Druckschrift 
Summa de casibus conscientiae
Einzelbild herunterladen
 

iniquus. Viciniqꝫ thoꝝ reſqꝫ caueto ſuas Ratio aūt numeri ſic p̄t accipi. lex diuīa eſt adordinad̓ hoīes ad deū et īter ſe et quēlibꝫ adſeip̄ꝫ. qꝛ tn̄ ita apparꝫ debiti ī his facit ſcd̓ꝫ ſeip̄m. inter mādata ad reducūturalia ſicut ad magis nota. fuer̄t poſita niſip̄cepta de ordīe hoīs ad deū et ad ꝓximū explicite. licꝫ etiā ꝯtineant ordinē hoīs īplicitead ſeip̄ꝫ. Sicut p̄cepta legis hūane ordināthoīem ad ꝯuītatē hūanā ſub aliquo principehoīe ita p̄cepta legis diuīe ordināt hoīeꝫ adꝯuītatē quādā ſiue rēpublicā hoīm ſub deo.Ad hoc aūt aliqͥs ī aliqͣ ꝯuītatē bn̄ ꝯmorereqͥritur vt bn̄ ſe habeat et ad deū p̄eſt ꝯuitati et ad alios ꝯuītatis ꝯſocios et ꝑticipes.Oportꝫ ī diuīa lege prīo ferant̉ qͥdā p̄ceptā ordinātiā ad deū. deinde alia p̄cepta ordinātiā ad alios ꝓxīos ſil̓ ꝯuiuētes ſub deo.Principi aūt ꝯūitatis debꝫ tria prīo fidelitatē ſcꝫ vt honorē prīcipatꝰ ꝙͣtū ī ſe ē ad aliū trāſferat. Scd̓o reuerētiā ſcꝫ vt ī nihil īiurioſū ꝯmittat. Tercio famulatū ſcꝫ ī recōpēſatōꝫ bn̄ficioꝝ ab eo p̄ceptoꝝ Hoꝝ primūcipit̉ p̄cepto primo ſcd̓ꝫ ſcd̓o et terciū tercioPoteſt etiā dici ſcd̓m augͥ. prīo p̄cepto p̄cipitur nobis reuereri primi principij vnitateꝫſcd̓o eiꝰ veritatē. tercō boītatē quā ſctīficamet in qͥeſcimꝰ ſic̄ ī fine. Poteſt etiā diciprimū p̄ceptū ordīamur ad deū ꝙͣtū ad opꝰato eoꝝ abſcd̓m ꝙͣtū ad os. terciū ꝙͣtū ad cor. qꝛ ī ſctīficatōe ſabbati ſcd̓ꝫ qd̓ eſt p̄ceptū morale q̄ēscordis p̄cipit̉ in deū. Ad ꝓxīos aūt bn̄ ſe debet qͥs hr̄e et ſpāliter et generaliter. ſpeāliterquid ꝙͣtū ad eos quoꝝ ē debitor vt eis debitu reddat ad qd̓ ꝑtinet p̄ceptū de honoratōneparentū. Generaliter ꝙͣtū ad om̄s vt nullicumētū inferat oꝑe vel ore vl̓ corde. oꝑe quide nec ꝙͣtū ad ꝑſonā ꝓpriā. ꝯtra qd̓ dicit̉occides. neqꝫ ꝯtra ꝑſonā ꝯiunctā ad ꝓpagation ꝓlis. ꝯtra qd̓ dicit̉ mechaberis. neqꝫin re poſſeſſaꝫ ꝯtra qd̓ d̓r furtū facies. Nocumentū aūt oris ꝓhibẻ d̓r. non loq̄ris ꝯtraꝓxim fl̓m teſtimoniū Nocere aūt ꝯtingit ꝓximo in affectu concupiſcentiam oculorumet concupiſcentiaꝫ carnis. contra que duod̓r. ꝯcupiſces domū ꝓximi tui. nec deſiderabis vxorē eiꝰ. Sꝫ ꝯtra p̄dicta obỉ. qꝛ ſuꝑilld̓ Ro. vij. ꝯcupiſcētiā neſciebā niſi lex diceret dicit glo. bona ē lex ꝯcupīaꝫ ꝓhibetoīa mala ꝓhibꝫ. et ſic ſufficit ſolū ꝓhiberecupīaꝫ. ſuꝑfluūt alia p̄cepta. ℟º ꝯcupīade dupl̓r. vno generaliter ꝓut d̓e quilibꝫappetitꝰ libidioſus et īmoderatꝰ et ſic ſumit̉in illa gloſa Alio ſpēaliter aꝓpetitu delectabil̓ ſcd̓ꝫ guſtū et tactū. et ſic ꝓhibeturp̄cepto ſpeciali. Qūo p̄cepta decalogi dēntordinari. ℟º ordīant̉ ſupradicto. Ratōcuiꝰ ordīs ē. qꝛ p̄cepta decalogi ſūt de hisſtatim rōnabilia et d̓bita vident̉. tāto aūt aliqd̓ apparꝫ faciliꝰ rōnabile ꝙͣto ſuū ꝯtrariumapparet gͣuiꝰ. et ordo p̄ceptoꝝ d̓calogi ſumit̉ ſcd̓ꝫ qd̓ eis vicia magis vl̓ minꝰ gͣuīa opponūtur Vn̄ ſꝑ iᵈ p̄ceptū p̄ponit̉ cui guiꝰ viciū