Druckschrift 
Summa que vocatur catholicon
Einzelbild herunterladen
 

9 Evolūtas. Et nota ſic̄ dicit ariſtotiles in ſecūdo ethicoꝝ. paꝝ cōfert ex iuuene cōfeſtīaſſuefieri ſed multū. Et plato in thimeo dicit inpͥmo libro. Certū illud exꝑtus ſum tenacioremfore memoriā eoꝝ ī pͥma etate diſcūtur.Pemoro. a memī d̓r memoro ras .i. recor dor.Et componit̉. Cōmemoro ras. Rememoro ras.Immemoro ras. Et ſūt actiua. Inueniūtur tam̄& deponentia ī eodē ſenſu .ſ. memoror. raris.Cōmemoror raris. Rememoror raris. Immemoror raris. Vnde in pſalmo. Rememorati ſūt qͥadeus adiutor eoꝝ e. Et nota memorant̉ pauca. Cōmemorant̉ multa. Et corr̓. memoro moꝘemphis .i. egiptus. oībꝰ ſuis cōpoītis.Et d̓r egiptus mēphis. a mēphi ciuitate egipti.quā edificauit mēphus filius iouis vt dicit iſidorꝰ. Et declinat̉ hec mēphis. huiꝰ mēphis. vl̓mepheos. Vn̄ hieremie. ij. c. Filij thaneoſ etpheos. Vn̄ mēphiticus ca.. Vnd̓ hieronimꝰin epl̓a ad paulinū. Sic pictagoraſ adijt mēphiticos vates. id eſt ph̓os egiptios. Et corripitpenultimam mēphiticusena. a mene qd̓ ē luna vl̓ defectus d̓r hec mena ne. qͥdā piſcis qui luna creſcit et decreſcitPenādriani. qͥdā he̓tici mūdū a deo ſꝫ abangelis factū aſſerūt. Et dicunt̉ a menādro.enas. menadis. fe. ge. i. ſac̓dotiſſa bachi. dc̄aa mene quod eſt defectus. qͥa deficiat in ſenſu.Venceps. Capio vl̓ captus ꝯpōitur mēte &dr̄ hic et hec & hoc m̄ceps pitis .i. m̄te captꝰ inſanus. Quociens em̄ captus cōponit̉ vel iungitur dcōne deſignante mēbrum. ſemper deſignat carentiā iſtius mēbri. vt mēceps mente captus. Oculiceps. captꝰ oculis &.Qenda. a mendax deriuat̉ hoc mēdū di. & hecmenda de i. macl̓a maxīe illa ſolet eſſe ī librisnōdum emendatis. Sꝫ mendū in alijs rebus. Sꝫponitur quandoqꝫ mendacō vl̓ culpa corꝑisEt a menda d̓r mendꝰ da. .i. ſordidꝰ maculoſus. Et ꝯꝑat̉. Vnde ouidius de rem̄. Tūc aīo ſigna qd̓cunqꝫ in corꝑe mendū eſt.endaciolū lidimi. ꝑuū mendaciū.Qendaciū. a mēdax cis d̓r hoc mendaciū cij. Et vt dicit augꝰ. Mendaciū eſt falſa ſignatōvocis intentōne fallendi. Vt ergo mēdaciuꝫſit neceſſe eſt vt falſū ꝓferat̉. & intentōe fallendi. Hoc em̄ malū eſt ꝓpriū mentientis aliudhabere clauſū in pectore. aliud ꝓmptum in lingua. Mentiri vero eſt loqui contra hoc qd̓ in animo ſentit quis. ſiue illud ſit veꝝ ſiue. Oīaergo qui mēdaciū loquit̉ mentit̉. quia loquit̉ ꝯthoc quod animo ſentit .i. volūtate fallendi. ſed omīs qui mentit̉ mēdaciū dicit. qꝛ quod verum eſt loquit̉ aliqn̄ mentiendo ſicut ecōuerſofalſū dicendo aliqn̄ verax eſt. Vn̄ ſi iudeus dicit xp̄m eſſe deū ita ſentiat aīmo. non eſtmēdaciū qd̓ dicit. qͥa licet aliter teneat aīo. veꝝeſt tn̄ quod dicit. & ideo eſt mēdaciū. Mētitur tn̄ illud qd̓ veꝝ eſt dicēs. Et ſcias vtdicit beatus augꝰ. ī libro de mēdatio. Octo ſūtgenera mēdacioꝝ Primū eſt qd̓ ſit in doctrina religionis vt xp̄m eſſe natū de v̓gine. vl̓eſſe paſſum vl̓ ſimile cōtra articl̓os fidei Scd̓ꝫvt aliquē ledat iniuſte. qd̓ tl̓e ē vt nulli ꝓſit &obſit alicui. vt eſt mendaciū detractōnis. & falſus