Li

de actōne ſerui corrupti videre cui det̉. et cōtraquem. et in qͣntum. et qualis ſit actio ¶ Dat̉ autem directa dn̄o cuius ſeruus corruptus eſt. vtilis aūt datur eis qui habent ius in ſeruo. vt vſurarijs. vſufructuarijs. creditoribꝰ et bone fideiemptoribus. nec obſtat qd̓ legit̉. ff. e. l. i. §. i. bone fidei emptorem nō agere. nec em̄ rōne ꝓprietatis agit. ſed rōne operaꝝ et incōmodi quodip̄e paſſus eſt. Nam rōne ꝓprietatis in ſolidū nōpoſſunt exꝑiri duo .ſ. bone fidei emptor et ꝓprietarius. ſed ꝓ parte exꝑiunt̉ duo ſocij. vt. ff. e. l.ſi qͥs ſeruū. i. ℟º. et. 8. i. Corrūpit̉ aūt ẜuuſ ſiue debono fiat malus. ſiue de malo deterior et fit hͨ ꝑſuaſione. Eſt aūt ꝑſuadere plus quā compelli etcogi ſibi ꝑere. vt. ff. eo. l. i. §. ꝑſuadere. Extimat̉aūt in hac actione qͣnti deterioratus eſt ſeruusin corpore vel in aīo ex ꝑſuaſione mala ¶ Itemextimant̉ res qͣs ſubtraxit incōtinenti poſt corruptionē et poſtꝙͣ ꝯfugit a domīo. Si aūt ex int̓uallo poſt fugam det damnū vel furripiat nō extimat̉ in hac actione contra corruptorē. reſtituitur aūt in duplū damnū datum. Nec diſtinguoviuat vel mortuus ſit ſeruus vel manumiſſus. vtff. eo. l. ſi quis. 8. vl. et. l. in hoc. et. l. neracius. et.doli. §. hec actio. ⁊. §. vl. Et eſt actio hec perpetua forte qͣntum ad rem tantū heredibꝰ dat̉ſed nō in heredes qꝛ penaliſ. vt. ff. e. l. hec actiopenalit̓ tn̄ non dat̉ uiro in vxorem ꝯſtante mat̉imonio. vt. ff. e. l. vl. Illud noto qd̓ patri daturvtilis actio filio vel filia corrupta in eā ſummāquā ip̄e extimauerit ſuo iureiurādo. vt tn̄ iudexrefrenare poſſit extimatiōem. Sicut in actiōe iniuriaꝝ dicit̉. vt inſtit̓. de in iurijſ. §. pena. et. ff. dein iurijſ. l. ꝯſtitutionibus vel forte iudex extimabit ſummaꝫ ad quam cōpetat. vt ar. ff. de cuſtodia rerum. l. ſi quis.¶ De operis libertorumVia occaſione operaꝝ liberti fugiūta nobis. Ideo ſupponit d̓ operis liberoꝝ. Videndū ergo quid ſit operā qͥsIpoſſit operas imponere. Et cui et qn̄ cedat oꝑarum obligatio. et qualit̓ ſoluant̉. Eſt aūt operadiurnū officium. vt. ff. e. l. i. ideſt officium qd̓ qͥsexhibet alicui ꝑ diem. diem dico artificialē nonnaturalē. ſicut dicit̉ qui mane iunctū veſperi diēvocari p̄cipis. Et illud factus eſt veſpere et mane dies vnꝰ. alioqͥn tn̄ ꝓ breuioris temporis obſequio ponit̉. libertus em̄ ſalutando patronumet ei aſſurgendo. et ſimilia faciendo obſequialēoperā dicit̉ exhibere. vt ꝓbat̉. ff. de cōdict̉. inde. l. ſi nō ſor. §. libertus talia tn̄ dicuntur ꝓpriushonor. ⁊ reuerentia. vt in aut̓. vt liberti de cētero. Imponit aūt oꝑas ille ſolus qui manumittitex volūtate. niſi in caſu. i. qn̄ pater iuſſit filiū ſuūmanumittere ex cā fideicō. vt plenuꝫ ius patroni haberet. Secus in alio fideicō. niſi māumitteret ante diem. poſtꝙͣ ex teſtamēto tenebat̉ mānumittere. vt. jͣ. e. l. ij. et. l. iij. et. l. mater. ⁊. l. ſi ticius. et. ff. de bonis li. l. qui ex cauſa ¶ Porro vbi

