Iij

a facultate iudicandi. vſu enim approbātur magiſtratus militares et ꝓ ſui et legis ſm̄a iudicare poſſunt de eare cuius habēt peritiā. ut. jͣ..e. l. pnl̓. ¶ In ꝑſona vero agentis et rn̄dentisſuo nomine attendes an ius eum agere uel rern̄de̓ ꝑmittat. Serui em̄ age̓ uel rn̄de̓ regl̓arit̓nō pn̄t. niſi ſint ſerui principis. regulariter ideodixi. quia qn̄qꝫ hoc fallit ut ſi lex cornelia de falſis uel teſtamentaria velit accuſare eū qui ſupp̄ſſit tabulas in quibus erat relicta libertas uelaccuſat eum qui fecit falſam monetā. ¶ Itemlex iulia peculiatus accuſat eū qui fraudauit cēſum. vel lex iulia de annona eū qui reddidit cariorem annonā. ¶ Item ꝓ libertate preſtandaagitur. ſed et ꝓ alimētis preſtandis. uel ꝓ poſſeſſione ſi ei fuit turbata cōceditur ei agere. ut.ff. e. l. vix. et. l. qui ſe. et. ff. ad. l. cornel̓. de fal. l.nullo. et de alimentis et ci. l. ẜuos. et. jͣ. vbi cauſa fiſca. l. ulti. et jͣ. ſi per vim uel alio modo. l. i.¶ Minores quoqꝫ. xxv. annis agere nō poſſuntſine tutorum uel curatoꝝ auctoritate de quibꝰplene dicemus. jͣ. qui legitimā partē habeant iniudicijs et de eiſdem tradimus. sͣ. ſi tu. uel cura.inter. et ſi aduerſus rem iudi. Si autem aliquisagat uel reſpondeat noīe alieno quid in eius ꝑſonā debeat ꝯſiderāt ī plene diximus. sͣ. de ꝓcu.¶ Inter reum etiā et actorē adhibetur mixtaꝯſideratio. qꝛ licet quilibet eoꝝ ꝯtra extraneūāgere poſſit. Inter ſe tn̄ non agūt. puta patereſt et filius eius fam̄. non habens caſtrenſe. uelquaſi caſtrēſe peculiū. ut. ff. e. l. lis nulla. et. jͣ. debo. que lib̓. l. antepnl̓. §. hoc eodem. ¶ Inter iudicem etiā et litigatores eſt mixta cōſideratio.quia neqꝫ pater f. lio. neqꝫ filius patri p̄t eſſe iudex in criminali ut a cōtrario ſenſu. l. ꝑcipitur.ff. e. l. in pͥuatis. ¶ In ciuili cauſa p̄t eſſe iudexdelegatus. quia fungitur vice delegantis. ur inp̄dicta. l. in priuatis. Ordinarius aūt non eſt iudex ut poſſit diſcutere cauſam. ſed tn̄ apud eūfieri poteſt cōteſtatio in delictis. que ei inuitoꝯmittuntur. non ita in ꝯtractibꝰ. ut. ff. de offi.p̄. l. ſenatus. et de iu. om. iudi. l. qui iuriſdictōniSed in caſu ultra litis ꝯteſtatōnē ꝓcedit. fortequia pater nullum incōmodū patitur. ut. ff. adtrebell̓. l. ille. §. ult̓. et. l. nam ꝙ. ¶ In re aūt ſuanon p̄t quis eſſe iudex. ut dicitur. jͣ. ne quis in cāſua iudex ſit uel ius ſibi dicat. Sed et circa rē alienam ſubijcio regulam. ut ſuꝑ rebus pn̄tibꝰ tm̄non futuris ꝯſtituatur iudiciū. ſi tn̄ cōſtituiturgraciā preſentium rerum veniūt quedā futuraid eſt que poſt lit̓. ꝯt̓. accidunt circa rem petitam. Extrinſeca aūt non veniūt. et ꝓbantur hff. e. l. quemadmodū. et. l. non poteſt. et. l. ſolemus. de edil̓. edi. l. ediles. §. itē ſciendū. ¶ In caſu tamen et ꝓpter futurum debitū agitur forteꝓpter delictum defuncti conuenti. ut. ff. ad. l. aquil̓. l. in lege. ¶ In ꝯſtitutōne quoqꝫ iudicij p̄cedente libelli oblatōne et lite ꝯt̓. uel non ꝯt. ſiꝯtingat reum uel actorē abeſſe neceſſarie ſuntvocatōnes. de quibus videamus qualiter fiantante lit̓. cont̓. uel poſt. Et quidem ſi ante lit̓. ꝯtͣ.reus uel actor ſe abſentet. l. veteri non eſt aꝑte

