¶ L

Item non obſtat quod legitur. ff. e. l. ſi pluriū.nam et vno cōuento nō liberatur alter. Sed aliud eſt ex actōe facta vt dixi. ¶ Item puto ſoluentem ꝓ parte agere cōtra alium ſcientē. Nāet ſi vnus fuerit ſciens alter ignorans. et qͥ ſciēseſt ſatiſfecerit in totum agit ꝯtra ignorantemnō vt ꝯſequatur parteꝫ eius qd̓ p̄ſtitit. ſed partem eius quāti ſeruus eſt. vt. ff. e. l. ſi ex duobꝰ.Si autem vnus dn̄oꝝ fuerit iubens alius ſciensnon repetit iubens a ſciente. vt dictum eſt. Sciens vero repetit a iubēte. ſicut et repeteret abalio ſciente. vel ab alio ignorante. vt. sͣ. Sictuꝫeſt. Et erit hic notanduꝫ in his noxalibus. ꝙ licet omnes in ip̄a ſint ꝑſonales in rem tam̄ ſcriꝑte ſunt ſicut et omnia interdicta. capita enimſeruorum ſemꝑ cōueniuntur. id eſt eoꝝ dn̄i velip̄i fuerint manumiſſi. et ex diuerſo actio directa incipit eſſe noxalis ſi liber homo deliqueritet poſtea fiat ſeruus. vt inſti. e. §. omnis auteꝫ.et. ff. de interdict̓. l. i. §. vlt̓. ¶ Predicti autemomnes tenentur ſi in poteſtate habeant ſeruūnon aliter niſi in caſu cum cōuenitur public̄. vt.jͣ. de public̄. l. i. §. vlt̓. et. l. ij. et. iij. In poteſtateautem habere eſt habare poteſtatem ⁊ facultatem exhibendi ſeruum. ceteruꝫ ſi in fuga ſitvel peregre non videtur eſſe in poteſtate. Si tn̄dn̄s velit ſeruum ſuum abſentem defendere poteſt. alienum autē defendere non poteſt niſi ſitpn̄s. Sin autem ſit dubius ſit ꝓprius an alienusſuſcipiet defenſionem. et ſi ex poſt facto pateat ſeruum eſſe ꝓprium videtur ꝙ tenuerit defēſio. alioquin videbitur nulla. ¶ Propria autemdicuntur ſerui bona fide poſſeſſi. vt. ff. e. l. quotiens. i. ℟º. et. §. i. et. 8. in poteſtatē. Vbi autemdn̄s non defendit ſeruum pn̄tem neceſſe habetius ſuum ad actorem tranſferre. vt. ff. e. l. nonſolum. et cauebit de dolo. vt. ff. e. l. is qui aliena. Si autem quis non defendit ſeruum abſentem quem fatetur eſſe in ptāte ſua neceſſe habet aut iudicium ſtatim acciꝑe ꝓ ſuo aūt neceſſe habebit cauere alterum iſtoruꝫ. id eſt ꝙ auteum in iudicio ſiſtat. et tunc demum ꝑ ſeruū defacto certioratus reſpondebit agenti. Aut etiam cauebit ſe exhibiturum ſeruum et traditurum actori. cum primo potuerit ſicut ⁊ in ſeruopn̄te dixi. Si vero dn̄o abſente ꝓponatur actionoxalis. et ſeruus qui pn̄s eſt a nemine defēdatur. ducendus erit iuſſu p̄toris et fiet eius qui agit noxali. dn̄o tamē poſtea cauſa cognita dabitur defēſio ne ei noceat abſentia ſua. ergo etactoris actio reſtituenda eſt ꝑempta. eo ꝙ ductus ſeruus ceꝑit eſſe in bonis actoris. vt. ff. e..l. ſi ex noxali cauſa agat̉. l. ij. §. i. et. ff. e. l. electio. 8. ſi abſente. et. l. ſi ſeruus depoſitus. §. dn̄i¶ Vbi autem ille qui ꝯuenitur noxali dicit ſeruum non eſſe in poteſtate ſuā dat lex electōemactori vtrum deferat ſacramentuꝫ reo ꝙ iuretſeruum non eſſe in ptāte ſua. vel dolo malo eiꝰeſſe deſijſſe poſſidere aūt ſi nolit ꝓbare ſeruuꝫeſſe in poteſtate rei vel dolo malo deſijſſe poſſidere reum conueniet detracta noxe deditōneniſi reus velit fateri veritatem ante litem ꝯtͣ.

