Druckschrift 
Summa que vocatur catholicon
Einzelbild herunterladen
 

rem nomine ypothece accipitTpotheſiſ dicitur cauſa vbi cum certa perſonacontrouerſia eſt. Et ypotheſiſ eſt ſubſtantia veldiſputatio. et conditio. uel ſuppoſitio. uel conſenſus. Vnde ypotheticus. ypothetica. ypoteticum. id eſt condicōnalis. vel ſuppoſitiuꝰ. Et dicitur ab ypos quod eſt ſub. et theſis quod ē poſitio. Inde ypotheſiſ .i. ſuppoſitio.Tpoſenſis. exponitur in quarta parte in capitulo de ſcemate.I pra. pre. quedam villa bona in flandria. & ibi fiunt boni panni. Vnde hic et hec yprenſis.& hoc ſe. natuſ ex illa terra. & de illa fuit petrꝰdictus bulpen.Ipſe. ipſa. ipſuꝫ. poteſt iungi cum prima & ſecunda et tercia perſona. ut ip̄e lego. Ip̄e legis.Ipſe legit. Sed cum prima et ſecunda figuratiuecum tercia ſine figura. & eſt p. de ſecunda ſillaba. Et ut dicit priſtianus in xij. li. de ꝓnominibꝰIllud attendendum. cum ille. illud. iſte. iſtudis. id. faciunt neutra. ipſe ſolum quod et ipſusinuenitur a vetuſtiſſimis prolatum neutrum inum deſinens fecit. Terentius in andria. Ipſꝰ michi dauus qui intimus eſt eoꝝ conſilijs. Ipſa em̄que quibuſdam uiſa eſt ratio non adeo firma uidetur ideo in vni facit neutrum. quia in us. deſinit maſculinum. Nam alius cum in us terminet̉.aliud tamen neutrum facit. generis neutri indeclinabile. id ē palma. manus. Vnde verſus. Si vis mnāvir na. dabit̉ tibi nantis in ir mna.Tra. Ab ur. quod eſt ignis. dicitur hec ira ire.quaſi vr̄a. quia accendit et inflamat. Vnde iraſcor iraſceris. iratus ſum. et hinc iracundus da.dum. facile iraſcens. quia accenſo ſanguine ī furorem compellitur. & comparat̉. vnde hec iracundia iracundie. et eſt ira preſens commotio.animi. et ex cauſa naſcitur. Iracundia eſt vitiuꝫnaturale et ꝑpetuum. et ſic iratus eſt pro tēpore concitatus. Iracundus frequenter iratus etleuiter. Item ab iraſcor. hic et hec iraſcibilis. ethoc le. Et vt dicit hieronimus. Iraſci hominis ēſed iram non perficere xp̄iani. Et ſcias eſt iraper vitiū. et ira per zelum. et vt dicit gregoriꝰ īquinto moralium. Ira per vitium oculos mētisexcecat Ira autem per zelum turbat. Vnde pſalmus. Turbatus eſt pre ira oculus meus. Nunꝙͣvero turbationi cōtemplatio iūgitur nec preualet mens conturbata cōſpicere ad quod vix trāquilla valet inhiare. quia nec ſolis. radius cernitur cum commote nubes celi faciem obducuntNec turbatus fons reſpicientis ymaginem reddit. quam tranquillus ꝓprie oſtēdit. quua quoeius vnda palpitat eo ī ſe ſpeciem ſimilitudinisobſcurat. et cum per zelum animus mouet̉ curādum ſūmoopere eſt. ne hec eadem que inſtrumēto virtutis aſſumitur. menti ira dominetur necquaſi domina. pͥeat ſed velut ancilla ad obſeqͥūpreparata a rationis tergo nunꝙͣ recedat. Tūcenim robuſtius contra vitia erigitur. cum ſubdita rationi famulatur. Nam quantumlibet ira.ex zelo rectitudinis ſurgat. ſi immoderata mente vtitur rationi protinus ſeruire contemnit. &tanto ſe impudentius dilatat. quanto impatientie vitium virtutem putat.LIITracundia in ira