cautum. quod enim dicitur. ff. e. l. ad ꝑemptorium. videtur ꝙ locū habeat poſt lit̓. ꝯt̓. cum loquātur de ꝑemptorio. qd̓ ꝯminatur diffiniti uāſm̄am que non p̄t ſcd̓m veterā iura ferri ante litem ꝯt̓. niſi a iudice āppellatōnis. ut. jͣ. de tēpo.ap. l. vlt̓. illud. Et idem dici p̄t. jͣ. quomodo et qn̄iudex. l. ꝯſentaneum. ſi quis tamen ſimilitudinārie diceret etiā ante litem ceptam vocatōes fieri eodem modo id eſt ꝑ interualla non minusdecem dierum id eſt ꝓ ꝑſone uel cauſe qualitate iudex abbreuiauerit tempus nō reprobo. Etfiet vocatio non ſemel tantum ſꝫbis uel ter uelquater ꝓut ordinem uel ꝯpendium edictorumiudex fuerit moderatus. ut. ff. e. l. ad ꝑemptorium. et. l. ſequenti. et. iij. et. iiij. et. v. Hodie tamen vocatur abſens actor ꝑ interualla. xxx. dierum̄t̓. ¶ Et fiunt iſte vocationes uel ꝑ edictain albo ꝓpoſita. uel ꝑ executores ad domū deſtinatos uel ꝑ precōnum voces. ſi nec ꝑ iſta veniatactor expectabitur ꝑ annum intra quem ſi nonveniat. iudex rei allegatōnes poſt annum audiet. et ꝓbatōnes recipiet et ſm̄am ꝓferet. ¶ Etſunt hic duo notabilia et mirabilia quia ante litem ꝯt̓. ꝓducuntur teſtes ſi velit reus in ſe trāſferre onus ꝓbatōis ut. ff. de ꝓbat̉. circa. et fertur diffinitiua ſm̄a. Sic em̄ dicit et veritate ſubtilius requiſita legitimā ꝓferre ſm̄am. ut ī autͣ.de legit̉. Si vero apud iudicē. vel ſi reus nil ꝓbaret abſolueretur ab obſeruatōne iudicij tm̄.cum non ſit liquidum de cauſa. ut. jͣ. e. l. ꝓperandum. 8. i. ¶ Vbi autem actor redit infra annū.non admittitur niſi reddat expēſas. et his redditis ſi iterum a iudicio recedens vſqꝫ ad exitūcauſe non ꝑmanſerit poſt p̄dictas citatōnes etanni obſeruatōne ab omni cadit actōne. quodpoteſt intelligi ut poſt ſcd̓am abſentiam iterūtres menſes et alium annū debeat habere uelintelligatur facta relatōne ad ſpeciem non adgenus de premiſſo anno et predictis menſibus¶ Qd̓. autem dixi interuallum. xxx. dierum deactore abſente ante litē ꝯtͣ. etiam in reo abſente puto ſeruandum. ut. ff. de re. iu. l. non debet.Sed illud quod dixi ingrauamen actoris. ut eoabſente ante litem ceptā poſſit in eum ferri diffinitiua ſm̄a. uel ut eadat ab actōne cōpetentinon hoc ip̄o erit in reo ſeruandū. nam quicquidbeneficij indulgētur actori et reo ut teſtaturpredicta regula. ſed non econuerſo. ut. ff. de ferijs. l. ult̓. et. sͣ. de tempo. re. l. ulti. Reus igiturabſens ante litem ceptam non poterit ꝯdemnari ſꝫ eo vocato et datis ei p̄dictis inducijs. ſi nōveniet mittētur actor in poſſeſſionem rei petiteut dicitur. jͣ. de preſcript̉. xxx. an. l. ſi quis. §. ult̓.uel ſi agebat ꝑſonaliter ꝓ debito mittetur inpeſſeſſionem rerum Sebitoris ꝓ menſura declarati debiti ſacramento actoris. ut in aut̓. de exiben. d̓. ſi vero etiam quidam iurent. durior em̄debet eſſe cauſa actoris ſi deſiſtat. quia ip̄e prouocauit ad iudicium et eius gracia alius inuitꝰeſt vocatus. et eadem ratione etiam iure veteri durius aſtringitur ꝓcurator actoris ꝙͣ rei utnotaui. sͣ. de ꝓcura. Vid̓r tn̄ ꝙ etiam an̄ lit̓. ꝯt̓