ff. ad. l. iuli. maie. famoſi. ſi ex inſania. miſerandum. ſi ex iniuria remittendum. C. ſiquismale impe. l. vna. Item de pena maledicoruꝫquere infra. li. v. ti. de canōībꝰ penitēcialibꝰ¶ De multiloqͥo et v̓boſitate ſiue līguoſitate et taciturnitate ti. xixbinde ꝯſiderād̓ ē d̓ ml̓tiloqͥo ſimul ettaciturnitate. Et prīo de multiloqo. c̓.ca qd̓ ſciēdū ſꝫm alex. an. ꝙ ml̓tiloqͥuꝫ d̓r h̓ vtē multitudo locucōis cū ſuꝑfluitate vl̓ p̄tervtilitate vl̓ neceſſitatē. Et ſꝫm h̓ in ml̓tiloqͥoeſt pctm̄. vn̄ ꝓuer. x. ī ml̓tiloq̄o peccatū nondeerit. Nō aūt accipit̉ h̓ ī ſua generalitate inqͣ p̄t fieri bn̄ et male oportꝫ eī ml̓tis ſꝫmoībꝰvti in difficilibꝰ declarādis. ¶ Sciēd̓ aūt ꝙ aliud ē ꝓpͥe loquēdo ml̓tiloquiū et aliud v̓boſitas ſiue linguoſitas. v̓boſitas em̄ ſoāt ī ꝯtēptū ꝓueīentē ex ꝯſuetudīe ſuꝑflue et īordinate locutiōis. ml̓tiloqͣū v̓o n̄ determīat tm̄ quātu linguoſitas ſꝫ ſtat ī genere. Et iō licꝫ ml̓tiloqͥuꝫ ſit aliqn̄ veīale pctm̄ .ſ. ꝓut ē citra linguoſitate ꝓpter qd̓ augͥ. loquēs d̓ minutiſ peccatis īter alia poīt iᵈ quotiēs loqͥtur qͥs plusꝙͣ oportet. Nichilomīꝰ aūt v̓boſitas ſiue linguoſitas p̄t eſſe mortale pctm̄. vn̄ job. xj. nūqd̓ vir v̓boſus iuſtificabi qͣi dicat non.Equit̉ videre de taciturnitate. Circa qd̓ſciēdū ꝙ tacere aliqn̄ ē actꝰ v̓tutis. vnd̓g̓g̓. dicit os diſcretū et ꝯgruo tꝑe vox aꝑit.et rurſuꝫ ꝯgruo tꝑe taciturnitas claudit. Aliqn̄ v̓o ē nom vicij. vn̄ g̓g̓. īmoderatū ſileciumſi culpa n̄ eſſꝫ ꝓph̓a nō dixiſſꝫ ve mihi qꝛ tacuiSi v̓o q̄rat̉ ī qūo genere pctī ſit .ſ. delicti l̓ ꝯmiſſi. dicēdū ꝙ ī genere delicti. tacere enimꝙ ſi talianihil aliud ē ꝙͣ n̄ loq̄ in eo q̄ p̄t loq̄ ꝓ tꝑe etloco et alijs circūſtātijs vn̄ cū tenet̉ loq̄ et n̄loqͥtur peccat peccato delicti. ſic̄ ſi tenẻ loqui ꝓ loco et tꝑe et alijs circūſtācijs et n̄ loquit̉ trāſgredỉ. Eſt aūt taciturnitaſ aliqn̄ peccatu veīale aliqn̄ mortale. ī his em̄ q̄ teneturhō loq̄ tacere ē pctm̄ mortale v̓bi gr̄a cum tehō ꝓpͥm peccatū ꝯfiteri ꝓ tꝑe debito et alijscircūſtātijs. et mederi ꝓxīo ſꝫmone medicinali ꝓ tꝑe debito et alijſ circūſtātijs ī his ē peccatū mortale. cū aūt n̄ tenet̉ ſꝫ exped̉ l̓ decꝫē veīale. Qn̄ aūt h̓ ē et qn̄ n̄ determīare de ſingulis ē difficile. ſꝫ ip̄a vnctio docet q̄ n̄ ꝑmittit hōieꝫ ſibi adherētē de facili errare. Qd̓ ātdicit greg̓. qͥ corrigere n̄ valet īcrepare n̄ deſinat ne ſe ꝑticipē delinq̄ntiū ex ꝯſenſu taciturnitatis addicat. Intelligit̉ de illo qͥ tenet̉ exoffico corrigere et mederi alijs ī v̓bo correctioniſ. ī talibꝰ em̄ ſi fiat omiſſio ꝓ tꝑe debito ēpeccatū mortale. ¶ Sꝫ p̄t qͥri ꝓpter illud ecc̄xx. hō ſapiēſ tacebᵗ vſqꝫ ad tꝑꝰ. qd̓ ſit iᵈ tēpꝰ℟º ꝙ ill̓d tꝑꝰ ē qn̄ ē oportuītas ex ꝑte audiētiū qn̄ .