iij

Item et ſi duo ſunt fructuarij vel vſuarij.agitur inter eos vtiliter. cur enim patiatur p̄tor eos ad rixam et arma procedere quos poteſt ſua iuriſdictōne cōpeſcere. Sic autem pronunciabit iudex. vt vel regionibus eis vti frui ꝑmittat. vel locet vſufructuꝫ vni ex illis vel tercie perſone. vt hi penſiones recipiant ſine controuerſia. Vel ſi res ſint mobiles etiam ſic poterit fieri diuiſio vt. jͣ. ſicut inter eos cōueniantCaueātqꝫ ſe per tempora fruituros id eſt apd̓ſingulos mutua vice certo tempore ſit vſuf. vl̓etiam vſus ſi inter vſuarios agitur. etiam vſuꝫiudex poterit adiudicare vni et ille alij condemnetur in pecunia. et licet is qui accipit pecuniam videatur non vti imo frui et ita plus facere ꝙͣ debeat. tamē tolleratur. quia hoc fit ꝓpter neceſſitatē. vt. ff. e. l. cōmū. diuidūdo. §. cūde vſuf. et. ff. dey ſuf. l. ſi cuius. §. ſꝫ ſi int̓ duos. et.l. item ꝙͣuis. §. i. ¶ Item et qui miſſi ſunt inpoſſeſſionem pretoris auctoritate. vel iure legatoruꝫ. vel rei ſeruande cauſa. Vel ſi ſint duoventres cuſtodie cauſa vel iure pignoris. habent vtilem actōnem. Sed ſi ſecundum decretum ſit interpoſitum Sabitur directa. et ceſſabit vtilis. vt. ff. e. l. ꝯmuni diuidundo. §. ſi duo.Nec in his omnibus diſtinguo poſſideat vterqꝫ. vel alter tantum. vel neuter vt. ff. e. l. penl̓.et. l. cōmunis. §. cum agere. Diſtinguo tamenan is qui conuenitur cōmuni diuidundo cōfiteatur rem eſſe cōmunem. Aut neget. in primocaſu agitur hac actōne. In ſecundo obſtat exceptio donec ꝓbetur rem eſſe cōmunem. ꝓpoſita rei vendicatione. ff. fam̄. herc̄. l. i. et. l. ſi id.et de except̓. l. fundi ticiani. ¶ Ceſſat autem hͦactio inter predones. Item inter eos qui precario poſſident. Item inter eos qui poſſidentclam. quia claindeſtina poſſeſſio eſt iniuſta. precaria vero quidem iuſta eſt. ſed non que ꝑgatad vigorem huius iudicij licet pergat advigorem iudicij vti poſſidetis. ¶ Item et ſi vnuspoſſeſſor ſit predo vel claideſtinus vel precario detinēs non ꝓuocabit alium poſſeſſorem iuſte vel iniuſte. titulo vel ſine titulo poſſidentēvt. ff. e. l. cōmuni diuidundo. §. inter predones.et. §. iul̓. ff. vti poſſidetis. l. ſi duo. ¶ Item colonis vel depoſitarijs vel cōmendatarijs nō datur hec actio quia neqꝫ ciuilem neqꝫ naturalemſibi poſſeſſionem habent. ſed dn̄o dicuntur naturaliter poſſidere. vt. ff. e. l. cōmuni diuidundo. §. neqꝫ. et inſtit̓. de interdict̉. §. per eos. Venit autem in hanc actōneꝫ ip̄ius rei diuiſio quecōmunis eſt directo vel vtiliter vt dictum eſt.et itadiffert ab actōne ꝓ ſocio. quia illa nō addiuiſionem ſed ad ꝯmunicatōnem et ad ꝑſonales preſtatōnes ꝑtinet. vt. ff. e. l. i. et ꝓ ſocio. l.ſi actum. et. l. ſi quis ſocietatem. Poſſunt tamēquedam excipi ne veniant. vt. ff. e. l. in iudiciū.Sed et ſi inter ſocios ꝯuenerit ne res diuidaturinfra tempus remouetur except̓. ille qui agitintra tempus. Si autem ꝯuenit ne vnꝙͣ diuidātur res tale pactum non habet vires. vt. ff. e..l. in hoc. §. ſi conuenit. Et eſt h̓ ar. pro opinio-