Preſtat autem ſacramentum reus vel eius tutor vel curator. non autem ꝓcurator. et ſi reusſemel ꝯuentus a me iurauerit. et iterum ꝯueniatur a me. et ſi quidē ꝯueniatur ex noua poſſeſſione non habet exceptōem iuriſiurandi. imo ſihodie mentiendo dicat ſeruum non eſſe in poteſtate ſua tenetur ex hoc detracta noxe deditione. Ex veteri autem poſſeſſione ſi ꝯueniaturhabet exceptōnem iuriſiurandi. vt. ff. e. l. quotiens. §. pretor. et. §. ſi tutor. et. 8. penl̓. et vlt̓. et.l. ſi ſeruus. §. vlt̓. et pnl̓. et. l. ſed ſi poſtea. et. l.electio. §. neqꝫ. ¶ In creditore autem cui ſeruus eſt pignori obligatus. vel vſufructuariūſerui non datur actō noxalis. ſed tam̄ ſi ip̄i preſentes ſunt et obmittant ſerui defenſionem puniuntur. creditor enim ip̄o iure amittit pignusnullum eſt enim pignus cuius ꝑſecutō denegatur. vt enim pignnus ꝯſtituitur nūdo pacto. itanegligētia creditoris facile debꝫ amitti. vſufautem etiaꝫ ſi duret ip̄o iure. donec amittaturnon vtendo tamē remedio exceptōnis denegatur eiꝰ ꝑſecutio. vt. ff. e. l. ſi noxali. vſuf. em̄ nōin nuda volūtate ꝯſtituitur. ſꝫ neceſſaria eſt traditio vel quaſi traditio. Vnde cū difficilius cōſtituatur ⁊ difficilius amittitur. et cōprobaturhec ratio in libertate. in. ff. qui et a qui. ma. l.generaliter. §. ſub ꝯditōne. et de fidei cōmiſ. li..l. generaliter. §. ſub ꝯditōne. Si autē creditorvel vſufr̄. non ſint pn̄tes non p̄iudicatur eis. vt.ff. de ſolūt̓. l. ſi hominē. Si autem ip̄i pn̄tes velint ſuſcipere defenſionem ſerui poſſunt etiamſi ꝓprietarius vel debitor negligāt defenſionēet ſi dederint ſeruum ꝓ noxia poterunt ſe tueri contra ꝓprietarium. vel ſi ꝓprietarius ſuſceperit defenſionem cogetur fructuarius aut vſufcedere. aut ꝑ extimatōnem vſuf. ꝯferre ad litis extimatōnem. Nam et ꝓprietarius volēs nōxe dedere neceſſe habet vſufr̄. facere eius quiagit noxali. vt. ff. e. l. electio. §. vlt̓. et. l. ſi ex duobus. §. vlti. ¶ Cogitur autem debitor ꝓ ſuoobligato ſuſciꝑe noxalem actōem. ſi facultatēhabeat repetendi ſeruum. id eſt ſi habeat pecuniam ex qua liberari poteſt ſeruus. Nec em̄debet cogi vendere res ſuas vt ſoluat pecuniāet repetat ſeruum. ¶ Proprietarius autē ſerui nedum extraneo ſed etiaꝫ vſufructuario ſerui tenetur. vt. ff. e. l. ſi ſeruus depoſitus. §. i. et. 8.ſed hos. et. l. is qui. ¶ Is autem cui ſeruus eſtcōmodatus vel depoſitus non tenetur noxali.ſed tenetur is qui cōmodauit vel depoſuit quiain eius poteſtate ſeruus maxime ſi habeat recuꝑandi hominis copiam. vt. ff. e. l. ſi ſeruus depoſitus. .i. ℟º. et puto ꝙ p̄dictum aduerbiū maxime in. l. poſitum abundet vt ex ſuꝑioribus liquet. ſic et abundat. jͣ. de teſti. et manu. l. cū conſtitutio. ibi. maxime cum. ⁊cͣ. ¶ Iīſtituunturautem iſte noxales ex delictis ſeruoꝝ. filio em̄fa. delinquente ip̄i ſui defenſio dandā eſt et laita ꝯtra eum ſm̄a tenet. quinimo et illud dicendum eſt. patrem quoqꝫ poſt ꝯdemnatōnem filij dumtaxat de peculio poſſe ꝯueniri quaſi iudicium contractum ſit cum filio. non ꝙͣ actō nata