ſ. aliqui ex eis libēter audiūt. ſic em̄ dicit apl̓ꝰ. ij. thi. vltiō. p̄dica v̓bū inſta. opor.ip̄or. glo. oꝑtune qͣntū ad eos qͥbꝰ placꝫ. importune qͣntū ad eos qͥbꝰ nō placꝫ. Et h̓ dicoqꝛ et ſi n̄ placꝫ aliqͥbꝰ dū audiūt ꝓdeſſe nichllomīꝰ impoſterū p̄t. ſi aūt n̄ aſſint auditoreſaliqͥ qͥbꝰ audire placeat. aut credit̉ tales eēcorrigibiles et tūc etiā inſtare dꝫ p̄dicator oportune. ſi aūt credātur oīo eſſe īc orrigibilesdꝫ a p̄dicatiōe ceſſare ſꝫm illd̓ Mʳ. vij. noliteſct̄m̄ dare canibꝰ nec marga. ꝓi. ante porcoſ¶ De ꝑtibꝰ iuſtitie q̄ ſunt declinare a malo et facere bonū et d̓ vitijſ oppoītiſti. xxOſtea ꝯſiderādū ē de ꝑubꝰ qͣi ītegralibꝰ iuſtitie q̄ ſunt facere bonū et dclinare a malo. Et de vicijs eis oppoītisde trāſgreſſiōe et omiſſiōe ¶ Circa primū ſciendū ꝙ duo p̄dicta ſunt ꝑteſ iuſtitie. vn̄ auꝰ.de cor. et gra. poīt ad iuſtitiā legiſ illa duo ꝑtinere. ſi em̄ loq̄mur de bono et malo ī ꝯmuip̄dicta duo ꝑtinet ad omnē v̓tute. Et ſꝫm hocnō pn̄t pōi ꝑtes iuſticie niſi forte iuſtitia accipiat̉ ꝓut ē oīs v̓tus licꝫ iuſticia ſic accepta repiciat qͣndā ſpecialē ratiōꝫ boī ꝓut .ſ. e debitū ī ordīe ad diuinā l̓ humanā legē. ſꝫ iuſticiaſꝫm qd̓ ē v̓tus ſpecialis reſpicit bonū ſub rōedebiti ad ꝓximū. Et ſꝫm h̓ ad iuſticiā ſpetialēꝑtinet facere bonū ſub rōe debiti ī ꝯꝑationead ꝓximū et vitae̓ malū oppoītū .ſ. qd̓ ē ꝓxionociuū. ¶ Ad iuſticiā v̓o generalē ꝑtinet facere bonū debitū ī ordīe ad ꝓximū l̓ ad deuet vitare malū oppōitū. Dicūtur aūt hec duoꝑtes iuſticie generalis l̓ ſpālis qͣi integralesqꝛ vtrūqꝫ eoꝝ reqͥrit̉ ad ꝑfectū actu iuſticieAd iuſticiā em̄ ꝑtinet eqͣlitate ꝯſtituere et cōſtitutā ꝯſeruare. Cōſtituit aūt aliqͥs eqͣlitatēiuſtitie faciēdo bonū .i. reddēdo alteri qd̓ debẻ ſibi. Cōẜuat aūt eqͣlitate iuſticie iā ꝯſtituce declīando a malo .i. nullū nocumētū inferendo ꝓximo ¶ Ad h̓ nota ꝙ h̓ duo ponūtiūꝑtes iuſticie ſ. m aliquā ꝓpͥaꝫ rōꝫ boni et malivt dictum ē. Nō aūt ponūtur ꝑtes alicꝰ alteriꝰ v̓tutis moralis. qꝛ alie v̓tutes morales cōſiſtūt circa paſſiones in qͥbꝰ bonū facere ē admediū venire qd̓ ē ab extremis qͣſi a malis decliāre. Et ſic redit in idem in alijs v̓tutibꝰ bonū facere et a malo declīare. ſꝫ iuſticiā ꝯſiſtitcirca oꝑatiōs et res exteriores in qͥbus aliudē eq̄litatē facere et aliud factā n̄ corrumpere¶ Nota etiā ꝙ facere bonū ē actꝰ ꝯpletīꝰ iuſticie et qͣi ꝑs eiꝰ prīcipal̓. decliare v̓o a malo eſt actꝰ imꝑfectꝰ et ſecd̓aria ꝑſ eiꝰ. Et id̓oeſt qͣi ꝑs eiꝰ material̓ ſine quā n̄ p̄t eē ꝑs formalis ꝯpletiua. ¶ Sꝫ obicit̉ qꝛ ſuꝑ iᵈ pſal. diuerte a malo et fac bonū dicit glo. illd̓ vitatculpa hoc meret̉ vitā et palmā. Sed quelibꝰꝑs virtutis merẻ vitā et palmā gͦ ⁊cͣ. ℟℟º ꝙ dclīare a malo ſꝫm qd̓ ponit̉ ꝑs iuſtitie nō imporcat negacōꝫ purā qd̓ nō eſt facere malumhoc em̄ nō meret̉ palmā ſꝫ tm̄ vitat penā. Importat āt motū volūtatiſ repudiātis malū vtec nom d̓clīatiōiſ onᵗ. Et h̓ ē meritoriū p̄cipuecū aliqͥſ īpugͣt̉ vt malū faciat et r̄ſiſtit. h̓ thoIrca ſcd̓m q̄runt̉ pl̓a .ſ. vtꝝ trāſgreſſioſit ſpāle peccatū ℟ºº ꝙ ſic nomē em̄ trāſgreſſiōis deriuatū eſt a motibꝰ corꝑalibꝰ adactꝰ morales. dicitur autē aliquis ſꝫm motucorporale tranſgredi quia gradit̉ vltra prefixuꝫ terminū ſibi Moraliter vero qꝛ graditurvltra terminū qui ſibi prefigit̉ per p̄ceptū negatiuuꝫ. Et ideo trāſgreſſio ꝓprie d̓r qn̄ aliqͥsagit ꝯtra p̄ceptū negatim ꝙ qde materialiter
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten