quod eſt de virtute nutritiua et motiua
coſitas tracta eſt ab illis ad epar. tūc epar decoqͥt eā in ſanguinē. ⁊ ꝑ venā ꝯcauā q̄ orit̉ ſuꝑ gibbū eius mittit eā in totum corpus ad nutriendū ip̄m ⁊ ab ip̄o gibbo mittit aquoſitatē eius ꝑ duas emulgētes venas ad renes. Syma autēepatis vocat̉ ꝯcauū eius. vbi inſidet rotūditati ſtomachi. Gibbus āt eius ſiue gilbꝰ vt alij volūt vocat̉ ꝯuexa eius rotuditas. q̄ eſt ſuꝑius in exteriori ſuꝑficie. Spumā aūt ſuccoſitatis attracte quā digerit q̄ ebullit vt leuis ⁊ incenſa mittit ad fel ⁊ ad kyſtim eius. Rotundū āt ſuū ꝯuertit ep̄ar ad diaphragma vt nō tāgat niſi in pūcto vt nō coartet̉ diaphragma ab epate in ſuo motu qͥ eſt aliqn̄ valde laborioſus Eſt etiā exteriꝰ rotūdū vt bn̄ ⁊ apte coſte curuent̉ ſuꝑ ipſum Epar āt tegit tenuis pāniculus neruoſus generatus ex neruo ꝑuo qͥ venit ad ip̄m vt faciat ip̄m acqͥrere ſenſumaliquē ⁊ vt liget ip̄m cū alijs viſceribꝰ. Uenit etiā ad ep̄ar vena pulſatilis ⁊ affert ei ſpūm ⁊ ſeruat ei caliditatē innataꝫet tꝑat ip̄m cū pulſu. Hec āt vena penetrat ad epatis ꝯcauitatē vt euētet illā qm̄ gibboſitas eiꝰ ſuꝑior euentat̉ ſatismotu diaphragmatis Chilus etiā qͥ attrahit̉ ex ſtomacho ⁊ inteſtinis nō attrahit̉ totꝰ in vnū ſpaciū ꝯcauū eꝑatis etvacuū. ſꝫ potius diſꝑtit̉ in venis oībꝰ q̄ ſunt in epate ⁊ ramis eaꝝ vt tota ꝟtus epatis magis poſſet ſuꝑ ip̄m diuiſuꝫ qͣꝫindiuiſum ⁊ magis ꝯpleat̉ digeſtio ⁊ vt velocius ꝑficiat̉. ⁊ iō ꝑtes venaꝝ q̄ ſunt in epate ſubtiliores hn̄t tunicas qͣꝫ illeq̄ ſunt extra ip̄m vt citiꝰ calor digeſtiuꝰ penetret ad chylū ⁊ digerat ip̄m. Ex eo āt oriunt̉ due vene qͥete. qͣꝝ vna orit̉ inſyma ⁊ vtilitas eiꝰ fere tota eſt in attractione chyli ex ſtomacho ⁊ inteſtinis ad epar ⁊ vocat̉ porta. Altera oritur a gibbo ip̄ius cuius vtilitas eſt deferre nutrimentū ad menbra. ⁊ vocat̉ concaua. Habet aūt ep̄ar additamēta que ſunt vtale due aut aures qͥbus cōprehendit rotunditatē ſtomachi ſicut qͥbuſdam digitis. ⁊ maius inter illa additamēta eſtquod cōmune nomen additamenti facit ſibi proprium¶ Fel aūt eſt ſaccus qͥd ā pāniculoſus. vl̓ cyſtis pendēs ex ſyma epatis ad ꝑtē ſtomachi. ⁊ hꝫ vnicā tunicā neruoſam ⁊orificiū ad epar. eo ꝙ in ip̄a kyſti eiꝰ eſt meatus ſiue porus attrahēs hūorē ſubtilē incēſum qͥ ꝯgruit ei ⁊ bilē ſiue cholerā citrinā. Cōtinuat̉ āt meatus iſte cū epate ⁊ venis