j

¶ De auc̄te aūt iuris prudētiū hic eſt ſciendūꝙ omēs eqͣli dignitate pollēt. In pͥmis qꝛ quedicunt̉ ab eis qͣſi a diuīo ore pͥncipis vident̉ eſſeꝓfuſa. om̄ia enī merito nr̄a facimꝰ dicit imꝑator. qꝛ ex nob̓ eis oīs imꝑciet̉ aucͣtas. ſcd̓o qꝛ etſi vnus inſtructōr eſt. in quodā vel in qͥbuſdamalio. alius tn̄ in alijs p̄t eſſe inſtructior. et ſapiētior nec enī om̄es in om̄ia. ſꝫ certi ꝑ certa meliores. ⁊ deteriores inueniunt̉ vt. jͣ. e. l. i. circa pͥn.Itē p̄t eſſe. qͥa vnus in inueniēda materia veltractatu aliqͦ. p̄ſtātioris fuit ingenij. ſꝫ alius inproſequēdo et diſtingͣuēdo. eſt ꝑ ſpicatior. Nāqui ſubtiliter factū emēdat laudabilior eſt eoqui prius inuenit. vt. jͣ. e. l. i. §. om̄ibꝰ. ¶ Sed illud querit̉ qͣre pͥma ⁊ ſcd̓a ꝯſtō ⁊ ip̄a rub̓ca nōſint poſita in. ff. in quibꝰ cōtinent̉ vetera iura.¶ Rn̄ſio. quia imꝑator in hoc oꝑe imꝑiali. C.ꝯpoſitōi digeſtoꝝ ſuā p̄buit aucͣtē. vt dictū eſtItē illud eſt ſciēdū. ꝙ pͥma ꝯſtō huiꝰ tituli facta fuit ante cōpoſitōem digeſtoꝝ. ſcd̓a veropoſtea.¶ De ignoratia iuris et factiIctū eſt. sͣ. de legibꝰ ꝙ ab oībꝰ debētintelligi et ſciri. ſꝫ qꝛ in pactis et factisItē in cauſis ſepe p̄tēdit̉ ignorātia. tāin iure ꝙͣ in facto. ideo de ea videamꝰ. ¶ Sedin primis notādū eſt. ꝙ aliud eſt ignorātia. aliud error. aliud vero titubatō. ¶ Ignorantia ēcū de facto vel de iure nihil ſcio. nec inde aliquid ſuſpicor. ⁊ ꝓprie eſt ignorare .i. neſcire qͦdſciri debet. Inde eſt. ꝙ qui ignorat ignorabit̉.Vt enī d̓r gnarus .i. ſapiēs. et ignarus .i. ignorās .i. inſipiēs. ita et ignorātia dicit̉ inſipientia.ſcilicet quando aliquis neſcit ea q̄ debet ſcire.neſcire lacius patet quaꝫ ignorare. quippe oīsqui ignorat neſcit. ſꝫ non cōuertit̉. Ita enim hͨduo verba cōpulant̉. ignorāt et neſcit infra ꝑquas ꝑſonas acquir̄ nob̓. l. ſi duo. Error veroeſt. cū aliud eſt quā credā. qͦd autē aliud ſit errare ꝙͣ ignorare. ꝓbat̉ ex eo ꝙ d̓r ſi poſſeſſio.p̄t ignorāti acquiri. ergo errāti. vt. ff. de acqͥr̄.poſ. l. ſi me. §. ſi nō mͥ. ¶ Titubatō v̓o ē. cū hincin̄ duo ſciā ꝯtraria vel diuerſa. nec tn̄ alicui illoꝝ qꝛ dubito applico credulitatē meā. et licꝫquātū ad alia p̄dicte dr̄e valeant. vt notaui inſolutōe cōtrarij. in. ff. de acquir̄. he̓. l. qui putat.§. qui bona. et. §. vl. tamē qͣntū ad hūc tractatū ꝙ in vno d̓r. in ceteris intelligas. ¶ Ignorātia vero diuidit̉. qͥa alia iuris eſt. alia facti.¶ Facti. vt ſi nō ſciā illū deceſſiſſe. qui mihi cognatus eſt. Aut ſcio eū dec eſſiſſe. ſꝫ neſcio eumdeceſſiſſe inteſtatū. vel neſcio me inſtitutū heredē. Si vero ſciā eū deceſſiſſe inteſtatū. ſꝫ iurecognatōnis nō puto me ſuccedere poſſe. vel ſiputo aliū mihi p̄ferri qͥ mihi non p̄fert̉. in iureerro vt. ff. e. l. i. ¶ Itē facti ignorātia. qn̄qꝫ ꝓbabil̓ qn̄ꝫ n̄ ꝓbabil̓ ē. vt ſi errat aliqͥs ī fc̄o alienō nō in ſuo. I ſuo enī. Vel in rebꝰ ſuis. vel inqͣlitate rerū ſuaꝝ ꝓbabilis nō ē. vt. ff. ꝓ ſuo. l.vl. in fi. ⁊. ff. aduell̓. l. quāꝙͣ. C. locati ⁊. ꝯ. l. Itēquare. §. ſi fullo ⁊ de act. empti. l. tenet̉ et. jͣ. de