exponiturTricius exponit̉ in ericius.Trinacius in ericius vide.Tris. Ab aere. dicitur hic iris. iris. vl̓ iridis arcus celeſtis. quaſi aeris. eo ab aere deſcendatad terram. Vel eris grece. latine dicitur lis. Inde hic iris. iris. vl̓ iridis .i. arcus celeſtis. Sꝫ aicus ꝓprie eſt via ipſius dee. et iris ipſa dea. Etdicitur iris quaſi eris. qui raro mittitur niſi adlitem et diſcordiam concitandam. et eſt nuncia& pediſſeqͣ iunonis. Et nota iris nichil aliudeſt ꝙͣ nubes ſoli oppoſita. radijs ſolis multipliciter informata. Ea enim eſt natura luminoſi corporis vt ſemper in oppoſitam partem radios dirigat. Sol em̄ cum ſit luminoſum corpus. radioſſuos mittit in partem oppoſitam. in qua quandoqꝫ nubem inuenit. que in vna parte ſui eſt dēſain alia denſior. in alia denſiſſma. Item in alia ſuparte eſt rara. et in alia rarior. et in alia rariſſima. In illa que eſt denſa. ſolares radij quaſi invitro incluſi rubeum colorem faciunt. In denſiori ceruleum. In denſiſſima nigrum. Item in raraparte faciunt viridem. In rariori croceuꝫ. In rariſſima albam. Et ita ſcd̓m maiorem denſitatemillius nubis magis accedit ad colores nigrediniaffines. Secundum maiorem raritatem magiſ accedit ad colores albedini affines. Preterea nubes illa quoddam corpus eſt compoſitum ex ꝙͣtuor clementis et aquoſum. que ſolis radio accēſa a quatuor elementis quadripertitum contrahit colorem. Contrahit ab igne rubeum. Ab aere ceruleum. ſiue lucidum. vel purpureum. Abaquā viridem. A terra nigrum. Hinc eſt ſi videatur iris in mane videtur in occidente. Sedin veſpere videtur ī oriente. Si in meridie videtur in ſeptentrione. In meridie nunꝙͣ videri poteſt. cum ſol in oppoſita parte nunꝙͣ poſſit eſſe& hinc ꝓpter varietatem colorum iris diciturdam gemma et etiam quedam herba. quia eiusflos colorum varietate celeſtem arcum imitet̉ita dicit hug̓. Et ſcias iris eſt ſignum federisinter deum et hominem. ſicut dicit dominus ip̄inoe. gen̄. ix. capitulo. Ponam inquit arcuꝫ meuꝫin nubibꝰ celi. & erit ſignū fed̓is int̓ me et interterram. Quia enim maxime timebat noe ne dominus iterum aquas diluuij inundaret ſuꝑ terram. & nōe quotidie orabat ne hoc fieret. vt ioſephus refert. pepegit dominus cum eo. vltnon fieret diluuium. & in ſignum federis huiꝰpoſuit arcum ſuum in nubibus. & eſt ſignū duorum iudiciorum arcus. ſcilicet iudicij per aquapreteriti ſiue facti. Sed iam vlterius non faciendi ne timeatur. & futuri per ignem. vt expectetur. quia mundus quideꝫ ignē iudicij cremabitur. Sed aqua iam diluuij non deletur. inde eſt duos colores principaliter habet. ſcilicet ceruleum. qui aqueus eſt. & eſt exterior. qꝛpreterijt. et rubeum qui eſt igneus. qui eſt interior. quia futurus eſt ignis. ſicut dicit magiſterin hiſtorijs. & gregorius tangit in octaua omēlia. ezech̓. Item vt dicitur in hiſtorijs. Traduntſancti. quadraginta annis anta iudicium nonvidebitur arcus. quod etiam naturaliter oſtendit deſiccationem aeris iam acceptam. & in aurora dicitur. Vt ſancti tradunt aniſ decieſ qͣter