in qͥbꝰ generat̉ ſanguis. ⁊ hꝫ ibi fel plurimos ramos neruoſos qͣꝫuis ip̄e introitus qͥ eſt ex ſyma epatis ad kyſtim fellis ſit ꝑpēdicularis. Hꝫ etiā pͥoros aꝑtos ad ſtomachuꝫ ⁊ inteſtinaad q̄ mādat cholere ſuꝑfluitatē vt mordicādo ea excitet ad expulſionē ⁊ appetitū attractōis Huiꝰ aūt meatꝰ ramusvnus ꝯtinuat̉ cū duodeno. ⁊ qn̄qꝫ aliud ꝑuū de eodē meatu ꝯtinuat̉ cū fundo ſtomachi Aliqn̄ aūt ecōtra magnus peruenit ad fundū ſtomachi ⁊ ꝑuꝰ ad duodenū. vt in pluribꝰ āt meatꝰ intrat cū duodeno ꝯiūctꝰ Adhuc āt introitꝰ cāneſugētis cholerā ꝓximꝰ ē introitui ſiue meatui in veſica. Antiqͥ āt fel kyſtim minorē vocauerūt ⁊ veſicā kyſtim maiorēGreci tn̄ dicūt ꝙ kyſtetes vocat̉ abſolute veſica. ⁊ kyſtes ios vēter vſqꝫ ad femora. vrine receptaculū. qd̓ ſatis ꝯcordathis q̄ dicunt̉ de veſica mīore ⁊ maiore. Cā aūt qͣre cholere kyſtis eſt in epate eſt vt mūdet ep̄ar a ſuꝑfluitate cholerica.et vt calefiat ſicut vas ꝑ ſubmiſſionē. ⁊ ſubtiliatio ſanguīs a ſuꝑfluitate ſpūmoſa. ⁊ etiā vt faciliꝰ reſoluant̉ feces qn̄ mixionefellis ꝯmouet mordicādo inteſtina. Et etiā vt nō mollificent̉ lacerti eoꝝ. Fel aūt ſicut veſica vnā hꝫ tunicā ꝯpoſit ā ex tribꝰ ſpēbꝰ villoꝝ Qn̄ aūt nō attrahit cholerā aut ſiqͥdem attrahit. ſꝫ nō ꝯplete. eueniūt nocumēta. Qn̄ em̄ cholera retinet̉ ſup̄ fel inducit apoſtemata eꝑatis ⁊ ictericiā. ⁊ qn̄qꝫ putreſcit. ⁊ tūc inducit febres malas. qn̄ auteꝫ ſuperfluefluit ad mēbra vrine vlcerat ea. ⁊ ſi ad alia mēbra vndans deriuat̉ heryſpulā ⁊ formicā ⁊ hmōi. Et qn̄ ſpargit̉ in totocorꝑe qͥeta accidit ictericia. Et qn̄ fluit ad inteſtina inducit ſolutōem ventris cum inteſtinoꝝ raſura¶ Splen grece. latine lien eſt mēbꝝ longū ad modū lingue ꝯiunctū cū ſtomacho ex ꝑte ſiniſtra ꝓtenſuꝫ vſqꝫ retro vbeſt dorſum attrahēs melancholiā cū collo ꝯtinuato ſiue meatu ꝯtinuo cū ꝯcauitate epatis. Et gͦ vocat̉ euacuatoriumſanguīs ⁊ aduſtionis eius cineree. q̄ eſt melancholia naturalis ⁊ accn̄talis. ⁊ habꝫ quandā virtutem reſiſtendi cordi exlatere vno. ⁊ felli ⁊ epati ex latere alio. Trahit aūt turbiditatē ſanguīs ⁊ digerit eā. ⁊ qn̄ acreſcit aut pontica efficit̉ mandat eā ad os ſtomachi. vt excitet appetitū in eo. ⁊ temꝑet caliditatē ip̄ius Uia aūt ꝑ quā mandat eſt magna vena. Qn̄aut debilitat̉ ſplen in trahēdo melancholiā. ex epate accidūt in corꝑe egritudīes melācholice ſicut