iafamie et minoris culpe. Peccata vero ſpūaliacunt minoris infamie & maioris culpe qͣm pct̄acarnalia. ¶ Et ſcias ꝙ ſūmū malū eſſe non poceſt. nichil em̄ adeo eſt malum. ī quo non ſit aliquid boni ad minus eſſe. Et ideo dicit ph̓us inquarto ethi. ꝙ ſi eſſet adeo perfectū malum qd̓queniret ex corruptōne oīm circūſtantiaꝝ. neclei p̄m ſuſtinere poſſet. Et intellige. ſummumnalum non eſt. verū eſt qͣntum ad potētiam. n̄qͣntum ad actū. qͥa aliquis eſt ita malus ꝙ nulius alius eſt peior. non autem ꝙ nullꝰ aliꝰ poſſit eſſe peior. ¶ Item poteſt quis peccare ex incirmitate. ex ignorantia. ex malicia ce̓ta. Vel inpatrem. vel in filium. vel in ſpiritumſanctum.Nam peccare in ſpiritūſanctum. eſt peccare inattributum ſpirituiſancto. Patri em̄ attribuit̉potentia. filio ſapientia. ſpūiſancto clementiaPeccare aūt in attributū ſpūiſancto. eſt pecca̓eex certa malicia. ſicut peccare in patrē ē pecca̓eex infirmitate. Et peccare in filiū eſt peccare exignorantia. vt dicat̉ peccatū in patrē qn̄ deficitilld̓ quod patri attribuitur .ſ. potētia. Et pc̄tmin filiū. qn̄ deeſt ſapiētia que filio attribuit̉. Etpeccatū in ſpiritumſanctū. qn̄ ponit̉ oppoſituꝫbonitatis que ſpūiſancto attribuit̉. ¶ Et notaꝙ peccatū ex cōcupiſcentia ꝓueniēſ. ad peccatūta qe ſni muulex infirmitate reducit̉. Non em̄ tunc ſolum ē exinfirmitate peccatū. qn̄ aliquis aliquo exterioriimpulſu peccat. ſed etiā dum ꝑ tēptatōꝫ carnisin peccatū labitur. ¶ Spēs aūt peccati ī ſpm̄ſāctum ſunt ſex. Deſperatio. Preſūptio. Obſtinatio. Impenitentia. Impugnatio veritatis agniteInuidentia fraterne gr̄e. Peccatū em̄ in ſpirituꝫſanctum opponit̉ ſpecialit̓ gratie penitentiali ꝑquam fit remiſſio peccatoꝝ. Ad remiſſionem at̄peccati quedam exigunt̉ ex parte remittentis.eſt lux. dictus equedā ex parte eius cui remittit̉. & q̄dā ex ꝑteeius ꝑ quem fit remiſſio. Ex parte remittentiscōcurrūt duo .ſ. miſericordia. & ꝯtra hoc eſt deſperatio. Et iuſticia. & cōtra hoc eſt preſūptioEx parte eiꝰ cui remittit̉ duo requiruntur .ſ. ꝑgrud ſādlimnitlapoſitū non peccandi. ꝯtra qd̓ eſt obſtinatio. Etitut̉ vltim nommtdolor de cōmiſſis. contra qd̓ eſt impenitentia.Ex parte vero eius ꝑ qd̓ fit remiſſio exigūt̉ duoſcꝫ fides eccleſie. ꝯtra quod eſt īpugnatō veītatis agnite. Et gratia que dat̉ in ſacramētiſ ꝯtͣ qd̓eſt īuidentia fraterne gr̄e. ¶ Et ſcias ꝙ inuidētia poteſt eſſe dupl̓r. Quedā que eſt de ꝓſperitate vel exaltatōe gratuita hoīs. & quedam q̄eſt de exaltatōne gratie. ſic̄ ꝙ multi ad deum cōuertuntur vel aliquid huiōi. & talis inuidia ſolum eſt peccatū in ſpm̄ſanctum. Non quidem īuidia fratris ſed inuidia fraterne gratie ¶ Hicxūi eſt on̄e vittum eetiam nota differentiā int̓ peccatū et delictum.Nam ſcd̓m beatū auguſtinū in queſtionibus leuitici. Declinare a bono delictum eſt. Peccatūvero eſt malum facere. Aliud eſt declinare a bono. aliud facere malum. Vct̄m v̓o ē ꝑpetͣtio mali. Delictū deſertio boni. qd̓ ip̄m nomē on̄dit.Quid em̄ aliud ſonat delictū niſi derelictuꝫ. &quid derelinquit qui delīquit niſi bonum. Veldelictum eſt quod ignoranter fit. Pct̄m qd̓ ſciēter ꝯmittit̉. Indr̄nt̓ tn̄ et pc̄t̄m noīe delicti. & d̓lictū noīe peccati appellat̉. ¶ Itē ꝯſueuit queriAn om̄e peccatū ſit in volūtate. Et videtur ꝙPEſic. quia vt dicit beatus auguſtinus. Peccatumadeo eſt voluntariū. ꝙ ſi non eſt volūtariū. nōeſt peccatum. Et bnͥhardꝰ. Sola volūtas ardebit in īferno. Reſpōdeo. aliquid eſſe in voluntate poteſt intelligi dupl̓r Vel ita ꝙ ſit in ea ſicutin cauſa. & ſic om̄e peccatū in voluntate eſt. inquātum om̄e peccatū volūtariū eſt. Vel ita ꝙſit in ea tanqͣm in ſubiecto. & tūc diſtinguēdūeſt. qͥa ſubiectū peccati poteſt accipi vl̓ ꝓximuꝫvel primum. Proximū ſubiectū pc̄ti eſt illa potentia que actū peccati elicit. & ſic in diu̓ẜ potētijs ꝯtingit eſſe peccatū. & nō ſolū in voluntatePrimum autem ſubiectum peccati eſt ex quo īeſt homī peccati ſuſceptibilitas. Et quia homonon eſt ſuſceptibilis culpe niſi ſcd̓m qd̓ ē domīꝰſuoꝝ actuū. & hoc ſibi cōpetit ẜm quod ē volūtatē habens. Ideo pͥmū ſubiectum peccati ē voluntas. vide etiā in pena. & in veniale. et in ſcādalum. ¶ Hic poteſt queri. An exiſtens in peccato mortali poſſit vitare peccatū. Et hoc eſt q̄rere. an homo ſine gratia poſſit nō peccare. Adhoc poteſt dici ꝙ de homīe dupl̓r loqui poſſūꝰVno mō ſcd̓m ſtatū nat̉e corrupte. vel ẜm ſtatū nature ītegre. Scd̓ꝫ ſtatū qͥdē nature ītegreetiam ſine gratia habituali poterat homo n̄ peccare. nec mortalit̓ nec veīalit̓. qͥa peccare nichilaliud eſt qͣm recede̓ ab eo quod eſt ẜm naturamquod vitare hō poterat ī integritate nature. n̄tn̄ hoc poterat ſine auxilio dei in bono ꝯẜuātis.quo ſubtracto ec̄ ip̄a natura ī nichilum tende̓tſed in ſtatu nature corrupte indiget homo gr̄habituali ſanante naturā. ad hoc ꝙ oīno a pctōabſtineat. que quidē ſanatio primo fit ī pn̄ti vita ſcd̓m mentem appetitu carnali nōdū totalit̓ r̓ꝑato. Vn̄ apl̓us ad ro. vij. ex ꝑſona hoīs reꝑati dicit. Egoip̄e mēte ſeruio legi dei. carne autēlegi peccati. In quo quidem ſtatu pt̄ hō abſtine̓a peccato mortali. qd̓ in rōne cōſiſtit. Non autēhomo poteſt abſtinere a peccato veniali propt̓corruptōnem inferioris appetitus ſenſualitatiscuiꝰ motꝰ ſingulos qͥdem ratio repͥme̓ poteſt& ex hoc habent ratōnē peccati et volūtarij. n̄aūt om̄es. quia dū vni reſiſtere nitit̉. fortaſſisalius inſurgit. Et quia etiā ratio nō ſemper pōteſſe ꝑuigil ad huiōi motus vitandos. Similiterec̄ an̄qͣꝫ hoīs rō ī qua eſt mortale peccatū reꝑaretur per gratiā iuſtificantē poteſt ſingula peccata mortalia vitare. et ſcd̓m aliqd̓ tempuſ qͥanō eſt neceſſe ꝙ ꝯtinuo peccet ī actu. ſed ꝙ diumaneat abſqꝫ peccato mortali eſſe nō poteſt. vn̄et beatus gregorius dicit ſuꝑ ezech̓. ꝙ peccatūqd̓ mox ꝑ pnīaꝫ nō delet̉. ſuo pondere ad aliudtrahit. Et mgͣr in ſentencijs dicit ꝙ homo poſtpeccatū an̄ reparatōnem pōt peccare. et nō pt̄non peccare etiam damnabiliter ſicut dixi in liber ra. rum. Auguſtinꝰ etiā dicit in libro d̓ perfectōne iuſticie ī fine. Quiſqͥs negat nos oraredebe̓. ne ītremꝰ ī tēptatōeꝫ negat hoc qͥ ītēditad n̄ peccādū gratie dei adiutoriū homī n̄ ēe neceſſariū. ſed ſola lege accepta humanam ſufficevoluntatem. ab auribus omnium remouendumet ore omnium anathematizandum eē n̄ dubitoQuare aūt deus non fecit hominē impeccabileꝫdicam in preſcio.Decoroſus. a pecus coris deriuat̉ pecoroſus.