reſti. ven. l. quiſquis. et. ff. e. plurimū. niſi in caſu. vt cū tractat̉ de in debito repetēdo. vt. ff.de cōdi. inde. l. ſꝫ et ſi me. et. ff. de pact̓. do. l. inter ſocerū. §. vir. Itē nō ꝓbabilis eſt. vt qn̄ aliquis ignorat. qͦd om̄es de ciuitate. vl̓ maior ꝑsciuiū ſcit. vt. ff. e. l. regula. §. ſꝫ facti. et. ff. de inſtitoria. ſed ⁊ ſi. §. ꝓ ſcribe̓. ẜm autē diuiſiōeꝫ pͥmā fumit̉ regula hͨ iuris ignorātia in vſu capione negat̉ ꝓdeſſe. vt ſi putat quiſ emere ſibi licere a pupillo ſine tutoris aucͣte. facti v̓o ignorantiā ꝓdeſſe ꝯſtat. vt ſi putabat eū eſte dn̄mqui vēdebat. qui nō erat. vt. ff. e. l. iuris ignorantia in vſu. et. l. regula. §. qͥ ignorauit. et. ff.ꝓ emptore. l. ij. §. ſi a pupillo. et de vfuc̓. l. nūqͣcui regule in prima ꝑte videt̉ derogari. Ecceenī fructuarius ancille putās ad ſe eius partūiure vſufructꝰ ꝑtine̓. ſi ita errādo in iure tradidit. bone fidei accipiēti vſucapio emptori ꝓcedit. vt inſti. de vſuca. §. itē ſi is. rn̄deri tn̄ p̄t̄. iuris ignorāsiā nō ꝓdeſſe in vfucapiōe ipſi ignorāti. vel erranti. Alij v̓o puta emptori ꝓdeſſe.nec ꝯtractū videat̉ viciū fui ti a venditore. qͥdindubitant̓ etiam emptori impediret ſucapionem. vt inſti. de v̓ſuca. §. furtiue. ¶ Itē ſi vir vxori credēti ſibi poſſe donare de iure donauerit v̓ſucapit vxor vt. ff. ꝓ donato. l. ſi vir vxori. ſꝫ reſpōderi poteſt ꝙ vxor conſiderato genere errabat in iure. putabat enim om̄eꝫ donationem inter virum et vxorē valere. ſed conſiderata illius ſpecie donatōnis non errabat. ȳmoconſentiebat cum iure: erat enim res aliena q̄donabat̉ a viro. in qͣ quia donator non fiebatpauperior. non datur reuocatio vt. ff. de dona.inter virum et vxo. l. ſed ſi conſtante. Item inſecūdā parte regule videt̉ derogari. nec enimcuiuſlibet facti ignorantiā prodeſt. vt ſi putorem non eſſe furtiuā. que eſt vt inſti. de v̓ſuca..§. ꝙ autē. licꝫ reſponderi poſſet hoc ideo contingē. qꝛ lex inhibet v̓ſucapionem. vt inſti. devſuca. §. ij. ff. de v̓ſuca. l. ij. ¶ Item ſumitur et alia regula iuris ignorantia non ꝓdeſt acquirere volētibꝰ ſuum vero petētibꝰ. non nocꝫ vt. ff.e. l. iuris ignorantia. cui in prima parte videt̉derogari. Ecce enim bone fidei. poſſeſſor hereditatis eſſe videt̉. etiā is qui errat in iure. vt ſicnon teneatur. niſi in quātū locupletior eſt. cummale fidei teneat̉. etiā in eo in quo non eſt locupletior. vt. ff. de here. pet̓. ſed ſi in lege. al̓.ſed ſi lege. §. ſcire. ⁊. l. Item veniunt. §. cū aūtſed reſpōderi poteſt hic nō prodeſſe in acquirēdo vtpote cum teneat̉ reddere id. in quo locūpletatus eſt. ratione autē eius. in quo nō eſt locupletatus nō prodeſt in acquirendo. ſed in nōperdendo. Item in ſecūdā ꝑte videt̉ derogaricirca p̄ſcriptōes que ſunt inducte ad rigoremconſeruandū. Ecce enim ſineſciēs mihi obſtare preſcriptōem. xxx. annoꝝ. vel. x. vel. xx. vl̓triennij tacui his ſpacijs in repetendare meapoſt nō admittor. etiam ſi ignorantiam pretēdam vt. jͣ. de preſcrip. xxx. an. ſicut et de p̄ſcrip.lon. tē. l. vl. vel ſi tacuit in preſcrip. inuētarij. faciendi vt dicitur. jͣ. de iure. deli. l. vl. Vel ſi per