teſtis in cauſa crimīali Terciū quod alicui ꝓdeſt ita vt obſit alicui qͣmuis non ad īmūdiciam corporalem. vt mendaciū teſtis ī cauſapecuniaria Quartū qd̓ fit ſola mentiendi. fallēdiqꝫ libidine ſn̄ et vtilitatē. quod mirū mendaciū eſt Quintum qudd̓ fit ſola placendipidine. vt mendaciū adulatoris Sextum qd̓nulli obeſt & ꝓdeſt alicui ad vitandū ꝑiculumpecunie. vt ſiquis pecuniā alicuiꝰ iniuſte tollē a fure vl̓ predone vbi ſit neſcire ſe mentiat̉.Xeptimū qd̓ nulli obeſt & ꝓdeſt alicui ad euitandū ꝑiculum ꝑſone. vt ſiqͥs mentiat̉ nolēsdere hominē quēſitū ad mortem. Octauumeſt quod nulli obeſt. & ad hoc ꝓdeſt vt ab immundicia corꝑali aliquā tueat̉ vt ſi volentē corrumpere v̓ginē mētiat̉ eſſe cōiugatā. In hisat̄ quiſqꝫ minꝰ peccat mentit̉. qͣnto magis apͥmo recedit. Et ſcias ille qui diſputandoloquitur fl̓m. qͣmuis ſcienter mentit̉ aſſerēdo dicat. qͥa ex ſua ꝑſona fl̓m illud enūciatſed gerens ꝑſonaꝫ veritatē negātis Iteꝫ nota gregoriꝰ ī decima omel̓. ezech̓. ſic dicit. Quiſqꝫ expoſitor in explanatōne ſacri eloquij vt fortaſſe auditoribus placeat aliquid mentiendopoīt. ſua & non dei verba loquit̉. Si tn̄ bn̄placendi ſeducendi ſtudio mentiat̉. Nam ſi inbis domīcis v̓tutem requirēs. ip̄e alit̓ qͣꝫ is pequem ꝓlata ſūt ſēſerit. etiā ſi ſub ītellectu alioedificatōneꝫ caritatis inqͥrat. dn̄i ſūt verba quenarrat. qͥa ad hoc ſolū dn̄s totam nobis ſacrāſcripturā loquit̉. vt nos ad ſuū et ꝓximi amorētrahat. Et vt dicit augꝰ. Om̄e mendaciū dicēduꝫ ē eſſe pct̄m. quia hoc debet homo loqui qd̓animo gerit. ſiue illud veꝝ ſit. ſiue putet̉ &ſit. Verba em̄ ideo ſūt inſtituta. vt ea homines inuicē fallāt. ſꝫ ea in alteriꝰ noticiā ſuas cogitatōnes ferant. Verbis ergo vti ad fallaciam ad quod inſtituta ſūt peccatū eſt. Necideo etiam illud mendaciū eſſe pct̄m putādūeſt. quia poſſumus aliqn̄ alicui ꝓdeſſe mētiēdoPoſſumus em̄ et furādo diuiti ꝓdeſſe pauperi em̄ faciēda ſūt mala vt eueniāt bōa. Vide īmentior tiris. & in loquela.Pendaculꝰ la.. dimi. aliqͣntulū mēdax.Oendax. a mentior tiris. d̓r hic et hec et hocdax cis. qͥa mentē alteriꝰ fallat. Et dr̄ncia ē ītermēdacem & vanū. qͥa mēdax dicit̉ qui gratia &ſpe lucri vl̓ volūtate decipiendi mentit̉. Sꝫ vanus qui ſine cauſa vl̓ vtilitate mentit̉. Et coniparatur mendax cior. ciſſimꝰ. Vnde mendacit̓.cius. ſime adu̓. Et hec mendacitas tatis. Iteꝫdax .i. fragilis & mutabilis. Vnde ꝓpheta. Oīshomo mendax. Quod verbū tractas bnͥhardusin libro degradibꝰ humilitatis dicit. Quid eſtomīs homo mendax. Omīs homo infirmus. Oīshomo miſer et impotens. qui nec ſe nec aliumſaluare poſſit. Sic̄ d̓r. fallax equus ad ſalutem.non equus aliquem fallat. ſed qͥa is ſeip̄m falit in fortitudinē eius cōfidit. Sic omīs d̓rmendax .i. frāgilis & mutabilis. a quo ſaluspoſſit nec ſua vel aliena ſperari qui potiuſ maledictōnem incurrat ſpem ſuā in hominē poītNemineꝫ excipit ꝓpheta. ne quem decipiat. ſciēs oēs peccauer̄t & egēt gr̄a dei. ſe excipiꝓph̓a a ꝯnī miſeria. ne excipiat̉ a miſericordia