Druckschrift 
Summa que vocatur catholicon
Einzelbild herunterladen
 

in proximo ſunt penſanda ꝑ ſe ſcd̓m nocumentaque ꝓximo inferunt̉. qͥa ex hoc hn̄t rōneꝫ culpeTanto aūt eſt maiꝰ nocumentū. qͣnto maius bonū dimittit̉. Cum aūt ſit triplex bonum homīſ..ſ. bonū aīe et bonū corꝑis. et bonū exteriorumreꝝ. Bonū aūt aīe qd̓ eſt maximū nō pōt alicuiab alio tolli nͥ occaſionalit̓. puta ꝑ malā perſuaſionē q̄ neceſſitatē nō infert. Sed alia duo bonaſcꝫ corporis & extei̓oꝝ reꝝ poſſūt ab alio violēt̓auferri. Sed qͥa bonū corporis p̄eminet bonoexterioꝝ reꝝ. ſemꝑ grauiora ſūt peccata qͥbꝰ infert̉ nocuniētū corpori. ꝙͣ ea qͥbꝰ infert̉ nocuniētū exterioribꝰ rebꝰ. Vnde int̓ cetera peccata q̄fiūt in proximū homicidiū grauiꝰ eſt ꝑ qd̓ tollit̉proximi vita iam actu exiſtens. Cōſeq̄ꝫt aūt adulteriū. qd̓ ē cōtra debitū ordinē gn̓ationis humane ꝑ quā eſt introitus ad vitam. Cōſequent̓aūt ſūt exteriora bona int̓ que fama p̄eminet diuitijs. eo ꝙ ꝓpinquior eſt ſpūalibus bonis Vnd̓d̓r. xxj. ꝓuerbioꝝ. Melius eſt nomē bonū ꝙͣ diuitie multe. Et ideo detractō ẜm ſuū genuſ eſtmaiꝰ peccatū ꝙͣ furtū. minus tamē ꝙͣ homicidium vel adulteriū. Sed pōt queri an fuit neceſſariū legē ſcriptā et maxīe iſta decem p̄ceptatradi Ad hoc dico ꝙ neceſſariū fuit ea q̄ nat̉al̓dictat ratio. q̄ dicunt̉ ad legē nature ꝑtine̓ ppl̓oin preceptū dari ꝓpt̓ quatuor ratōes. Primo qͥap ꝯtrariā ꝯſuetudinē multi in peccatum p̄cipitabant̉. iam apud multoſ ratio naturalis in quaſcripta erat. obtenebrata erat. Secūdo. quia &ſi in aliquibus vigebat ratio. tamen amor boni īeis deficiebat. Vnde per quandā coactōnem legis obligatorie. ad bonū īducendi erant. Tercōvt ad oꝑa v̓tutis nō ſolū natura īclinaret. ſꝫ ec̄ r̓uerentia diuini imꝑij. Quarto vt magis memorie tenerent et frequētiꝰ in cogitatōne verſarēt̉ Et ſi dicas ſcriptura videt̉ eſſe īuenta ad ſuccurrendum labilitati mēorie. ſꝫ alia precepta legis que non ſunt ita ſcripta in corde homīs. ſic̄iudicialia et cerimonialia. faciliꝰ poterāt obliuioni tradi. ergo ea magis debuerūt in tabulislapideis ſcribi. Dico p̄cepta iudicialia et cerimonialia erāt mutabilia. ẜm diuerſos ſtatus et cōdicōnes hoīm. ſed p̄cepta legis nature īmobiliiꝑmanſura erant. in cuiꝰ ſignū in tabuliſ lapideiſdeꝰ ea ſcribi uoluit. Hic nota ꝙ augꝰ in li. d̓doctrina xp̄iana dicit. Totā magnitudinē et āplitudinē diuinoꝝ eloquioꝝ poſſidet caritas. qͣdeū ꝓximūqꝫ diligimꝰ q̄ radix ē oīm bonoꝝ. Siergo n̄ vacat oēs paginas ꝑſcrutari. et omīa inuolutra ſermonū euoluere. tene caritatem vbipendent omīa. qͥa ꝑfectō ē et finis oīm. Itē auguſtinꝰ d̓ laude diuīaꝝ ſcript̉aꝝ dic̄. Ille tenꝫ etquod latet et qd̓ patꝫ ī diuīs cōdicibꝰ. qͥ caritatem ẜuat in moribus. qꝛ d̓r mathei. xxij. In hisduobus mādatis .ſ. in dilectōe dei et proximi tota lex pendet et ꝓphete. Fulgentius etiā dicit inẜmone ſtephani. Caritas oīm fons ē et origo bonorū. munimē egregiū. via q̄ ducit ad celū. ī qͣ qͥabulat n̄ errare poterit nec timere. Ipſa dirigitip̄a ꝓtegit. ipſa perducit. Vide ī curioſus. Et ſi dicas. Si diuīa eloquia oīa in caritate.