morphee nigre cancri. ⁊ varices. elephantie. lepra. Si aūt bn̄ attrahit ſed nō p̄t a ſe expellere ſuꝑfluū oppilat̉ ⁊ fit magnus ⁊ intumeſcit etforte apoſtemat̉. Si aūt expellit eā ſuꝑflue ⁊ eſt pontica facit eſuriē nimiā ⁊ appetitū cibi immoderatū. ſi aūt eſt accetoſa facit nauſeā ⁊ vomitū. ⁊ inteſtinis aliqn̄ facit accidere excoriationē. Splenis ꝯcauitas ſeqͥtur ſtomachū. ⁊ eius ꝯuexitas vertit̉ ad coſtas. ⁊ ſuſpenſio eius cū coſtis nō eſt cū ligamētis fortibꝰ ⁊ pluribꝰ. ſed cū paucis villoſis q̄ vigorant̉ cuꝫpaniculis coſtaꝝ. ⁊ in eodē latere ꝯtinuat̉ cū venis pulſantibꝰ ⁊ qͥetis. Adhuc aūt latus eius ꝯcauū ſuꝑficialiter venitſuꝑ ſtomachū qͣꝫuis ſit eque diſtās in inferiori epatis cadēs apud inferius ſtomachi. Continuat aūt inter ip̄m ⁊ ſtomachū vena incarnata etiā vtrūqꝫ ipſoꝝ. ꝑ quā eſt q̄dam ſuſpēſio eius ⁊ eadē ſuſtentat ip̄m a ſyphac q̄ cōſtat ex duabꝰ tunicis cū ramis q̄ ex ip̄a ſeꝑant̉ in ſplene qͥ ſunt multi nūero. ſed ꝑui. ⁊ intrant ip̄m ⁊ zyrbū. Ex qͥbus oībus pꝫ ꝙ ſub pariete .i. ſub diaphragmate eſt in latere dextro ep̄ar. ⁊ in ſiniſtro ſplen. Et ſitus in oībus aīalibꝰ hn̄tibꝰ hec duo mēbra eſtvt vnus ⁊ idē. Splen aūt hoīs eſt ſtrictus ⁊ lōgus ⁊ ſil̓is in exterioribꝰ ſpleni porci Epar aūt hoīs eſt rotundū ſil̓e infigura epati tauri. lꝫ nō ſit tantū in qͣntitate ⁊ in eo ſicut in vaſe nō eſt cholera rubea. ſed hꝫ ꝓpriam kyſtim in qͣ continet̉In qͥbuſdā aūt regionibꝰ non inuenitur kyſtis ſiue vas cholere qd̓ eſt fel in oubꝰ ſuffocatis. Hoc em̄ oꝑtet eſſe. qꝛ illeregiones ſunt frigide ⁊ humide valde. ⁊ iō in ebullitōne kyli in epate paꝝ eſt qd̓ ebullit. ⁊ non habet kyſtis virtutemin attrahendo. ſed diffunditur in epate ⁊ in inteſtinis. ⁊ corrumpit ea. ⁊ ideo ſuffocantur oues. Epar autem applicatūvene maiori que eſt inter cor ⁊ epatis gibbum non habet colligantiā cum partibus orthy aſcendentibꝰ ex corde. ⁊ deſcendentibꝰ ex ip̄o. Uena aūt illa maior ex qua ramificant̉ myſeraice eſt etiā applicata ſyme epatis in porta per quameſt ingreſſus ⁊ attractus chyli ex ſtomacho ⁊ inteſtinis. Splen aūt eſt applicatus vene maiori que venit ex gibbo ep̄atis. Quidam em̄ ramus illius extenditur vſqꝫ ad ſplenē. ⁊ per illam trahit choleram nigrā que eſt melancholia Magnitudo autem ſplenis (vt Plinius autor eſt. xio. libro) riſum ⁊ intemperantiā ioci facitt iij.