accepit quis pecūiam a ſeruo vt māumittat eūbene imponit oꝑas. quia ex pacto inito cum ſeruo nō tenebat̉. licet iudex hortari debeat dominū vt ſeruet pactum. vt. sͣ. de tranſact̓. l. int̓poſitas in fi. ⁊. jͣ. de liberali cauſa. l. cū affirmes. et. lpoſt certi. nec obſtat. qd̓ legit̉. m. ff. de acqͥ. heredi. l. ſi ſeruū quiſ §. ſi quiſ. loquit̉ em̄ cum deditdomino futuro vt redimet̉ a domino pn̄ti. vl̓ ſidedit domino pn̄ti vt māumittat̉ ſuccurrit̉ eivinō agat contra dominū ad māumittenduꝫ. Sedvt nō cogat̉ eius heres eſſe ad hoc em̄ videturſpectare p̄cedeīs materia. Si vero alius ꝓẜuodederit mihi pecūiam ꝓ manumiſſione ẜui mei.ſiquidem cū ſeruō tantū pepigi de māumittēdoet alius ꝓ eo mihi dedit pecūiaꝫ. idem eſt qd̓. sͣet ita exaudio qd̓ eſt in. ff. de obſequijs. l. ticiusSecus ſi cū extraneo pepigerim vt māumittā vi.jͣ. e. l. qͥ numiſ. Itē et vbi ex ncc̄itate mānumittoet libertus ſciens ſe poſſe recuſare oꝑaꝝ impoſitionem eas ꝓmittit tenet̉.. vt. ff. e. l. i. et. l. campanus. Item et imponit operas qui nō māumittit. Seruus em̄ patroni ſtipulari poteſt oꝑas aliberro vel ip̄i patrono vel ſinplicit̓. ſed nō ſibivt. ff. eo. l. ſeruus patroni. et de ſtipū. ſeruoꝝ. lan̄penl̓. ¶ Imponunt̉ aūt opere liberto tantumnō ingenuo. vt. ff. e. vt iuris. i. ℟º. Et incōtinētipoſt mānumiſſionem nō ante. vt. ff. e. l. vt iuriset de liberali cauſa. l. vlt̓. 8. adeo. niſi incōtinentipoſt impoſitionē ſequat̉ māumiſſio. Nam et al̓sque fiunt incōtinenti vident̉ ineſſe contractibꝰvt. sͣ. de pact̓. l. petens. et. ff. ſi cer. pe. l. lecta.In ingenuo nec impoſitio tenet. nec pactum demāumittendo et pecunia ob id data repetit̉ necfideiuſſor ꝓ ea datus tenet̉. vt. ff. d̓ ꝯdic. c. da.l. dedi. §. ſi liber. et de fideiuſ. l. ſi quis ꝓ eo. Sed ⁊illud in liberto nō multū refert. ſit pubes an impnbes. Nā et impuberis pn̄t eſſe oꝑe ſi numi calculator eſt vl̓ hiſtrio. vt et pubes vl̓ īpubes poſſit cōueniri. vt. ff. de liberali cauſa. l. vl. Tn̄ maiori qͥnquaginta ānis. nō videt̉ poſſe operas imponi. quia et impoſite ante. l. annos extinguunt̉poſtea. vt. ff. e. l. liberta. Imponūtur aūt opere ꝑ iuſiurandum. et ꝑ ſtipulationem. vt. ff. e. l.vt iure. et de lib̓. cauſa. l. vlt̓. et eſt hoc mirabileqd̓ pactum veſtiat̉ ſacramento. qd̓ al̓s nō reꝑit̉et ex ſacramento actio in factum dabit̉ ex ſtipulatione aūt dabit̉ condictō certi. ſi certa ſit oꝑavt cum pecunia credita petat̉. vt. ff. e. l. a duobus. Si autem incertā ſit opera aget̉ actione exſtipulatū. vt inſti. de v̓. obli. in pͥn. ¶ Cedit aūtet venit oꝑaꝝ obligatio eod̓ die quo cederet ſiſtipuiatus eſſet. quid ſibi fieri. i. cum potuit face̓et nō fecit. vt. ff. de v̓. obli. l. cōtinuus. §. cum itaet. §. item qui inſulaꝫ. ⁊. ff. e. l. quot̓. Si aūt ſit incerta nō cedit eaꝝ obligatio niſi cum inducunt̉liberto. Venit aūt dies eaꝝ cum poſtꝙͣ fuerintindicte potuerīt p̄ſtari. vt. ff. e. ſi quis. §. iudicū.et. §. p̄terite. Soluit̉ obligatio oꝑarum ꝑ bn̄ficium legis iulie de maritandis ordinibus. ſi quishabuerit duos filios in poteſtate ſua etiam diu̓ſis temporibꝰ p̄ter eum qui artem ludicram exercuit. vel mercede ꝯuenit purgare cum beſtijs