ne. Mar. qui dicebat ſocio poſſidenti rem ꝯmunem cum ſocio non currere preſcriptōnem. xxx.annorum. in actōne cōmuni diuidundo. In pactis tamen dn̄orum circa res cōmunes lex tradit regulam vt valeant ſi fiant ſine dolo. vt. ff..e. l. iij. §. vlti. Et dicunt quidam eam valere etiam ad actōnem ſi fiant durante ꝯmunione. quaſi fiant in ꝯtinenti. ego puto valere quantū adexceptōnem tantum. non ad actōem niſi interueniat ſtipulatio vel ſimile veſtimentum pactivt. ff. de pact̓. diuiſionis. vt ecce trado rem cōmunem ſocio. vt alternis annis fructus p̄cipiamus. nam ꝯmuni diui. agi poteſt. et preſcript̓.ver. vt ex ꝯtractu innoīato. vt. ff. e. l. ſi ꝯuenerit. ¶ Item ceſſat quandoqꝫ hec actō iure cōmuni ne ꝯmunione eius habeatur ratio. etiamrei ꝓprie cuiuſqꝫ ſocioꝝ vt ecce veſtibulum habeo ꝯmūe ad meas et tuas ꝓprias edeſ. Nā ſi deveſtibulo cogar liceri neceſſe etiam habeo totarum precium edium facere. vt. ff. e. l. arbor..8. de veſtibulo. Eſt autem veſtibulum locus ante hoſtiū vtriuſqꝫ domus per quam aditū habebant et tectus erat locus vt veſtimento tegitur homo. vel dicitur ab aue. id eſt a ſalutatione que fiebant ibidē ſtantibus. Penqꝫ eſtet ſi ꝑ eundem locum ducebamus aquam ad ꝓpria noſtra predia nam illius loci nomine per q̄aquam ducimus eadem ratōne nō dabitur hecactio. Si vero iter aque deberetur cōmuni predio veniret in hanc actōnem non ꝑ ſe ſed gracia predij ꝯmunis ſi ꝓ eo ageretur ꝯmuni diuidundo. Et ita eſt intelligenduꝫ quod dicitur. jͣ..e. l. arbor. 8. vlti. ¶ In ceteris autem rebusdiuiſio vel adiudicatio erit facienda iudice ſequente in primis id in quo ꝯſonauerint omnesſocij. ſecūdo ꝙ omnibus non vni tantum ſociorum vtiliſſimum eſt. nam ꝯmunis vtilitas eſt p̄ferenda priuate. vt. ff. e. l. iudicem. et de re. iu..l. ſi ꝯuenerit. et ꝓ ſocio. l. actōnem. §. labeo. Siergo ꝓ vna re agatur hac actōne veluti fundo. et iſte fundus cōmodam recipiat diuiſionēeius partes ſingulis debet adiudicare. et ſi vnius pars pregrauare videbitur is inuicem certapecunia alteri ꝯdemnandus eſt. eſtimata re iuſto precio. vt. ff. e. l. item ꝙͣuis. §. vlt̓. ꝙ ſi comode diuidi non poſſit veluti homo forte vel mulde quo actum eſt. tunc totus vni adiudicāduseſt. et is inuicem alteri certa pecunia eſt cōdemnandus. ut inſtit̉. de offi. iu. §. eadem. Si veroplurium rerum agatur hac actōne et quaſdaꝫres mihi quaſdam tibi iudex viderit adiudicandas cōpenſatio inuicem p̄cij erit facienda. et iscui maioris precij res obuenit ceteris ꝯdemnabitur vt. sͣ. diximus in actōne fam̄. herc̄. in quaſicut et in iſta iudex vni ꝓprietatē. alteri vſufr̄.adiudicare p̄t. ut. ff. e. l. ſi quis putans. §. penul̓.ſed et plerunqꝫ extraneus emptor in his adiudicatōnibus admittitur ad licitatōnem maxime ſi alter ex ſocijs ꝓfiteatur ſe vilius licenteꝫetiam ad iuſta p̄cia danda. non ſufficere vincere. id eſt vt vincat ſua pecunia. ut. jͣ. e. l. ad officium arbitri. et ut. ff. fa. her. l. meuius. §. arbit̓.