opponit̉ vt pꝫ intuēti Quō p̄cepta decalogi hn̄t diſtingui et numerari ī tabulis. ℟º dupliciter. vno ſcd̓m ſenſū lr̄alem et ſicquīqꝫ fuerūt ī vnā tabula et quīqꝫ ī alia et diſtinguit ioſephꝰ fuit hiſtoriogͣphꝰ etqui ad ſenſū lr̄alem prīcipaliter reſpiciebat.Alio ſcd̓m ſenſū miſticū. et ſic diſtinxerūtdoctores ſacre ſcripture dicētes mādata ordinātīā ad deū ꝑtinere ad primā tabulam. ordinātia v̓o ad ꝓximū ad ſcd̓am tabulaꝫ. Illa em̄diſtinctio ſecūde tabule a prima fiebat ad inſinuandā et cōmendandā caritatē geminā.Equit̉ videre de ſcd̓o ſcꝫ de ꝯtinētiā alio p̄ceptoꝝ moraliū ī p̄ceptis decalogCirca qd̓ ſciend̓ oīa p̄cepta moralia reducūtur ad p̄cepta decalogi. Vn̄ augͥ. de decē cordis loquēs prīo p̄cepto legis nature ſcꝫ qd̓eſt. bonū ē ordīate diligēdū. et de p̄cepto dilectōis dei et ꝓximi dicit. illd̓ vnū p̄ceptūtinēt illa duo et illa duo ꝯtinet illa decēm. etilla decē ꝯtinēt oīa. Ad cuiꝰ euidētiā ſcien ꝙͣtum ſufficit ad pn̄s p̄cepta moralia ſehn̄t ad primū p̄ceptū legis nature in triplicidrn̄tia. quedā em̄ ſunt ī quibꝰ oīa alia p̄ceptamoralia radicant̉ ſicut ī ꝯcluſioībꝰ prīcipioꝓximioribꝰ. cuiꝰ mōi ſūt p̄cepta de dilectōnedei et ꝓximi. Alia ſūt etiā de ꝓxīo ordīantad illa. tn̄ qꝛ ꝓpter obliuiōꝫ rōis hūane p̄terrare circa illa ſcribi debuerūt. et hec ſūtdecē p̄cepta decalogi. Alia ſunt ad reducenda ī prima principia indiget maiori īueſtigatōe et ſapiētū inſtructōe ſiue diuīa reuelatōne. et talia reducunt̉ ad decē p̄cepta decalogi. ad primū p̄ceptū reducūt̉ oīa ꝓhihent illa deſeruiūt ijdolatrie vt ſūt filij verfilie ignē luſtratō. arioloꝝ ſciſcitatō. ſomnioꝝ et augurioꝝ obſeruatō. maleficioꝝ etincantationū oꝑato. phitōnū. diuīoꝝ. mortioꝝ īterrogatō de quibꝰ habẻ deū. xviij. Adſcd̓m reducūt̉ blaſphemie de leui. xxiiij. etfalſe doctrine de deū. xiij. Ad terciū reducivident̉ oīa cerīonialia. Inꝙͣtū tn̄ ē morale vident̉ ad ip̄ꝫ reduci ꝓhibitōes illoꝝ pctōꝝmaxīe quietē mētis impediūt ī vacādo deo. vteſt ꝓhibitō timiditatis et temerarie audacieet ſpectātiū ad gulā. et om̄es ꝓhibitōes īmoderātie paſſionū et p̄cepta de fortitudīe inꝙͣtum eſt moderatīa paſſionū quiete mētis indeo impediūt. Inꝙͣtū tn̄ actꝰ fortitudīs ē ordinabilis ad vtilitatē ꝯuītatis et maxime adhonorem fidei ſicut fortiter ſuſtinere ꝓpter defēſionē fidei reduci p̄t ad p̄ceptuꝫ primū. Adquartū reducit̉ p̄ceptū de honoratōe ſenū. dequo leui. xiiij. et omīa p̄cepta de reuerētia ſuꝑioꝝ. Ad quitū reducit̉ ꝓhibitō iniuſte violentie ꝯtra ꝓximū. de leui. xix. et ꝓhibitioodij. de quā ibidē. Ad ſextū reducit̉ ꝓhibitōmeretricij de qua deū. xxiij. et ꝓhibitio coitꝰꝯtra naturā de leui. xviij. et ꝓhibitō voluntarie effuſioīs ſemīs quēcūqꝫ modū excepto federe matrioniali. et etiam ꝓhibitio guleinꝙͣtū p̄ſtat fomētū luxurie. Ad ſeptimū redūcitur ꝓhibitio vſure de qua deū. xxiij. et ꝓhibitō acceptōis rei aliene fraude qua deūxxv. vbi dicit̉. habebis in ſacculo diuerſa