̄ ꝯtrariū magis diſtat aꝯtrario ꝙͣ ſimplex eiꝰ negacō ſic̄ nigͣꝝ magisdiſtat ab albo qm̄ ſimplex n̄ albū. om̄e em̄ niꝘ ē nō albū ſed nō ꝯuertit̉. Tranſgreſſio aute ꝯtrariat̉ alicui v̓tuti. omiſſio v̓o importatnegatiōꝫ eiꝰ. vn̄ peccatū omiſſionis ē ſiqͥs reuerētiam debitā parētibꝰ nō exhibeat. pctm̄v̓o trāſgreſſionis eſt ſi iniuriā eis inferat et ſupatet ꝓpoſitum. Ad h̓ nota ꝙ delictū cōmuniter ſumptū ſignificat quacūqꝫ omiſſiōꝫ. qn̄ꝫvero ſtricte ſumit̉ ꝓ eo ꝙ omittit̉ fieri aliqͥdde his q̄ ꝑtinet ad deū. vel quādo ſcienter etquaſi cum quodā ꝯtemptu derelinqͥt homo illud qd̓ facere dꝫ. Et ſic habet quandā grauitatem racone cuius indigēt expiīacōne māiori vt patet leuitic. v. h̓ tho. Vtꝝ vtrumqꝫſit pctm̄ mortale ℟º ſicut omiſſio opponiturp̄cepto affirmatiuo. Ita trāgreſſio p̄ceptis negatiuis. Et iō vtrumqꝫ ꝓprie ſumendo importat racōneꝫ peccati mortal̓. Poteſt etiā vtrū:qꝫ cōmuniter ſumi ex eo ꝙ aliqͥd fit p̄ter p̄cepta affirmatiua l̓ negatiua diſponēſ ad oppoſitū ipſoꝝ. Et ſic vtrūqꝫ eoꝝ poteſt eſſe veniale peccatuꝫ. h̓ tho. De v̓tutibꝰ ānexiſ iuſticie ī cōmūi ti. xxj.Finde ꝯſiderādum eſt d̓ ꝑtibꝰ iuſticieApotētioālibꝰ .i. d̓ v̓tutibꝰ ei ānexis. Etprio q̄ v̓tutes annectūtur iuſticie. 2º d̓ſingulis ipſarū. Circa primū ſciendū ꝙ ꝑteſpotentionales iuſticie ſunt ml̓te. qͣrum. vj. aſſignat tulliꝰ in ſcd̓o retho. ſue que ſunt religio. pietas. gratīa. vindicta obẜuantia. veritas. Et iō ꝑtes potētionales poſſunt dici qꝛ īaliquo cū iuſticiā ꝯueniūt et ad plenā ratiōeꝫiuſticie nō attingūt. Tū iuſticia qdē ꝯueniuntin h̓ ꝙ ſunt c̓ca oꝑatōs ad alterum. A ꝑfectaaut racōe eiꝰ deficiūt in hoc ꝙ ꝑfecta rō iuſticie in hoc ꝯſiſtit .ſ. ꝙ alteri. reddat̉ qd̓ ei debet̉ ex legis neceſſitate et ſꝫm equalitatē p̄dictaꝝ aūt v̓tutū qͥdam deficiūt a rōne equalisqꝛ ꝑ eas non reddit̉ eqͣle. qͥdam aūt a ratiōidebiti qꝛ et ſi ꝑ eas reddat̉ aliquo mō debitiilld̓ tn̄ non ē debitū ex legis neceſſitate qd̓ ēdebitū ꝑfecte. ſed ex qͥdam moꝝ honeſtateprīe ſunt religio pietas et obſeruācia. ꝑ religionē em̄ reddit hō debitū ex legis neceſſitate. ſed nō p̄t reddere equale. In quo etiā ꝯcodat ph̓ꝰ. viij. ethi. vſus finē. Et tulliꝰ dicit inſcd̓o retho. ꝙ religio ē que ſuꝑioris cuiuſdaꝫnature quā diuina vocāt curam cerimoniāqꝫvl̓ cultū affert. ꝑ pietate vero reddit hō pertibꝰ et patrie q̄ eſt aliquo mō principiū generatiōis debitū ex legis neceſſitate ſed nō reddit eqͣle qꝛ ſꝫm ph̓m vbi ſupra his honoribusq̄ ad deos et ꝑentes ꝑtinet nl̓lus ſecūdū digtate aliquādo tribuet. Et de hac dicit tulliusubi. sͣ. pietas eſt ꝑ quā ſanguine iuctis patrieqꝫ beniuolis officiū et diligēs cultus tribuiPer obſeruantiam etiā reddit homo vtuoſisdignitate ſupra eū cōſtitutis et ipſuꝫ inducentibꝰ ad v̓tuteꝫ miſterio et exēplo debitū ex legis neceſſitatē. ſꝫ nō redd̉ equale vt etiā vult