ꝯtinentur. videtur igit̉ ꝙ ꝓlixitas ſacre ſcript̉eſit ſuꝑflua. Reſpōdeo ꝙ ꝯtinentur omnia diuīaeloquia in precepto caritatis ſicut in radice. ſedPAoportuit per ramos diſtingui. Et ſciaſ ꝙ ꝯſuetudo nō pōt tollere ius naturale ſiue diuinū .i. p̄cepta p̄dicta. ſic̄ dixi in ꝯſuetudo.receptus. in preceptor ē.Preces. a precor caris. d̓r hec prex cis. he preces harū p̄cū. ſed noīatiuꝰ ſingulariſ n̄ eſt ī vſuet corripit pre. vide in achilles.Orecidaneꝰ nea. neū .i. aptus ad precidendūEt dicitur a p̄cido dis.Drecido dis. cidi. cide̓. ciſū. i. antecede̓ & ꝯponit̉ a pre et cedo dis. cecidi. et ꝓducit ci. vbiqꝫ.Itē p̄cido dis. p̄cidi. cide̓. ſup̄. caret .i. ante cade̓vel in anteriorē partē. et cor̓. ci. vbiqꝫ. et tūc cōponitur a pr̄e et cado dis. cecidiPreciniū. nij. i. laus alicuiꝰ rei. vel laus an̄cedens. Et dicitur a p̄cino nis.D recino nis. p̄cinui. centū. i. valde canere. velan̄. et cor̓. ci. et ꝯponit̉ a p̄ et canonis.Precior. a p̄ciū d̓r p̄cior aris. deponentale. ideſt extimare. Et cōponitur. Apprecior aris. Deprecior aris. Et ē p̄cior depo. cū ſuis ꝯpoſitis.Antiqui tamen dicebant. precio p̄cias. & apprecio as. in actiuo genere.Precioſus. a p̄ciū deriuat̉ p̄cioſus ſa. ſū. multūp̄ciū valēs. Vn̄ p̄cioſi lapides dicti ſunt. qͥa care valēt. ſiue vt a vilibꝰ diſcerni poſſūt. ſiue qͥarari ſunt. Omne enim quod raꝝ eſt. magnum &p̄cioſum vocatur. Vn̄ ī pͥmo regū. iij. ca. dicit̉Sermo domī erat p̄cioſus .i. rarꝰ. Precioſus cōparat̉. Precioſior. ſimꝰ. Vn̄ p̄cioſe. ſiꝰ. ſime adu̓biū. Et hec precioſitas tātis.Precipiciū. picij. p̄rupta foſſa vel rupes. & d̓iPrecipio. a p̄ et capio pis ꝯpōit̉ a preceps.precipio. p̄cepi. ptum .i. preceptū dare. Item inuenit̉ p̄capio pis. ſil̓r ex p̄ et capio. et retinet a.Et eſt p̄capere ante caꝑe. ī quo ſenſu inuenit̉ ec̄p̄cipio pis. et cor̓. ci. vel ca.Precipito tas. taui. tare. v̓bū actiuū .i. p̄cipitēaliquid obruere. & d̓r a p̄ceps pitis. et cor̓. pi.Precipuus .i. maximus. pͥmus. ſingularis. ſenior. ẜm pap. Inde p̄cipue adu̓.Dreciſio. a preciſus. p̄ciſi addita o. ſit hec preciſio onis. qͣi an̄ ciſio. It̄ p̄ciſio ē quidā color. Vide in quarta ꝑte ī tͣctatu de coloribꝰ rhetoricis.Preciū. a prex p̄cis. d̓r hoc p̄ciū cij. quia cū p̄ce ſolet dari. Vel p̄ciū cōponit̉ a pre et do das.vel vicis. qͣſi predatum. vel quaſi preuicium. qͥpͥus dat̉ vt ꝓ eiꝰ vice qd̓ petit̉ habeat̉. Vndehoc p̄ciolū li. diminutiuum.Drecliuis .i. īclitꝰ. valde gl̓oſus. Nā grece cleos dicitur latine gloria. ẜm pap̄. Vguitio verodicit. A precluo is. d̓r hic et hec p̄cliuis. huiusprecliuis. id eſt celticus. nobilis. valde fulgensEt producit cli.Drecluo precluis. in cluo cluis exponit̉.Dreco. a p̄cino nis. d̓r hic preco. preconis. quiquodam p̄conatu aliquid ānunciat. Vel precoetiam dicit̉ mercator qui quodā preconatu īuitat ad merces ſuas emendas. Vnde hic p̄conatꝰnatus. tui. talis annunciatio.Precocia. a precoquo quis. deriuatur hec precōcia cie. genus vini vel vuarum. qͣſi precoquaquia ante alias ſole coquitur. & citiꝰ ad mat̉itatē venit. Et ead̓ d̓r p̄coquā que. Et hic p̄cox. cisſed a grecis dicit̉ lageos. quia velocius currat